Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хуняд (қазіргі Хунедоара) – Венгрия Корольдігінің, Шығыс Венгрия Корольдігінің және Трансильвания Кнездігінің әкімшілік округі (комитетусы) болған. Оның аумағы қазір Румынияда, Трансильвания аймағында орналасқан. Округтың орталығы Дева (қазіргі Дева) қаласы еді.
Hunyad (today mainly Hunedoara) was an administrative county (comitatus) of the Kingdom of Hungary, of the Eastern Hungarian Kingdom and of the Principality of Transylvania. Its territory is now in Romania in Transylvania. The capital of the county was Déva (present day Deva).
География
1876 жылдан бастап Хуньяд округі Румыниямен және Венгрияның Крассо-Сёрень, Арад, Торда-Араньош, Алсо-Фехер және Сзебен округтерімен ортақ шекараға ие болды. 1910 жыл шамасында оның ауданы 7 809 км² құрады.
After 1876, Hunyad county shared borders with Romania and the Hungarian counties Krassó Szörény, Arad, Torda Aranyos, Alsó Fehér and Szeben. Its area was 7,809 km2 around 1910.
Этимология
Хуняд топонимі, көбінесе, венгр тіліндегі "huny" етістігінен туындаған, ол "жабу" немесе "өлу" мағынасын білдіреді. Тіл білімі маманы Геза Куунның пікірінше, бұл атау ғұндар туралы естелік сақтауы мүмкін.
The toponym Hunyad most likely comes from the Hungarian huny verb, meaning 'to close' or 'to die'. According to linguist Géza Kuun, the name may keep the memory of the Huns.
Тарих
Бұл жерде алғашқы белгілі өркениеттер скифтердің Агатюрси және Сигинн тайпалары болды. Кейіннен Дактар, басшылары Буребистаның жетекшілігімен, аумаққа берік билік орнатты, бірақ Рим империясы оларды жеңіп, қырғынға ұшыратты. Хуньяд қысқа мерзімге Рим Дакиясының құрамына кірді, бірақ 3 ғасырда готтар, содан кейін вандалдар мен гепидтер басып алды. 567 жылы көшпелі аварлар Трансильванияны жаулап алды және олардың қағанаты құлағаннан кейін де этникалық көпшілік болып қала берді. Игеч, Серекес, Андос және Зейк руларының барлығы авар тегінен шыққан, сондай-ақ Зсил өзенінің аты да олармен байланысты. Хуньяд округі орта ғасырларда құрылды. Ол алғаш рет 1265 жылы Папалық тізілімінде Хунгнод деп тіркелді. 1876 жылы Трансильванияның әкімшілік құрылымы өзгерген кезде, оның аумағы бұрынғы Заранд округінің (Брад/Брад және Кёрошбанья/Бая де Криш аудандары) үштен екі бөлігін және Бруос/Ораштие саксондық орталығын қамтыды. 1920 жылы Трианон шарты бойынша округ Румынияның құрамына қосылды. Оның аумағының көп бөлігі қазіргі Румынияның Хунедоара округінде орналасқан; шығыстағы аймақ Алба округінің, ал батыстағы аймақ Караш-Северин округінің (Баутар коммунасы) құрамына кіреді.
The first known civilization living on the territory were the Scythian Agathyrsi and Sigynnae. Later the Dacians under their leader Burebista established solid control over the territory, but were conquered and massacred by the Roman Empire. Hunyad was part of Roman Dacia for a short time, but by the 3rd century it was occupied by the Goths, later by the Vandals and Gepids. The nomadic Avars conquered Transylvania in 567, and remained the ethnic majority even after the collapse of their khaganate. The Igech, Szerekes, Andos and Zeyk noble families are all of Avar origin, along with the name of the river Zsil. Hunyad county was formed in the Middle Ages. It was first attested in 1265 as Hungnod by the Papal Quitrent Register. In 1876, when the administrative structure of Transylvania was changed, its territory was modified to include about two thirds of the former Zaránd County (Brád/Brad and Körösbánya/Baia de Criș districts) and the Saxon seat of Broos/Orăștie. In 1920, by the Treaty of Trianon, the county became part of Romania. Most of its territory lies in the present Romanian county Hunedoara; a strip in the east is now part of Alba and a strip in the west is now part of Caraș Severin County (the commune Băuţar).
Демография
+ Ана тілі бойынша халық санағы Барлығы румын венгр неміс Басқа немесе белгісіз 1880 248,464 217,414 (90.28%) 12,278 (5.10%) 6,968 (2.89%) 4,166 (1.73%) 1890 267,895 238,486 (89.02%) 17,167 (6.41%) 8,047 (3.00%) 4,195 (1.57%) 1900 303,838 257,013 (84.59%) 32,316 (10.64%) 9,189 (3.02%) 5,320 (1.75%) 1910 340,135 271,675 (79.87%) 52,720 (15.50%) 8,101 (2.38%) 7,639 (2.25%)
+ Population by mother tongue Census Total Romanian Hungarian German Other or unknown 1880 248,464 217,414 (90.28%) 12,278 (5.10%) 6,968 (2.89%) 4,166 (1.73%) 1890 267,895 238,486 (89.02%) 17,167 (6.41%) 8,047 (3.00%) 4,195 (1.57%) 1900 303,838 257,013 (84.59%) 32,316 (10.64%) 9,189 (3.02%) 5,320 (1.75%) 1910 340,135 271,675 (79.87%) 52,720 (15.50%) 8,101 (2.38%) 7,639 (2.25%)
+ Діні бойынша халық санағы Барлығы православие грек католик римдік кальвинист еврей лютеран Басқа немесе белгісіз 1880 248,464 177,725 (71.53%) 48,381 (19.47%) 11,883 (4.78%) 6,568 (2.64%) 1,996 (0.80%) 1,799 (0.72%) 112 (0.05%) 1890 267,895 190,018 (70.93%) 50,520 (18.86%) 15,121 (5.64%) 7,351 (2.74%) 2,470 (0.92%) 2,202 (0.82%) 213 (0.08%) 1900 303,838 204,350 (67.26%) 55,116 (18.14%) 24,993 (8.23%) 11,398 (3.75%) 4,056 (1.33%) 3,269 (1.08%) 656 (0.22%) 1910 340,135 217,425 (63.92%) 60,024 (17.65%) 34,668 (10.19%) 16,675 (4.90%) 5,679 (1.67%) 4,110 (1.21%) 1,554 (0.46%)