Кіріспе

1964 жылы Жан-Люк Годардың түсірген "Bande à part" (bɑ̃d a paʁ) фильмі – француз жаңа толқынының өкілі. Солтүстік Америкада бұл фильм "Band of Outsiders" деген атпен шықты; французша атауы "faire bande à part" фразасынан алынған, ол "топтан бөлек әрекет ету" дегенді білдіреді. Фильм үш адамның тонау жасауы туралы айтады. Фильмге сыншылар жағынан жағымды баға берілді, ал оның би сахнасы көптеген мәдениеттерде еске алынды.

Сюжет

Одиль (Анна Карина) есімді жас қыз ағылшын тілі сабағында Франц (Сами Фрей) есімді жігітпен танысады. Ол оған Париждің шетіндегі Жоинвилл қаласында Виктория тәтесі мен Мистер Стольцпен бірге тұратын виллада сақталған үлкен ақша туралы айтады. Франц ақша туралы досы Артурға (Клод Брассер) хабарлайды, екеуі де оны ұрлауды жоспарлайды. Франц пен Артур ағылшын тілі сабағына барады, Артур Одильге назар аударып, одан ақша туралы сұрайды. Одиль үйіне оралып, Стольцтің бөлмесінен ақшаны табады. Кейін ол Франц пен Артурды кездестіріп, олар кафеге барып, ішімдіктер ішіп, билейді. Одиль Артурға махаббатын білдіреді, сосын олар Артурдың үйіне барып, түнде қалады. Ертесі күні Артурдың туысы ақша туралы естіп, үлесін талап етеді. Франц, Артур және Одиль ұрлықты жоспарлағаннан бұрын жасауға келіседі. Үшеуі кездесіп, Луврді рекордтық жылдамдықпен аралайды. Сол түні олар Одильдің үйіне келеді, бірақ Стольцтің бөлмесінің есігі құлыпталған. Артур Одильге кілтті табуды бұйырады. Франц пен Артур келесі күні кешке үйге оралады, ал Одиль оларға құлыптар ауыстырылғанын айтады. Олар Викторияны байлап, аузын жауып, шкафқа қамап қояды. Содан кейін Стольцтің бөлмесіне барып, ақшаның жоқ екенін көреді. Олар үйді тінтіп, тек аз ғана ақша табады. Шкафты ашып, Викторияны сұраққа тартып жатқанда, ол қайтыс болғандай көрінеді. Франц пен Одиль кетіп қалады, ал Артур қалады. Кетіп бара жатқанда Франц пен Одиль Артурдың туысының виллаға келе жатқанын көріп, кері қайтады. Олар Артурдың қалған ақшаны иттің үйінен тапқанын біледі. Артур мен оның туысы атысып, бірін-бірі өлтіреді. Стольц үйге оралады, Викторияның тірі екені белгілі болады. Франц пен Одиль ұрлықтан түскен ақшамен қашып кетеді. Олар Оңтүстік Америкаға қашып, бір-біріне деген сезімдерін түсінеді.

Өндіріс

"Банде а пар" фильмін Жан-Люк Годар режиссерлік етті және ол 25 күнде түсірілді. Годар оны "Алиса Ажарлы әлемі Франц Кафкамен кездеседі" деп сипаттады. Фильм американдық автор Долорес Хиченстің 1958 жылғы "Ақымақтардың алтыны" романының бейімделуі болып табылады. Киносыншы Паулин Каэл "Банде а пар" фильмін "гангстерлік фильмнің арманы" және "мүмкін, Годардың ең нәзік және тартымды фильмі" деп сипаттады. Киносыншы Игнатий Вишневецкийдің сөзіне сәйкес, фильмнің сыртқы тартымдылығы оның қайғылылығына зор контраст тудырады: "Банда аутсайдерлер" жастар үшіннің кез келген нәрсеге қабілеттілігін көрсететін кино өнеріндегі ең керемет суреттердің бірін ұсынады, бірақ сонымен қатар жастық шақтағы үмітсіздік пен жалғыздық сезімін де бейнелейді. Олар қылмыс жоспарласа да немесе кездейсоқ би билесе де, үштік көбінесе жалыққандықтан қимылға келеді, ал әрбір оқиғаның ішінде жеке қараңғылықтың іздері бар". "Банде а пар" көбінесе Годардың ең оңай түсінілетін фильмдерінің бірі саналады; киносыншы Эми Таубин оны "Годарды жақтырмайтын адамдарға арналған Годар фильмі" деп атады. Фильмнің оңай түсінілуі оны кең көрермендерге жақындастырды. Мысалы, ол Times журналының "Барлық уақыттың 100 үздік фильмі" тізіміне енген Годардың жалғыз фильмі болды. Сондай-ақ, "Банде а пар" 2010 жылы Empire журналының "Әлемдік киноның 100 үздік фильмі" тізімінде 79-орынды иеленді. Құрмет көрсету мақсатында Квентин Тарантино өзінің кинокомпаниясын "A Band Apart" деп атады. Бұл Тарантиноның сүйікті Годар фильмі болды.

Есте қаларлық көріністер

Франц, Артур және Одиль адамдар көп жиналған кафеде болған кезде Артур мен Одиль билеуді шешті. Франц та оларға қосылып, би кезеңін орындайды. Музыка – Мишель Легранның фильм үшін жазған R&B немесе соул музыкасы, бірақ Анна Карина актерлердің оны «Мэдисон биі» деп атағанын айтты, бұл сол кездегі жаңа биге сілтеме жасады. «Мэдисон» сахнасы Ума Турман мен Джон Траволтаның Тарантиноның «Көңіл көшірушілер» (1994) фильміндегі би сахнасына әсер етті. Ол сондай-ақ Хэл Хартлидің «Жай ғана адамдар» (1992) және Мартин Хайнстың «The Go Getter» (2007) фильмдеріндегі көріністерге де ықпал етті. Роджер Мишельдің «Соңғы демалыс» (2013) фильмінде басты кейіпкерлер Париждегі қонақүй бөлмесіндегі телеэкранда осы би сахнасын көріп, қысқаша бірге билейді. Фильмнің соңғы көрінісі – кейіпкерлердің бірі музыканы музыкалық автоматқа қосып ойнағаннан кейін, кафеде осы би кезеңін қайта ойнау. «Джентльмендердің тікелей бәсекесі» атты 2014 жылы Джонни Уокер вискиін насихаттау үшін түсірілген қысқа фильмде Джуд Лоу және бишілер тобы бәс тігу үшін «Мэдисон» биін орындайды. Эмма Стоун, Джона Хилл және Ром Канда 2018 жылғы Netflix сериалының бесінші бөлімі «Дәл сендей» эпизодында осы биді орындайды. Бүкіл би сахнасы Nouvelle Vague тобының «Dance with Me» әніне түсірілген музыкалық бейнебаян ретінде пайдаланылды. Топ өз атын фильмдегі бір сахнадан алды, онда Артур мен Одиль көшеде келе жатып, есігінің үстінде «Nouvelle Vague» (Жаңа толқын немесе Жаңа үрдіс) деген жазуы бар дүкеннің қасынан өтеді. Кейінгі сахнада Франц, Артур және Одиль Лувр мұражайынан жүгіріп өту бойынша әлемдік рекордты жаңаруға тырысады. Баяндаушы көрермендерге олардың уақыты 9 минут 43 секундты құрағанын, бұл Сан-Францисколық Джимми Джонсонның 9 минут 45 секундтық бұрынғы рекордын жаңартқанын хабарлайды. Лувр сахнасы Бернардо Бертолуччидің 1968 жылы түсірілген, 2003 жылы шыққан «Түс көрушілер» фильмінде де көрсетілген, онда оның кейіпкерлері Лувр рекордын жаңартады.