Мейн-кун – Солтүстік Американың ірі, үйретілген мысық тұқылы. Өте үлкен, достық мінезді, қалың жүнімен және штат Мэн штатының ресми мысығы ретінде танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысық тұқымы
Breed of cat
Мэн-кун – ірі үй мысығының тұқымы. Ол Солтүстік Америкадағы ең көне табиғи тұқымдардың бірі болып саналады. Бұл тұқым АҚШ-тың Мэн штатында пайда болған, және ол штаттың ресми мысығы болып табылады. Мэн-кун – үлкен және қоғамдық мысық, соның салдарынан оны "жайлы алып" деп атайды. Мэн-кун көбінесе өте ірі денесімен және тығыз жүнімен танымал, бұл оған Мэн штатының қатал климатында тіршілік етуге көмектеседі. Мэн-кунның "ит сияқты" мінез-қалпы бар деген пікір жиі айтылады.
The Maine Coon is a large domesticated cat breed. It is one of the oldest natural breeds in North America. The breed originated in the U. S. state of Maine, where it is the official state cat. The Maine Coon is a large and social cat, which could be the reason why it has a reputation of being referred to as "the gentle giant." The Maine Coon is predominantly known for its size and dense coat of fur which helps it survive in the harsh climate of Maine. The Maine Coon is often cited as having "dog like" characteristics.
Тарих
Мейн-кун – үй жануарларының ішіндегі ең ірі мысықтардың бірі. Оның ерекше сыртқы түрі және бағалы аң аулау дағдылары бар. Бұл тұқым 19-шы ғасырдың соңында мысық көрмелерінде танымал болды, бірақ 20-шы ғасырдың басында шетелден келген ұзын жүнді тұқымдардың енгізілуі оның жоғалу қаупіне алып келді. Мейн-кун содан бері қайта жанданып, 2020 жылы әлемдегі ең танымал үшінші тұқымдық мысық тұқымы болды.
The Maine Coon is one of the largest domesticated cats. It has a distinctive physical appearance and valuable hunting skills. The breed was popular in cat shows in the late 19th century, but its existence became threatened when long haired breeds from overseas were introduced in the early 20th century. The Maine Coon has since made a comeback, in 2020 becoming the third most popular pedigree cat breed in the world.
Мифтер
Мейн-кун мысықтары Мейн штатында пайда болған. Дегенмен, олардың тегі құпияға оранған, халық ауыз әңгімелерімен және мифтермен толы. Бір миф бойынша, мейн-кун мысығы – егерше немесе қалыңқұйрық сияқты басқа жануар түрімен будандасқан. Екінші мифте мысықтар викинг кемелеріндегі мысықтардың ұрпақтары екендігі айтылады, бұл мысықтар бүгінде Норвегия орман мысықтары деп белгілі. Үшінші әңгіме 1793 жылы өлім жазасына кесілген Франция патшайымы Мари Антуанеттамен байланысты. Әңгімеге сүйенсек, Антуанетта өлімге келер алдында капитан Самуэль Клаудың көмегімен Франциядан қашуға тырысқан. Ол Клаудың кемесіне өзінің ең бағалы мүліктерін, соның ішінде алты сүйікті түрік ангорасын немесе сібірлік мысықтарын тиеген. Ол Америка Құрама Штаттарына жетпесе де, оның барлық үй жануарлары Вискасет, Мэн жағалауына қауіпсіз жетіп, басқа қысқа жүнді тұқымдармен шағылысып, қазіргі мейн-кун тұқымын құраған.
Maine Coon cats originated in Maine. However, their lineage is surrounded by mystery, folk tales, and myths. One myth claims the Maine Coon cat is a hybrid with another animal species, such as the raccoon or bobcat. The second myth states the cats are descendants of Viking ship's cats, known today as the Norwegian Forest cats. A third story involves Marie Antoinette, the Queen of France who was executed in 1793. The story goes that before her death, Antoinette attempted to escape France with the help of Captain Samuel Clough. She loaded Clough's ship with her most prized possessions, including six of her favorite Turkish Angora or possibly Siberian cats. Although she did not make it to the United States, all of her pets managed to reach the shore of Wiscasset, Maine, safely, where they bred with other short haired breeds and developed into the modern breed of the Maine Coon.
Ғылым
Бұл аңыздар мен теориялар ұзақ уақыт бойы Мэн-кун мысығының басқа ұзын түкті тұқымдармен байланысты болуы мүмкін деген болжамдар жасады, олардың фенотипіндегі ұқсастықтарға байланысты. Әсіресе, Мэн-кунның норвегиялық немесе сібірлік орман мысықтарынан тарағаны, оларды Жаңа Англияға қоныс аударушылар немесе викингтер әкелгені айтылды. Алайда, филогенетикалық зерттеулер Мэн-кунның Батыс Еуропалық монофилетикалық мысық тармағына жататынын көрсетті, бірақ ол Солтүстік-Шығыс АҚШ-тағы (Нью-Йорк аймағы) табиғи түрде өсірілген мысық популяциясымен ең жақын туыстық байланысқа ие. Бұл Батыс Еуропалық тармаққа норвегиялық және сібірлік орман мысықтары да кіреді, бірақ олар басқа бір тармақшаға жатады. Мэн-кундар 1600-1700 жылдардағы Нью-Англияға пуритан қоныс аударушыларымен әкелінген мысықтардың ұрпақтары. Еуропалық мысықтардың ішінде олар генетикалық жағынан Ұлыбританиядағы мысықтарға ең жақын. 1860 жылдардың соңында Мэн штатындағы фермерлер өз мысықтары туралы әңгімелер айтып, жергілікті Скоухеган жәрмеңкесінде "Мэн штатының үздік кун мысығы" байқауын өткізді. 1895 жылы Бостонда өткен көрмеге оннан астам Мэн-кун мысығы қатысты. 1895 жылдың 8 мамырында Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гарденде Солтүстік Америкадағы алғашқы мысық көрмесі өтті. Көзге түсетін қоңыр жолақты аналық Мэн-кун, Кози есімді мысық көрмеге қатысты. Фред Браун ханымға тиесілі Кози күміс жаға мен медальді жеңіп алып, "Көрменің үздігі" атанды. Күміс жағалы медальды Ұлттық астанадағы мысық көрмесінен түскен қаржы көмегімен Cat Fanciers' Association (CFA) Foundation сатып алды. Жаға CFA орталық кеңсесіндегі Жан Бейкер Роуз еске алу кітапханасында сақталады. CFA үш рет осы мысықты марапаттады, бұл 1973 жылы Мэн-кун мысық клубының құрылуына себеп болды. Тұқым 1975 жылдың 1 мамырында CFA-да уақытша мәртебемен қабылданды және 1976 жылдың 1 мамырында чемпионат мәртебесіне ие болды. Келесі екі онжылдықта Мэн-кунның танымалдылығы артып, чемпионат жеңістері мен ұлттық рейтингтерде көтерілді. 1985 жылы Мэн штаты бұл тұқымды штаттың ресми мысығы деп жариялады. 2012 жылы Мэн-кун CFA-да тіркелген үшінші ең көп мысық тұқымы болды.
These myths and theories have long speculated that the long haired Maine Coon cat has to be related to other long haired breeds, due to their similarities in phenotype. And for the Maine Coon in particular, that it is descended from the Norwegian or Siberian Forest cat, brought to New England by settlers or Vikings. However, phylogenetic studies showed that the Maine Coon belongs to the Western European monophyletic cat branch, but forms the closest relationship with the random bred cat population in the Northeastern US (New York region). This Western European branch also contains the Norwegian and Siberian Forest cat, but they fall under a different sub branch. The Maine Coons are descendants of cats brought to New England by Puritan settlers in the 1600 1700s, and out of the European cats they are genetically closest to cats found in the United Kingdom. During the late 1860s, farmers located in Maine told stories about their cats and held the "Maine State Champion Coon Cat" contest at the local Skowhegan Fair. In 1895, a dozen Maine Coons were entered into a show in Boston. On 8 May 1895, the first North American cat show was hosted at Madison Square Garden in New York City. A female Maine Coon brown tabby, named Cosey, was entered into the show. Owned by Mrs. Fred Brown, Cosey won the silver collar and medal and was named Best in Show. The silver collar was purchased by the Cat Fanciers' Association (CFA) Foundation with the help of a donation from the National Capital Cat Show. The collar is housed at the CFA Central Office in the Jean Baker Rose Memorial Library.—by the CFA three times, which led to the formation of the Maine Coon Cat Club in 1973. The breed was accepted by the CFA under provisional status on May 1, 1975, and was approved for championship status on May 1, 1976. The next couple of decades saw a rise in popularity of the Maine Coon, with championship victories and an increase in national rankings. In 1985, the state of Maine announced that the breed would be named the official state cat. In 2012 the Maine Coon was the third most registered cat breed with the CFA.
Сипаттама
Мэн-кун – ірі денелі, әлеуметтік мысық. Оның кеудесінде айқын, қалың жүні, күшті сүйек құрылысы, берік жақ сүйегі, тікбұрышты дене пішіні, жібектей атлас түк жабынының үстінде ұзын, қорғаныш жүні бар екі қабатты терісі және ұзын, бұталы құйрығы болады.
The Maine Coon is a large and sociable cat characterized by a prominent ruff along its chest, robust bone structure, strong jawline, rectangular body shape, an uneven two layered coat with longer guard hairs over a silky satin undercoat, and a long, bushy tail.
Қалпақ жамылғы
Мейн-кун – ұзын немесе орташа ұзындығы бар мысық. Жүні жұмсақ және жібектей, бірақ түсіне қарай текстурасы өзгеруі мүмкін. Басы мен иығында жүні қысқа, ал құрсағы мен қабырғаларында ұзын болады, кейбір мысықтардың мойнында арыстанша шүйдесі болады. Бұл тұқымды күту өте қарапайым, өйткені олардың қос қабатты жүні, астыңғы қабатының тығыздығы төмен болғандықтан, өзін-өзі тазалап тұрады. Жүні маусымға қарай өзгеріп тұрады, қыста қалыңдап, жазда жұқарады. Мейн-кунның қатал қыс климатында тірі қалуына қажетті бірнеше физиологиялық бейімделулері бар. Олардың су өткізбейтін, тығыз жүні, қар мен мұздың ылғалды бетінде жүргенде немесе отырғанда қосымша қорғаныс үшін ішкі және артқы жағында ұзын және бұзық болады. Олардың ұзын және бұталы, егер құйрығы қарға батпайды, сонымен қатар оны беттері мен иықтарына орап, жылу және желден қорғануға болады. Мұздай бетке отырғанда, оны орындықтай етіп арт жағына орап алуға да болады. Үлкен тырнақтары қарда жүруді жеңілдетеді және көбінесе қарға тоңғышпен салыстырылады. Тұқымдық стандарттарға сәйкес, барлық көз түсі қабылданады, көк немесе әртүрлі түсті көздерден (гетерохромия иридиум) басқа, яғни екі көзі әртүрлі түсті мысықтарда. Ересек мысықтардың бойы әртүрлі болуы мүмкін, ал ұзындығы, құйрығын қоса есептегенде, 1 метрге дейін жетеді, құйрығының ұзындығы 1 метрге дейін жетеді және ол ұзын, біртіндеп жіңішке, тығыз жүнді болып, шамамен егер құйрығына ұқсайды. Денесі күшті және бұлшықетті, бұл олардың салмағын ұстап тұру үшін қажет, ал кеудесі кең. Мейн-кунның дене пішіні тіктөртбұрышты, олар дене бітіміне жай жетеді; олардың толық өлшемі әдетте 3-5 жасқа дейін жетеді, ал басқа мысықтарға шамамен бір жыл уақыт керек. 2010 жылы Гиннес рекордтар кітабы "Стьюи" атты таза нәсілді Мейн-кун еркегін "Ең ұзын мысық" деп мойындады, оның мұрынынан құйрығына дейінгі ұзындығы 1,23 метрді құрады. Стьюи 2013 жылдың 4 ақпанында 8 жасында Невада штатының Рено қаласындағы үйінде қатерлі ісіктен қайтыс болды. 2015 жылғы деректер бойынша "Ең ұзын мысық" рекордын "Лудо" атты мысық ұстап тұр. Ол Ұлыбританияның Уэйкфилд қаласында тұрады. Ірі Мейн-кунның ұзындығы еуразиялық сілеусінмен салыстыруға болады, бірақ дене бітімі әлдеқайда жеңіл және бойы төмен.
The Maine Coon is a long or medium haired cat. The coat is soft and silky, although texture may vary with coat color. The length is shorter on the head and shoulders and longer on the stomach and flanks, with some cats having a leonine ruff around their neck. Minimal grooming is required for the breed compared to other long haired breeds, as their double coat is mostly self maintaining owing to a light density undercoat. The coat is subject to seasonal variation, with the fur being thicker in the winter and thinner during the summer. Maine Coons have several physical adaptations for survival in harsh winter climates. Their dense water resistant fur is longer and shaggier on their underside and rear for extra protection when they are walking or sitting on top of wet surfaces of snow or ice. Their long and bushy raccoon like tail is resistant to sinking in snow, and can be curled around their face and shoulders for warmth and protection from wind and blowing snow. It can even be curled around their backside like an insulated seat cushion when sitting down on a frozen surface. Large paws facilitate walking on snow and are often compared to snowshoes. All eye colors are accepted under breed standards, with the exception of blue or odd eyes, i. e. heterochromia iridium (two eyes of different colors), in cats possessing coat colors other than white. The height of adults can vary between and they can reach a length of up to , including the tail, which can reach a length of and is long, tapering, and heavily furred, almost resembling a raccoon's tail. The body is solid and muscular, which is necessary for supporting their weight, and the chest is broad. Maine Coons possess a rectangular body shape and are slow to physically mature; their full size is normally not reached until they are three to five years old, while other cats take about one year. In 2010, the Guinness World Records accepted a male purebred Maine Coon named "Stewie" as the "Longest Cat", measuring from the tip of his nose to the tip of his tail. Stewie died on February 4, 2013, from cancer at his home in Reno, Nevada, at age 8. As of 2015 the living record holder for "Longest Cat" is "Ludo", measuring He lives in Wakefield, England, in the United Kingdom. Large Maine Coons can overlap in length with Eurasian lynxes, although with a much lighter build and lower height.
Полидактилизм
Жаңа Англия аймағында қоныстанған алғашқы Мэн-кун мысықтарының көптеген түрлері полидактилизм деп аталатын қасиетке ие болған (бір немесе бірнеше қосымша саусақтары бар). Алайда, мысықтардың көрмелері көбейген сайын, бұл қасиет жиі ескерілмейтін болды. Полидактилизм Мэн-кун мысықтарының көрме алаңдарында сирек кездеседі, себебі бәсеке стандарттарында рұқсат етілмейді. Полидактилизмнің гені – қарапайым аутосомалық доминантты ген. Полидактилизм – тұқым қуалайтын мәселе, сондықтан оны көбейтуге ұсынылмайды. Мэн-кун мысықтарындағы полидактилия кең фенотиптік әртүрлілікпен сипатталады. Полидактилия саусақтардың саны мен құрылымын ғана емес, сонымен қатар білезік және тобуық буындарының құрылысына да әсер етеді. Бұл қасиет көрмелерде автоматты түрде дисквалификацияға себеп болғандықтан, нәсілден жоғалуға жақын болды. Мэн-кун мысықтарының полидактилизмін сақтау мақсатында бірнеше жеке ұйымдар мен селекционерлер құрылды.
Many of the original Maine Coon cats that inhabited the New England area possessed a trait known as polydactylism (having one or more extra toes on a paw). Meanwhile, in increasing numbers of cat fancy competitions, the trait is no longer marked down. Polydactylism is rarely, if ever, seen in Maine Coons in the show ring, since it is not allowed by competition standards. The gene for polydactylism is a simple autosomal dominant gene,. The polydactylism are genetic problems which are not encouraged for breeding. Polydactyly in Maine Coon cats is characterised by broad phenotypic diversity. Polydactyly not only affects digit number and conformation, but also carpus and tarsus conformation. The trait was almost eradicated from the breed due to the fact that it was an automatic disqualifier in show rings. Some private organizations and breeders were created in order to preserve polydactylism in Maine Coon cats.
Өмір сүру ұзақтығы
2003-2006 жылдар аралығында Швецияда жүргізілген зерттеуден алынған мысықтарды сақтандыру деректері мейн-кунның медианалық өмір сүру ұзақтығын 12,5 жылдан жоғары көрсетеді. Олардың 74%-ы 10 жылға немесе одан да көп өмір сүрді, ал 54%-ы 12,5 жылға немесе одан да көп өмір сүрді. Ұлыбританиядағы науқас жазбаларының зерттеуі бойынша, өмір сүру күтілуі 11 жылды құрады.
Pet insurance data obtained from a study during years 2003–2006 in Sweden puts the median lifespan of the Maine Coon at > 12.5 years. 74% lived to 10 years or more and 54% lived to 12.5 years or more. An English study of patient records found a life expectancy of 11 years.
Жүрек
Мейн-кун популяцияларында гипертрофиялық кардиомиопатия (ГКМ) кездеседі. Мейн-кун мысықтарында табылған MYBPC3 генінің мутациясы ГКМ-мен байланысты. Вашингтон штаты ветеринариялық медицина колледжінің Ветеринариялық жүрек генетикасы зертханасында MyBPC мутациясына тексерілген мейн-кун мысықтарының шамамен үштен бірінде оң нәтиже анықталды. Тестілеу нәтижесі оң болған барлық мысықтарда аурудың клиникалық белгілері байқалмайды, ал гипертрофиялық кардиомиопатияның клиникалық көріністері бар кейбір мейн-кун мысықтарында бұл мутацияға теріс нәтиже шықты, бұл тұқымда екінші мутацияның бар екенін күшті түрде көрсетеді. Осы зерттеуде ГКМ-нің таралуы 10,1% (95% CI 5,8 – 14,3%) құрады. Ерте өсу және тамақтану, дене мөлшерінің үлғаюы және семіздік ГКМ-ге генетикалық бейімділікке қоршаған ортаның әсерін тигізуі мүмкін.
Hypertrophic cardiomyopathy (HCM) has been observed in Maine Coon populations. A mutation in the MYBPC3 gene found in Maine Coons has been associated with HCM. Of all the Maine Coons tested for the MyBPC mutation at the Veterinary Cardiac Genetics Lab at the College of Veterinary Medicine at Washington State University, approximately one third tested positive. Not all cats that test positive will have clinical signs of the disease, and some Maine Coon cats with clinical evidence of hypertrophic cardiomyopathy test negative for this mutation, strongly suggesting that a second mutation exists in the breed. The HCM prevalence was found to be 10.1% (95% CI 5.8 14.3%) in this study. Early growth and nutrition, larger body size, and obesity may be environmental modifiers of genetic predisposition to HCM.
Бүйрек
Поликистоздық бүйрек ауруы (ПББ) – мысықтарда туа пайда болатын, бүйректе бірнеше кисталардың (сұйықтыққа толы қуыстардың) қалыптасуына себеп болатын тұқым қуалайтын жағдай. Бұл кисталар туған кезден бастап болады. Бастапқыда олар өте кішкентай, бірақ уақыт өте келе үлкейіп, бүйректің жұмысын бұзуы мүмкін, соның салдарынан бүйрек жеткіліксіздігіне әкеледі. Мэн-кун мысықтарында бүйрек кисталары сирек кездеседі, алайда ПББ осы тұқым үшін қате атау болып көрінеді. 8 жылға созылған зерттеуде, алдын ала тексеру бағдарламасына қатысқан 187 сау мейн-кунның 7-сінде ультрадыбыс арқылы бүйрек кисталары анықталды. Кисталар көбінесе жеке және бір жақты (6/7, 85,7%) кішкентай (орташа диаметрі 3,6 мм) және кортикомедуллярлық біріктіруде (4/6, 66,7%) орналасқан, демек олардың мөлшері, саны және орналасуы парсы тұқымдарында байқалатын кисталардан өзгеше. Осы зерттеуде бүйрек кистасы бар барлық алты мейн-кун мысығында PKD1 мутациясы теріс нәтиже көрсеткенімен, бұл мысықтардағы ауру парсы және олармен туысқан тұқымдарда байқалатын ПББ-мен байланысты емес екені дәлелденді, сонымен қатар осы мысықтардың гендік тізбектемесінде ешқандай ортақ генетикалық тізбектер табылған жоқ. Гендрон және авторлар тобы "Мэйн-кун ПББ" ПББ-ден өзге жасөспірімдік нефропатияның бір түрін білдіреді деген қорытындыға келді.
Polycystic kidney disease (PKD) is an inherited condition in cats that causes multiple cysts (pockets of fluid) to form in the kidneys. These cysts are present from birth. Initially, they are very small, but they grow larger over time and may eventually disrupt kidney function, resulting in kidney failure. While renal cysts are observed with a low incidence in Maine Coons, PKD appears to be a misnomer in this particular breed. In a recent study spanning 8 years, renal cysts were documented by ultrasound in 7 of 187 healthy Maine Coons enrolled in a pre breeding screening programme. The cysts were mostly single and unilateral (6/7, 85.7%) small (mean 3.6 mm in diameter) and located at the corticomedullary junction (4/6, 66.7%), thus different in size, number, and location from those observed in Persian related breeds. In the same study, not only did all six Maine Coon cats with renal cysts test negative for the PKD1 mutation, proving the disease in these cats to be unrelated to the PKD observed in Persians and related breeds, but gene sequencing of these cats failed to demonstrate any common genetic sequences. Gendron et. al. found that 'Maine Coon PKD' represents a form of juvenile nephropathy other than PKD.
Скелет, буын және бұлшықет
Жамбас дисплазиясы - жамбас буынының қалыптан тыс дамуы, бұл сал ауруы мен артритке алып келуі мүмкін. Жамбас дисплазиясына көбінесе ірі денелі, үлкен сүйекті тұқымдардың еркектері шалдығады, мысалы, перс мысықтары мен мейн-кун мысықтары. Мысықтардың салыстырмалы түрде кішірек дене мөлшері мен салмағы симптомдардың аз байқалуына себеп болады. 1974 және 2011 жылдар аралығында Жануарларға арналған Ортопедиялық Фондқа (OFA) жіберілген рентген суреттерінің деректер базасы бойынша, мейн-кун мысықтарының 24,3% дисплазияға шалдыққан. Дисплазия екі жақты жағдайларда, бір жақты жағдайларға қарағанда және жас өскен сайын ауыррақ болды.
Hip dysplasia is an abnormality of the hip joint which can cause crippling lameness and arthritis. The cats most commonly affected with hip dysplasia tend to be males of the larger, big boned breeds such as Persians and Maine Coons. The relatively smaller size and weight of cats frequently results in symptoms that are less pronounced. X rays submitted to the Orthopedic Foundation for Animals (OFA) between 1974 and 2011 indicates that 24.3% of Maine Coons in the database were dysplastic. Dysplasia was more severe in bilateral than unilateral cases and with increasing age.
Басқа
Мэн-кун мысықтарында энтропион дамуға бейімділік көрінеді, көбінесе қақпақтардың бүйір бөлігінде, бұл мүйіз қабығының тітіркенуіне және ойық жаралар пайда болуына алып келуі мүмкін, сонымен қатар хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін.
Maine Coons also seem to be predisposed to develop entropion, mainly on the lateral aspect of the eyelids, which can lead to corneal irritation and ulceration, and may require surgery.