Кіріспе

Ж. Р. Р. Толкиннің "Хоббит" кітабындағы эльфтер мен аждаһардың ойдан шығарылған тау мекені.

Ойдан шығарылған тау

Ж. Р. Р. Толкиннің әңгімелерінде Жалғыз Тау – Қара Орманының солтүстік-шығысында орналасқан тау. Бұл таудың ішінде эльфтердің Патшалығы және оның оңтүстік беткейіндегі аңғарда Дейл қаласы жатыр. "Сақиналар Иесі" кітабында таудың синдарин тіліндегі аты – Эребор. Жалғыз Тау – басты кейіпкерлердің, соның ішінде "Хоббит" романының мақтаныш белгісі Билбо Бэггинстің баратын жері және кітаптың шешімі. Тау "Хоббитте" Билбоның рухани ізденісінің мақсаты ретінде сипатталған; ғалымдар оның және "Сақиналар Иесінің" екеуі де алыс тауға бағытталған ізденістер ретінде құрылғандығын, бірақ ізденістердің себептері әртүрлі екенін айтады. Сонымен қатар, тау "Хоббитте" оқиғаға толы саяхаттың және Билбоның жеке тұлға ретінде өсуінің символы, ал эльфтер үшін бұл – өмірден айырылудың орнына сұлулықты табу.

Шығармадағы тау

Еребор ең жақын тау тізбегінен жүздеген шақырым қашықтықта тұр. Толкиннің "Хоббит" кітабындағы Трордың картасы оны көктемге дейін қармен жабылған орталық шыңынан таралатын алты қыратпен бейнелейді. Таудың диаметрі шамамен он шақырым; оның ішінде зор алтын мен құнды тастар кені бар.

Шығу тегі

Еребор Дурин халқының, Ұзын сақалдар деп аталатын карликтердің мекеніне айналады, олар атамекені Хазад-дүмнен қуылғаннан кейін. Үшінші дәуірдің соңғы күндерінде Тау астындағы патшалық Орта Жердегі ең ірі карлик қазыналарының бірін сақтайды. Тау астындағы патшалықты Аркентасты тапқан Траин I-нің ізімен құрылған. Оның ұлы Торин I Дурин халқының көп бөлігімен бірге тауды тастап, Эред-Митрин (Сұр таулар) аймағында, ондағы зор байлықтарға қызығып, жайғасады. Аждаһалар олардың қазыналарын тонағаннан кейін, Ториннің ұрпағы Трор бастаған Ұзын сақалдар Ереборға оралып, Тау астындағы патша лауазымын иеленеді. Трордың билігі тұсында Еребор карликтердің көп және гүлденген бекінісіне айналады. Билбо, Торин және Ториннің он екі серігі қазынаны қайтару үшін Жалғыз тауға сапар шегеді. Олар Гендальф тапқан, Траинды Дол-Гулдурдың шұңқырында өлім алдында кездестіргенде алған құпия есіктің кілті мен картасын пайдалануды жоспарлайды. Ұрлықтан ашуланған Смауг таудан шығып, "ұрлардың" көзі деп күдіктенген Көл қаласын қирату үшін оңтүстікке ұшып кетеді. Осы шабуыл кезінде Смаугты Бард-Бұғашы өлтіреді; Смаугтың қазасын естіген Торин тауға ие болады. Алайда, Эсгароттың халқы, Трандуил мен Мертвуд Эльфтерінің қолдауымен, аждаһаның қазынасының бір бөлігін, келтірген зиянды өтеу ретінде талап ету үшін тауға аттанады. Ашкөздікке берілген Торин барлық талаптарды қабылдамайды және Темір Таулардың карликтерінің басшысы, екінші туысы Дайн II Темір Аяққа күштерді жинау туралы хабар жібереді. Шайқас басталмас бұрын, Орктар мен Варгтардың әскері Ереборға шабуыл жасайды. Карликтер, Эльфтер және Адамдар бірігіп, Бес әскер шайқасына қатысады. Ториннің жүрекжары Фили мен Кили қаза табады, ал Торин өлімге ұшырайды; ол көп ұзамай қайтыс болады. Тау астындағы патша лауазымы Дайнгә өтеді.

" Сақиналардың иесі " кітабындағы Эребор

Тау астындағы Патшалықтың қайта орнатылуымен, аймақ қайтадан гүлдене бастайды. Дейл Бардтың басшылығымен қайта салынады, ал гномдар мен адамдар достығын жаңадан бекітеді. Балин бастаған гномдардың бір бөлігі Еребордан Ежелгі Мория гном патшалығын қайтарып алу үшін аттанады. Сауронның, Мордордың мырзасының елшісі, екі рет Эреборға келіп, Дайнмен сөйлеседі. Елші Билбо Бэггинсті табуға және ұрланған жүзікті қайтаруға көмек сұрайды, ал оның орнына Дайнгa Морияны және жеті гном жүзігінің үшеуін ұсынады, бірақ Дайн жауап беруден бас тартады. Содан кейін Сауронның солтүстік әскері, көптеген шығыс халқымен бірге шабуылдайды; Дейл басылып алынады, көптеген гномдар мен адамдар Эреборға паналады, ол дереу қоршауға алынады. Дайн, Эребор қақпасы алдында, өзінің қаза тапқан одақтасы, Дейл патшасы Брэндтің денесін қорғап тұрып қаза табады. Дайнның ұлы Торин III Стоунхелм және король Бард II қоршауға қарсы тұрып, Сауронның әскерін жеңіске жетеді.

Астрономияда

Халықаралық астрономиялық одақ Сатурнның ішкі айы Титанның барлық тауларын Толкин шығармаларындағы таулардың аттарымен атады. 2012 жылы олар Титанның бір тауына "Эребор Монс" деп, "Жалғыз Таудың" құрметіне ат қойды.