Кіріспе

Бонд сарайы (Bondeska palatset) – Швецияның Стокгольм қаласындағы Gamla stan ескі қалашығында орналасқан сарай. Рицарлар үйі (Riddarhuset) мен Канцлерлер үйі (Kanslihuset) арасында орналасқан бұл ғимарат, Швеция империясы дәуірінің (1611–1718) ең маңызды ескерткіші саналады. Ол 1662–1667 жылдары Никодемус Тессин егде және Жан Де ла Валле тарапынан Lord High Treasurer Густаф Бондының (1620–1667) жеке резиденциясы ретінде жобаланған. Сарай әлі де оның атын сақтап келеді, ал 18-шы ғасырдан бері Стокгольм сотының ғимараты болды. 1949 жылдан бері Швеция Жоғарғы Соты орналасқан. Ғимараттың оңтүстік жағында Myntgatan көшесі және Riddarhustorget алаңы орналасқан, ал Riddarhusgränd және Rådhusgränd аллеялары оның батыс және шығыс жақтарынан өтеді.

Тарих

Француз бароккосы мен Ренессанс үлгілеріне негізделген Симон де ла Валле және Тессин кішісінің бастапқы жобасы H әрпіндей пішіндес болды, жоспарланған екі оңтүстік қанаты басты ауланы қоршап тұрды, ал солтүстік қанаттары шағын барокко бағын қоршады. Орталық ғимарат биік тік, мыс жабынған шатырмен жабылған, бұрыштық павильондардың күмбездерімен оралып тұрды, ал қасбеттері ионикалық пилястралармен, гирляндалармен және рим императорларының портреттерімен безендірілген. 1680 жылғы Редукция (яғни, таққа бұрын берілген жерлерді қайтарып алу) Бонд әулетінің қаржылық күшін күрт азайтты, сондықтан 1697 жылы Tre Kronor патша сарайының өртенгеннен кейін Корольдік кітапхана мен Свеа апелляциялық соты Бонд сарайына орналастырылды. 1710 жылы болған өрт салдарынан бастапқы күрделі шатыр қирады, бірақ солтүстік қанаттарындағы бастапқы күмбездер әлі де сақталған. 1730 жылы сарайды қала сатып алып, қалалық әкімшілікті орталық Stortorget алаңынан көшірді, осылайша ғимараттың жеке сарай ретіндегі тарихы аяқталды. 1753 жылы тағы бір өрттен кейін болған қайта құру ғимараттың қазіргі пішінінің көп бөлігін құрады; Йохан Эберхард Карлбергтің жобасы нәтижесінде оңтүстік қанаттар бастапқы жоспарлар бойынша салынды, жаңа жоғарғы қабат қосылды және заманауи төмен еңісті шатыр салынды; қазіргі интерьер әлі де 18-ғасырдың ортасындағы талғамды көрсетеді. Қалалық әкімшілік ретінде сарай швед заң тарихындағы маңызды рөлін бірнеше тарихи оқиғалардың куәсі болу арқылы бастады, соның ішінде 1792 жылы Якоб Йохан Анкарстремнің жазалануы және 1810 жылы мемлекет қайраткері Аксель фон Ферсеннің наразылық көтерілісінде қаза табуы. 19-ғасырда ғимарат біртіндеп сот үйіне жарамсыз болды, ал 1915 жылы Кунгсхольменде жаңа сот үйі салынғаннан кейін сарайда түрлі қалалық кеңселер орналастырылды. Бірақ ғимарат 1925 жылы қайта жаңартылды, қасбеттерінің бастапқы ақ түсі сақталды. 1948 жылы ғимарат қаладан мемлекетке берілді. Архитектор Ивар Тенгбом басқарған толық қайта жаңарту, іргетастарды нығайту, терезелерді ауыстыру және ішкі жарық шұғылаларын орнату үшін пайдалану, құрылысты қазіргі классикалық пішініне келтірді; Карл Малмстен жобалаған жаңартылған интерьерлер, алайда, интерьердің 1940-шы жылдарға тән екенін көрсетеді. 1986 және 2003–2004 жылдары жасалған қосымша жөндеу жұмыстары ғимараттың 17-18 ғасырлардағы бастауын сақтап, мүмкіндігінше бастапқы материалдар мен шеберлікті пайдаланды, сонымен қатар Жоғарғы сот кеңселерiн қолжетімділік және қауіпсіздік талаптарына сәйкес етуге бейімдеді. Бүгінде ғимарат ұлттық маңызы бар тарихи ескерткіш ретінде тіркелген және Швецияның мемлекеттік мүлік басқармасы (Statens Fastighetsverk) басқарады және күтіп ұстайды.