Кіріспе

"Хоббит" романындағы эльфтердің басшысы Торин Еменқалқан (Торин II) – Дж.Р.Р. Толкиннің 1937 жылғы "Хоббит" романындағы ойдан туған кейіпкер. Торин – Жалғыз Тауды Аждаһа Смаугтан қайтарып алуды мақсат тұтқан эльфтер тобының басшысы. Ол Траин II-нің ұлы, Трордың немересі және Эребордан қуылған кезде Дурин тайпасының патшасы болады. Ториннің өмірбаяны Толкиннің 1955 жылғы "Патшаның оралуы" романының А қосымшасында және "Аяқталмаған әңгімелерде" толығырақ баяндалған. Зерттеушілер Ториннің есімі мен мінезінде ежелгі скандинав мәдениетінің ықпалы бар екенін атап өтеді, ол қатал, кешірімсіз.

Саяхаттары барысында эльфтер мен Билбо тролльдердің қолына түсіп қалды; Торин олардан күтпеген жерден ұсталмаған жалғыз эльф болды. Гендальф оларды құтқарып алғаннан кейін (таң тролльдерді тасқа айналдырғаннан соң), олар тролльдердің үңкірін ашты. Торин тролльдердің қоймасынан Оркрист атты эльфтік қылышты тапты. Кейіннен Торин Оркристты Тұманды Таулардың астындағы туннельдерде гоблиндермен шайқасты. Компанияның қалған бөлігі гоблиндермен күрескен кезде, Билбо Тұманды Таулардың астындағы туннельден сиқырлы сақина тауып алып, оны Голлум мен гоблиндерден қашу үшін пайдаланды. Орманды елдің эльфтері эльфтерді тұтқынға алғанда, Торин қалғандарына өздерінің мақсатын тұтқындарға жарияламауды бұйырды. Билбо, сиқырлы сақинасының көмегімен көзге көрінбей, компанияның қашуын ұйымдастырды, олар Орманды елдің қамауынан бочкалармен жүзіп шықты. Торин бочкадан шыққанда, Көл қаласының басшыларына барып, өзін Таудың астындағы патша деп таныстырды. Көл қаласынан алған жабдығымен Торин компанияны Эреборға жеткізді. Смаугтың онда жоқ екенін көрген эльфтер қазынаның бір бөлігін қайтарып алды; Торин Билбоға оның қызметі үшін сыйлық ретінде митрилдан жасалған "кішкентай зәрдепшені" берді. Содан кейін эльфтер ежелгі қарға Роактан Смаугтың өлтірілгенін білді: Бард садағакер Смаугты Көл қаласын қиратуға тырысқанда атып өлтірді. Трондуил Эльф патшасы мен Бардтың қазынаның әділ үлесін Орманды елдің эльфтері мен Көл қаласының халқына бөлу туралы талаптарына Торин қарсылық танытып, олардың қазынаға құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Ол жаңа қарсыластарына қарсы Тауды нығайтып, өзінің туысы Дайн Темір аяқтың күшегін сұрады. Шайқас барысында Торин қаза тапты, бірақ ол қайтыс алғанға дейін Билбомен татуласты. Торин қайтыс болғаннан кейін Аркентаспен бірге жерленді. Оркрист оның қабіріне қойылды. Егер орктар жақындаса, қылыш көк түспен жарқырайды, сондықтан олар Тауды күтпеген жерден басып ала алмайды. Ториннің орнын оның туысы Дайн басты.

Сақиналардың иесі

"Патшаның оралуындағы А қосымшасының ІІІ бөлімі Дурин ұрпақтарының тарихына шолу жасап, Ториннің өмірінен қосымша мәліметтер келтіреді. Торин 53 жасында (еркектер үшін жас) зор эльф әскерімен Мория орктарына қарсы жорыққа шықты. Шайқастан кейін ол халқын Ширдің батысындағы Көк тауларда бекініс орнатуға бастап барды."

Аяқталмаған әңгімелер

"Тоқталмаған әңгімелер" Ториннің Билбоны өзінің серіктеріне қабылдауының себептерін толықтай ашады. "Эреборға жорық" әңгімесінде айтылғандай, Торин жорық басталар алдында Бриде Гандальфпен кездеседі. Гандальф оны Ереборға күш көрсетудің орнына, жасырын кірудің қажеттігіне көндірді; оларға қарақшы керек еді. Гандальф Сауронның Смаугты қару ретінде пайдалануы мүмкін деп қорқып, Ториннің мақтанышы мен шаршаңқы мінезі айдаһарды жою жорылын құртады деп уайымдады. Ол Билбоның Торинге тыныш әсер ететінін, сондай-ақ серіктеріне құнды мүше болатынын ойлады. Хобиттерді аса бағаламаған Торин, Билбоның қатысуы Гандальфтің көмегі үшін төленедін шағын құн екенін есептеп, негізінен келісім берді.

Шығу тегі

Толкин Ториннің есімдерін Двергаталдан, яғни эльфтердің тізімінен, поэтикалық Эдданың бір бөлігі болып табылатын "Völuspá" ескі скандинавиялық поэмасынан алған. "Торин" (Þorinn) атауы 12-ші шумақта кездеседі, онда ол бір эльфтің есімі ретінде қолданылады, ал "Оукеншилд" (Eikinskjaldi) атауы 13-ші шумақта айтылады. "Торин" есімі түп нұсқада норвегиялық құдай Тордың есімінен шыққан; ол "батыл" немесе "ер жүрек" дегенді білдіреді. Бұл атаулар Снорри Стурлусонның "Эдда" прозасында да кездеседі. Германдық фольклорындағы эльфтер металл өңдеуде, оның ішінде қару, кеме, жүзік және әшекей жасауда шебер; олар білімді, күшті және күн сәулесінде тасқа айналады. Олар алтынмен, кен өндірумен, байлықпен тығыз байланысты, таулардың астында өмір сүреді, ұзақ өмір сүреді, мінекейлік танытпайды және төлем мәселесінде дауласады. Толкин зерттеушісі Том Шиппи Толкиннің эльфтері үшін "негізгі мәтіні" – "Хьяднингавиг" болғанын болжайды. Осы аңызда эльфтер кек алушылыққа бейім, мысалы, "[Ториннің әкесі] Траинның [Ториннің әкесі] Трорға жасаған ұзақ және қиналыспен толы кек алуы" сияқты, және Шиппи Толкин осы қасиеттерін эльфтері үшін таңдағанын айтады.

Түсіндірме

Шиппидің айтуынша, "Хоббит" кітабының 6–8 тарауларында Толкин "көне скандинавиялық батырлардың ерекше белгісі болып табылатын қатал, тар көзқарасты тәуелсіздікті" қуанышпен зерттейді. Философтар Грегори Башем мен Эрик Бронсон Толкиннің хоббиттерді "ешнәрсе күтпеген, қарапайым және тыныш адамдар" ретінде таныстыруын, ал Ториннің "өзін аристократиялық лауазымдарымен және көне тегі туралы әндермен таныстыруымен" салыстырады. Біз кітапты Ахиллдің ашуы туралы "Илиаданың" басындағыдай, Ториннің ашуы туралы оқымаймыз. Толкин зерттеушісі Пол Х. Кочер Толкиннің эльфтерді "иемденушіліктің" басты күнәсі деп сипаттайтынын жазады, бұл Бад-Боуменнің Смаугтың қазынасының бір бөлігі үшін Билбоның әділ деп ойлаған ұсынысын жасағанда және Ториннің "аждаһаның қазынасын ойлап, алтынға деген құмарлығының қыздыруымен" қатаң түрде бас тартуында анық көрінеді. Башем мен Бронсон Ториннің өлім төсегіндегі ашкөздігі мен мақтанышынан "қайтуын", Билбомен келісуін Чарльз Диккенстің 1843 жылғы "Рождестволық ән" повесіндегі Эбенезер Скрудждің "үлкен рухани өзгерісімен" – ашкөздіктен және реніштен кеңпейілділік пен қуанышқа дейін салыстырады.

Бейімделулер

1977 жылы "Хоббит" анимациялық нұсқасында Ториннің дауысын Ханс Конрид жазған. 1985 жылы совет телеспектаклісінде "Хоббит" Торин рөлін Анатолий Равикович орындады. Питер Джексонның "Хоббит" (2012–2014) атты үш фильмінде Ториннің рөлін Ричард Армитаж сомдады. Фильмдік бейімделу Ториннің ізденісіне зұлым орк көшбасшысы Азогты қарсылас ретінде қосады, сондай-ақ оның атасы Трор мен Эльфтер патшасы Трандуил арасындағы Ласгаленнің ақ асыл тастары үшін туған араздық тарихын көрсетеді. Forbes журналынан Эрик Кейн шолуында Ториннің қараңғылық пен жарықтың аралас реңктері бар, бір жағынан батыр, екінші жағынан кемшіліктеріне бой алмайтын ерекше кейіпкер екенін жазды. 1982 жылғы "Хоббит" ойынында Торин ЖЗ (жасанды интеллект) басқаруындағы кейіпкер ретінде пайда болады, ал оның бір кездейсоқ әрекеті ("Торин отырып, алтын туралы ән айта бастайды", ойыншы біраз уақыт ештеңе жасамаса орын алады) кеңінен танымал болды. 2003 жылғы бейне ойында Ториннің дауысын Клайв Ревилл жазды.