Кіріспе

Италиялық гангстер (1923–2004)

Гаэтано Бадаламенти (14 қыркүйек 1923 – 29 сәуір 2004) – Сицилия мафиясының ықпалды мүшесі. Дон Тано Бадаламенти өз туған қаласы Сицилияның Чиниси қаласының капофамилььясы болды және 1970-ші жылдары Сицилия мафиясы комиссиясын басқарды. 1987 жылы ол АҚШ-та 45 жылға федералды түрмеге кесілді, себебі ол «Пицца байланысы» деп аталатын, 1975 жылдан 1984 жылға дейін героин тарату үшін пицца дүкендерін жамылған қалпында пайдаланған 1,65 миллиард долларлық есірткі тасымалының жетекшілерінің бірі болды. Ол сондай-ақ 2002 жылы Италияда 1978 жылы Пеппино Импастатоны өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Алғашқы жылдар

Тано Бадаламенти бес ұл мен төрт қыздан тұратын отбасының ең кішісі болды. Оның отбасы Чинисиде сүт фермасын иеленді. Ол мектепке бар болғаны төрт жыл барды, содан кейін он жасында дала жұмысына жіберілді. 1941 жылы ол Корольдік итальян армиясына шақырылып, 1943 жылы Сицилияға одақтастардың шабуылы кезінде дезертир болды. Оның ағасы Эммануэле Бадаламенти АҚШ-қа көшіп, Мичиган штатының Монро қаласында супермаркет пен жанармай құю станциясын басқарды. 1946 жылы Гаэтаноға қатысты сөз байласу және адам ұрлау айыптары бойынша тұтқындау ордері шығарылды. 1947 жылы ол кісі өлтіруде де айыпталды және АҚШ-қа, ағасы Эммануэлеге қашып кетті. 1950 жылы Бадаламенти тұтқындалып, Италияға қайтарылды. Ол Тереза Виталеге үйленді (оның әпкесі Алькамоның капомафиясы Филиппо Римиге үйленген) және отбасылық жерінде лимон өсіру бизнесін құрды. Оның сот мәселелерінің бәрі дәлелдердің жеткіліксіздігіне байланысты шешілді. Бадаламенти Чиниси отбасының ықпалына кіретін Палермоның Пунта-Райси әуежайына ұнтақталған тас жеткізетін табысты құрылыс бизнесін құрды. 1960 жылдардың басында ол өзінің туған қаласына жақын жерде әуежай салынуына ықпал ету үшін лауазымды тұлғаларға пара берді, әйтсе де бұл жердің орналасуы ыңғайсыз болды. Құрылысқа тас пен қиыршық тас қажет болды, ол отбасының жерінде көп мөлшерде кездесті. Оның екі құрылыс фирмасы, бетон зауыты және жүк көліктері паркі қала тұрғындарына жұмыс орындарын ұсынып, Бадаламентитің байыуына септігін тигізді.

Чинисидің капомафиясы

Бадаламенти 1963 жылы Мафияның бірінші соғысы кезінде Чезаре Манцелланы көлік бомбасынан өлтіргеннен кейін Чинисидегі Мафияға жетекшілік етті. 1963 жылғы 30 маусымдағы Цякулли трагедиясы – мафиози Сальваторе Грекоға қойылған көлік бомбасын залалсыздандыруға жіберілген жеті полиция және әскери офицер қаза тапқанда – Мафия соғысын Мафияға қарсы күреске айналдырды. Бұл соғыстан кейінгі Италияда мафияға қарсы күш-жігердің бірінші ұйымдасқан мемлекеттік деңгейдегі бастамасына себеп болды. Он апта ішінде 1200 мафиози тұтқындалды, олардың көпшілігі бес-алты жылға бас бостандығынан айырылды. Сицилия Мафия Комиссиясы таратылды. Бадаламенти Чинисиде толық билікке ие болды. "Бадаламентидің қарабинерлерге ұнаған сияқты, себебі ол тыныш, сенімді және әрқашан әңгімелесуге дайын болды. Ол оларға қызмет жасады деп ойладым, өйткені Чинисиде ешқандай оқиға болған жоқ, ол тыныш шағын қала еді." және "Мен оларды жиі Тано Бадаламенти мен оның қолдарымен қол ұстасып келе жатқанда көріп тұратынмын. Полиция мафиозилермен қол ұстасып жүргенде, мемлекеттік институттарға сену мүмкін емес", - деді мафиозиге қарсы белсенді Джузеппе Импастатоның інісі Джованни Импастато, Италияның Мафияға қарсы комиссиясы алдындағы мәлімдемесінде.

Пицца байланысы

Гаэтано Бадаламенти сицилиялық мафияның ірі героин саудагерлерінің біріне айналды. 1975 жылдан 1984 жылға дейін ол «Пицца байланысы» деп аталатын, Таяу Шығыстан героин әкеліп, АҚШ-тың орталық-батыс аймағындағы пиццериялар арқылы есірткі таратқан 1,65 миллиард долларлық героин саудасының басты ұйымдастырушыларының бірі болды. 1951 жылы американ полициясы Бадаламентиге 50 килограмдық героин жіберілгенін анықтады, ол сол кезде Детройтте заңсыз иммигрант ретінде тұрып жатқан. Алайда, 1950 жылдары көбінесе ақша табу шетелдік темекілерді Италияға контрабандалық жолмен әкелу арқылы жүзеге асырылды. 1953 жылы Бадаламенти Италияда алғаш рет темекі контрабандасы үшін тұтқындалды. 1957 жылы ол 3000 килограмдық шетелдік темекімен қайта ұсталды. Чьякулли қырғынынан туындаған репрессия сицилиялық героин саудасын АҚШ-қа бұзды. Мафиозилерге тыйым салынды, тұтқындалды және түрмеге қамалды. Сауданың бақылауы бірнеше қашқындардың қолына түсті: Сальваторе «Чьяшитедду» Греко, Сальваторе Греко, сондай-ақ «l'ingegnere» атымен танылған, Пьетро Дави, Томмазо Бускетта және Гаэтано Бадаламенти. 1970 жылы Сицилия мафиясының комиссиясы қайта құрылды. Ол он мүшеден тұратын, бірақ бастапқыда Гаэтано Бадаламенти, Стефано Бонтаде және Корлеонези басшысы Лучано Леджодан тұратын үштік басқарды, бірақ Корлеонези атынан іс жүзінде Сальваторе Риина өкілдік етті. Көтерілген алғашқы мәселелердің бірі – принц Джунио Валерио Боргезедің жоспарларын қолдау үшін қолдау сұрауы және Винченцо Рими мен Лучано Леджо сияқты сотталған мафиозилерге кешірім беруі болды. Джузеппе Кальдероне мен Ди Кристина Боргезеге Римге барып қайтты. Бадаламенти бұл жоспарға қарсы болды. Алайда, «Голпе Боргезе» 1970 жылдың 8 желтоқсанына қараған түні сәтсіз аяқталды. 1974 жылы Комиссия толық құрамымен Бадаламенти басшылығымен қайта құрылды. Комиссияның мақсаты дауларды шешу және бейбітшілікті сақтау болды, бірақ Сальваторе Риина Палермо кландарын жоюды жоспарлап отырды. 1975 жылдан кейін Бадаламенти Нью-Йорктегі Бонанно отбасының сицилиялық фракциясының өкілі Сальваторе Каталаномен бірікті және «Пицца байланысы» ісіне қатысты, онда мафия АҚШ-қа миллиондаған долларлық героин мен кокаинды мафияға тиесілі пиццерияларды тарату орталықтары ретінде контрабандалық жолмен әкелді. 1978 жылдың қаңтарында Комиссияның ескі және ауырып қалған бұрынғы басшысы Сальваторе «Чьяшитедду» Греко Корлеонезидің күшінің өсуіне қарсы Бадаламенти, Джузеппе Ди Кристина және Джузеппе Кальдеронеге қарсы шаралар қабылдауын тоқтату үшін Венесуэладан келді. Ди Кристина мен Бадаламенти Валлелунга мафиясының басшысы Франческо Мадонияны, Кальтанисетта провинциясындағы Корлеонезидің одақтасын өлтіргісі келді. Греко оларды бұл әрекеттен бас тартуға көндіруге тырысты және Ди Кристинаға Венесуэлаға эмиграциялауды ұсынды. Дегенмен, Бадаламенти мен Ди Кристина одан әрі әрекет етуге шешім қабылдады және 1978 жылдың 8 сәуірінде Франческо Мадония өлтірілді. Жауап ретінде Ди Кристина 1978 жылдың мамырында Корлеонезилер тарапынан өлтірілді. Содан кейін 1978 жылдың 8 қыркүйегінде Джузеппе Кальдероне өлтірілді. Кейінірек 1978 жылы Гаэтано Бадаламенти Комиссиядан шығарылды, ал оның орнына Микеле Греко келді. Бадаламентидің орнын оның туысы Антонио Бадаламенти де басты мафиялық отбасынан алды. Ол Испания арқылы Бразилияға қашып, Сан-Паулу қаласында қоныстанды. 1984 жылы ФБР телефондық тыңдау арқылы Бадаламентидің Мадридтегі немере інісі Пьетро «Питте» Альфаномен, Орегон, Иллинойс штатындағы пиццерия иесімен кездесуді жоспарлағанын анықтады және оны героин саудасы бойынша АҚШ-тағы «басты байланыс нүктесі» деп санады. 1984 жылдың 8 сәуірінде Мадридте (Испания) ФБР агенттері және итальяндық және испандық полиция қызметкерлері Бадаламенти мен оның ұлы Вито Бадаламентиді Пьетро Альфаномен бірге тұтқындады; 15 қарашада олар АҚШ-қа экстрадицияланды. 1985 жылы Бадаламенти және тағы оннан астам айыпталушы Нью-Йоркте «Пицца байланысы» ісі бойынша сотталды. Сот 17 айға созылды, бұл АҚШ-тың сот тарихындағы ең ұзақ сот процесі болды. Тек оның ұлы Вито ақталғаннан кейін босатылды. Гаэтано Бадаламентиге де 125 000 доллар айыппұл салынды, және ол Испаниядан 30 жылдан аспайтын мерзімге сотталу шартымен экстрадицияланғандықтан, егер ол 30 жылдан кейін өмір сүрсе, босатылуға бұйрық берілді.

Саяси байланыстар және кісі өлтіру

Италияның ең жоғары соты, Кассациялық соты 2004 жылдың қазан айында бұрынғы премьер-министр Джулио Андреоттидің «коса ностра» ұйымының белгілі бір «орташа» тобының басшылары Гаэтано Бадаламенти мен Стефано Бонтадемен «достық және тіпті тікелей байланыстары» болды деп шешім шығарды. Бұл байланыс Сальвоның туыстары арқылы Сальво Лимамен байланысқа ие болған. Тергеу судьяларының мәліметінше, Андреотти «Osservatorio Politico» (OP) журналының бас редакторы Мино Пекореллиді өлтіруді мафияға тапсырған. Қылмыс 1979 жылдың 20 наурызында болды. 1993 жылдың 6 сәуірінде мафиядан бас тарған Томмазо Бускетта Палермо прокурорларына өзінің бастығы Бадаламентиден Пекореллидің өлтірілуі Андреоттидің мүддесі үшін жасалғанын естігенін айтты. Сальвоның екі туысы – жергілікті мафиялық отбасылармен тығыз байланысы бар екі ықпалды сицилиялық саясаткер де бұл қастандыққа қатысқан. Бускетта Гаэтано Бадаламентидің оған бұл өлтіруді Андреоттиге қызмет ету үшін Сальвоның туыстары тапсырғанын айтқанын куәландырды. Андреотти Пекорелли оның саяси мансабын құртатын ақпаратты жариялауға дайын тұрғанынан қорқып отырды. Аталған ақпараттың ішінде Альдо Мороның толық естелік жазбасы бар еді, ол 1990 жылы ғана жарияланды және Пекорелли оны генерал Карло Альберто Далла Кьезаға өлімінен бұрын көрсеткен. 1982 жылдың қыркүйегінде Далла Кьеза да мафия тарапынан өлтірілді. Андреотти 1999 жылы бірге сотталушыларымен ақталды. Жергілікті прокурорлар ақталған үкімге шағымданып, қайта сот отырысы өтті, ол 2002 жылы Андреоттиді кінәлі деп танып, оны 24 жылға бас бостандығынан айырды. Италиялықтардың барлық саяси бағыттары бұл үкімге наразылық білдірді. Көптеген адамдар соттың Андреоттиді өлтіруді ұйымдастырғаны үшін айыптағанымен, оның бұйрықтарын орындап, кісі өлтіруге қатысқан деп саналатын бірге сотталушысын ақтағанын қалай түсінуге болатынын түсінбеді. Италияның Жоғарғы соты 2003 жылы Андреоттиді кісі өлтіруден түпкілікті түрде ақтап тастады. 2002 жылдың сәуірінде итальяндық сот Бадаламентиді 1978 жылы белсенді радио хабаршысы Пеппино Импастатоны өлтіргені үшін кінәлі деп танып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Импастато мафияға қарсы күресте юмор мен сатирани қару ретінде пайдаланды. Оның танымал күнделікті радио бағдарламасы «Onda pazza» («Жыңғыр толқын») саясаткерлерді де, мафиозилерді де әжуалады. Ол күнделікті түрде Мафиополидегі (Чиниси) мафиозилердің қылмыстарын және әрекеттерін, сондай-ақ Чиниси мафиясының басшысы Дон Тано Бадаламентидің жасырын псевдонимі Тано Седутоның («Отырған Тано») қызметін әшкереледі.

Өлім

2004 жылғы 29 сәуірде Бадаламенти 80 жасында Массачусетс штатының Айер қаласындағы Девенс федералдық медициналық орталығында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. New York Times газетінің тілшісі Ральф Блюментал 1988 жылы жарық көрген "Сицилиялықтардың соңғы күндері" кітабында Бадаламентиді "сицилиялық мафияның жетекшілігін қайтару үшін кез келген нәрсеге баратын манипулятор" деп бейнелеген. Шана Александр оны сол жылы жарық көрген "Пицца байланысы" кітабында "ерекше қадір-қасиетке ие адам" ретінде сипаттаған.