Кіріспе

Хаддерсфилд кең каналы немесе сэр Джон Рамсден каналы – Англияның солтүстігіндегі Батыс Йоркширдегі кең шлюзді кеме жүретін канал. Су жолының ұзындығы 6 шақырымға жетеді және 9 кең шлюзден тұрады. Ол Кольн өзенінің аңғарымен өтеді және Купер көпірі түйісінде Кальдер және Хеббл навигациясын, Хаддерсфилдтегі Аспли ойпатының жанындағы Хаддерсфилд тар каналымен байланыстырады. Құрылысына 1774 жылы рұқсат берілді және екі жылдан кейін канал ашылды. 1811 жылы Хаддерсфилд тар каналы Аспли ойпатында қосылғанда, ол транс-Пеннин бағытының бөлігіне айналды. Ramsden каналының қысқа шлюздерін пайдалана алмайтын, тар каналда қолданылатын ұзын тар қайықтар трафикқа кедергі келтірді. Тауарлар Аспли ойпатында ауыстырылды, және қысқарақ тар қайықтар салынғанымен, Пэннин арқылы өту жолындағы сәттілігі Рочдейл каналынан басылып қалды, ол бойымен кең шлюздер орналасқан және Соверби көпірінде Кальдер және Хеббл навигациясына қосылды. Канал 1845 жылы теміржол меншігіне өтті, бірақ 20 ғасырға дейін дамыды. 1945 жылы теміржол меншігі тоқтатылды, ол Кальдер және Хеббл навигациясына сатылды, осы кезде Пенниндегі тар канал тастап кетілді. Кең канал 1953 жылға дейін, әсіресе электр станциялары үшін көмір тасымалдау сияқты коммерциялық трафикті жүзеге асырды. 1962 жылы Британ су жолдары құрылғаннан кейін, 1968 жылы канал демалыс трафигі үшін негізінен пайдаланылатын круиздік жол деп белгіленді. 2001 жылы Хаддерсфилд тар каналы қайта ашылғаннан бері каналдың қолданылуы едәуір артты, себебі ол енді тұйық жол емес. Оның көптеген құрылыстары тарихи маңыздылығын мойындау үшін ескерткіштер тізіміне енгізілді.

Тарих

Канал рұқсат етілместен бұрын біраз уақыттан бері жоспарланған сияқты, өйткені Кальдер мен Хеббл навигациясы 1758 жылы өз каналы үшін Парламент актісін алды, онда "Колн өзенінің аузынан Хаддерсфилд қаласына дейін" болашақ навигацияға кедергі келтірмеу туралы ереже қамтылған. 1766 жылы Роберт Уитворт мұндай каналдың бағытын зерттеді, ал Кальдер мен Хебблдің 1769 жылғы актісінде де ұқсас бап болды. 1773 жылы Люк Холт пен Джозеф Аткинсон Рамсден отбасы үшін екінші зерттеу жүргізді, олар сол кезде Хаддерсфилдтің барлығына ие болды және каналды дамытуға мүдделі болды. Бұл отбасыға сондай-ақ жоспарланған канал бағытындағы жердің шамамен үштен бірі тиесілі болған. Холт Купер көпірінің үстіндегі Кальдер мен Хеббл құрылысында жұмыс істеген. Аткинсон заң жобасын парламенттік комиссияға ұсынды, және ол Хаддерсфилдтің "Йоркширдің батыс бөлігіндегі тар жүн маталарының жалғыз нарығы" екенін айтқанда толық шындықты айтпады. Құрылыстың шамамен құны 8000 фунт стерлинг болды, және оны аяқтауға бір жыл уақыт керек болады деп күтілді. Актіде көрсетілгендей, пайданың өсуімен жол ақы төмендетілуге тиіс болғандықтан, пайда шектелді. Комиссарлар тағайындалып, олар каналдың есептерін тексеруге және олардың орындалуын қамтамасыз етуге өкілеттік алды. Каналдан тартылған су жергілікті диірмендердің жұмысына кедергі келтірмеу үшін, су қоймасын жасау мақсатында, каналдың жоғарғы 1,5 милі (2 км) қалған бөлігіне қарағанда тереңірек жасалды.

Құрылыс

Канал 1774 жылғы 9 наурызда Парламент актісімен (14 Geo. 3. c. 13) бекітілді, ол «Сэр Джон Рамсден баронетіне Кальдер өзенінен, Купер көпірі деп аталатын көпір мен Колн өзенінің аузынан Корольдік диірменге дейін, Йорк графтығының Батыс Ридингіндегі Хаддерсфилд қаласының жанында кеме жүретін канал жасауға және күтіп ұстауға» рұқсат берді. Сэр Джон Хаддерсфилд поместьесінің иесі және қаланың көп бөлігіне иелік еткен Рамсден иелігінің иесі болды. Акт Хаддерсфилдте Колн өзенімен байланысуға рұқсат бергенімен, жоғарғы нүктесі Апслидегі бассейн болды, онда Рамсден кемежайлар мен қоймалар салды. Хаддерсфилд тар каналы 1811 жылы толық ашылғаннан кейін де осылай болды. Хаддерсфилд тар каналы жоғарғы Колн аңғарының жүн тоқу қалаларына (Голкар, Линтвейт, Слейтвейт және Марсден) және Пеннин таулары арқылы Сэдлворт, Сталибридж және Манчестерге Standedge туннелі арқылы батысқа қарай байланыс жасады. Ол аса сәтті болған жоқ, ал Рамсден каналы Ланкаширге емес, Йоркширге тікелей байланысы бар Кальдер және Хебблдің бір тармағы ретінде қарастырылды. Кальдер және Хеббл аймаққа гүлдену әкелді, ал Рамсден каналы осы гүлденуге қатысты. Жанындағы шлюз сақшысының үйі, балғамен кескен тастан салынған, екі қабатты және тас шифер шатыры бар, 19 ғасырдың басында немесе ортасында салынған, сонымен қатар ол тізімделген құрылым. Канал оңтүстік-батысқа бұрылып, Колн өзенімен қатар жүреді және Клон көпірі шлюзіне жету үшін теміржол көпірінен өтеді. Одан жоғары, 18 ғасырдан қалған балғамен кескен тастан жасалған қойма орналасқан, одан кейін Colne Bridge Road көлігін өткізетін аркалы көпір салынған. Оның 1775 жылы салынғаны туралы мәлімет бар. Құбырлар каналдан өтеді, одан кейін Ладгрейв шлюзі және құйрығынан асып тұрған балғамен кескен тастан жасалған көпір орналасқан. Канал екі жағынан да өнеркәсіптік ғимараттармен шектелген, ол Лонгландс шлюзіне жетеді, оның құйрығынан да тас көпір өтеді. Ол пайдаланылмаған теміржол көпірінен және A62 тас жолынан өтеді, содан кейін Дейтон теміржол станциясына жақын жерге жетеді. A62 көпірі - бұл канал ашылған кезде салынған қисық аркалы көпір, бірақ бастапқы құрылым жолдың екі жағындағы жаяу жүргіншілерге арналған темірбетондық кеңейтулермен жартылай жасырылған. Оңтүстік жағалауда үлкен ойын алаңы бар, онда 2002 жылы Ішкі су жолдары қауымдастығы Ұлттық фестивалін өткізді. Turnpike Road Lock даланың оңтүстік шетінде орналасқан және солтүстікке қарай бөлек ағып кету арнасы бар. Reading Lock-тің құйрығын кесіп өтетін тағы бір тас көпір бар, содан кейін Fieldhouse Lock және Fieldhouse Lane-ді құйрықтан өткізетін көпір орналасқан. Келесісі - Фолс-Лок, ал соңғысы - Ред-Долс-Лок және көпір. Каналдың басталуынан 2,3 миль (4 км) қашықтықта, ал қалған 1,6 км жер тегіс. Каналдың айналасы ғимараттармен тығыздалып жатыр. Шығыс жағалауында бес қабатты, мансардасы және тік шатыры бар Феникс диірмені орналасқан. 19 ғасырдың ортасында салынған үш қабатты тізімделген ғимаратта орналасқан Солтүстік-Шығыс газ басқармасы кеңселеріне жақын жерде канал Лидс жолының астынан ирек бұрылыс жасайды. Батыс жағалауында 30 метрден биік сегізбұрышты мұржа бар, ол 1872 жылы салынған және мақта илеу фабрикасының бір бөлігі болған. Оған іргелес 1865 жылы орнатылған Локомотив көпірінің тік көпірі орналасқан. Ол 2002 жылы қайта жаңартылып, электрмен жұмыс істеуге ауыстырылды. Батыс жағалауында Джон Л. Бриерлиге тиесілі жеті қабатты диірмен ғимараты орналасқан. Канал Аспли бассейніне жақындағанда, батыс жағалауында каналдың құрылысынан бастап салынған канал қоймасы және Уэйкфилд жолындағы көпірден кейін ІІ* дәрежеде санатталған тағы бір қойма орналасқан. Бассейннің өзі каналға тік бұрышта орналасқан.