Кіріспе

Американдық актер (1910–1960)

Ричард Кромвелл (туған Лерой Мелвин Радабо; 8 қаңтар 1910 – 11 қазан 1960), сондай-ақ Рой Радабо ретінде танылған, американдық актер болған. Оның мансабының шыңы 1938 жылғы Бетт Дэвис пен Генри Фондамен түсірілген «Изебель» фильмінде және 1939 жылғы Джон Фордтың «Жас мырза Линкольн» фильмінде қайтадан Фондамен бірге жұмыс істегенде келді. Кромвеллдің атақтылығы, мүмкін, алғаш рет 1935 жылғы «Бенгалдық лансердің өмірі» фильмінде Гари Купер мен Франшот Тонемен бірге басты рөлдерде ойнағанда бекітілді. Бұл фильм Генри Хатауэйдің режиссерлік дебюті болды және ол Фрэнсис Йейтс Браунның танымал романы негізінде түсірілді. «Бенгалдық лансердің өмірі» 1935 жылы Paramount Studios студиясына «Үздік фильм» номинациясын әкелді, бірақ «Баунтидегі бүлік» сол жылы «Оскар» сыйлығының басты жүлдесін жеңіп алды. Лесли Холливелл «The Filmgoer's Companion» кітабында Кромвеллдің мәңгілік сүйкімділігін «ерте дыбысты фильмдердің басты рөліндегі, мейірімді кейіпкер» деп сипаттады.

Ерте өмір

Кромвель Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында Лерой Мелвин Радабау болып дүниеге келді, ол бес баланың екіншісі еді. Анасы Фэй Б. (құрметті Стокинг) және әкесі, өнертапқыш Ральф Р. Радабау тәрбиеледі. 1918 жылы, Радабау мектепте оқып жүргенде, әкесі күрт қайтыс болды, ол "испан қызылы" пандемиясы кезінде қаза тапқан миллиондаған адамның бірі болды. Радабау жасөспірім шағында Лос-Анджелестегі Шоинард өнер институтына стипендиямен түсті. Ол Голливудта суреттер сататын, шамдар жасап, үйлерге түс схемаларын жобалайтын дүкен ашты, соның ішінде "Коллин Мур үшін ванна бөлмесін безендіріп, Коул Портерге жалға берген үйді жобалады". Осы фильм арқылы Дресслер өзге актерлерге жомарттығын көрсетті: Дресслер жеке өтініш бойынша студия басшыларын Кромвельді өзінің басты рөліне қарызға шақыруға көндірді. Бұл Голливудтағы оның даңқын арттырған тағы бір мүмкіндік болды. "Эмма" фильмінде де Мырна Лой өзінің алғашқы экрандық рөлдерінің бірінде ойнады. Кромвельдің 1932 жылғы келесі рөлі Грегори Ла Каваның "Еңбекке келісім" фильмінде Майк рөлі болды, онда Эрик Линден мен Дороти Уилсон да қатысты. Кромвель осы кезеңде "Шарлатандық той" (1933) фильмінде де еске алынады, онда ол Клара Боудың сүйкімділігіне беріледі. Содан кейін, үлкен сұранысқа ие Кромвель "Калвердің Том Брауны" фильмінде ойнады. Ал келесі рөлі Сесил Б. ДеМиллдің қазір культты фильмі "Осы күн мен дәуір" (1933) фильміндегі жастардың тобының жетекшісі болды. Кромвельдің кейіпкері заманауи сленгті қолданғанын қамтамасыз ету үшін ДеМилл орта мектеп оқушысы Хорасе Ханнан сценарийді оқып, пікір білдіруін сұрады. 1934 жылы ол Жан Артурмен бірге "Өмірдегі ең қымбат нәрсе" фильмінде ойнады. Ұсынылған бастамадан кейін Кромвельдің Columbia Pictures және басқа студияларда түсірген көптеген алғашқы фильмдері маңызды болған жоқ. Кромвель 1935 жылы Fox Film Corporation үшін түсірілген "Өмір 40 жастан басталады" фильмінде Уилл Роджерспен бірге ойнады, ал 1936 жылы "Мақ" фильмінде В.С. Филдстің қызы Рошель Хадсонға күйеу болып ұсыныс жасады. 1937 жылы ол "Бұрыс жол" фильмінде Хелен Макке ғашық болған және Лайонель Атвиллден қашып жүрген жас банктік тонаушы рөлін ойнады.

Бродвей және желілік радио

1936 жылы Кромвелл мансабында Бродвейге бұрылыс жасады, Джозеф Виертелдің "Біз мақтанмен құттықтаймыз!" атты пьесасында зұлым кадет рөлін ойнау мүмкіндігі үшін. Әскери драманы болашақ режиссер Чарльз Уолтерс қойды, ал Эдвард Эндрюс пен Эдди Браккенмен бірге ойнады және үлкен қызығушылықпен ашылды. Сол кездегі сыншылар Кромвеллдің актерлігін "көрнекті бейнелеу" (New York Herald Tribune) деп, ал оның өнерін "таңғажайып мінездеме" (New York World Telegram) деп бағалады. "New York Times" газеті Кромвелл пьесада "барлық түрлі эмоцияларды бастан өткерді" деп жазды. Дегенмен, пьеса 46-шы көшедегі театрда 14 қойылымнан кейін жабылды. Осы кезде Кромвелл Колумбиямен жасасқан шектеулі шартынан бас тартып, басқа медиада еркін жұмыс істейтін актер ретінде мансабын жалғастырды. 1937 жылдың 15 шілдесінде Кромвелл Руди Валли жүргізген "Royal Gelatin Hour" бағдарламасында Фэй Рэймен бірге драмалық очеркке қатысты. Бұл тәжірибе оған ұнады, сондықтан ол агенті арқылы "Those We Love" теленовелласындағы Кит Маршалл рөліне кастингтен өтуге мүмкіндік алды, алдымен NBC радиосында, содан кейін CBS радиосында. 1938 жылдан 1942 жылға дейін дүйсенбі күнгі бағдарламада тұрақты актер ретінде Кромвелл Нэн Греймен бірге ойнады; Грей Киттің егіз қарындасы Кэти рөлін сомдады.

1930 жылдардың соңы

1930 жылдардың соңында Кромвелл "Бенгалдың өмірі" фильмінің сәттілігін пайдалану мақсатында Republic Pictures студиясы үшін "Бенгал үстіндегі дауыл" фильміне түсті. "Езебел" және "Бенгалдық лансердің өмірі" фильмдеріндегі ерекше рөлдерден бөлек, Кромвелл Генри Фонданың басты рөл сомдаған "Жас мырза Линкольн" (1939) фильмінде сотталушы Мэтт Клей рөлінде де көзге түсті. 1939 жылы Кромвелл Саттон Вэйннің "Аутвард Баунд" пьесасының аймақтық қойылымында Дороти Джорданмен бірге тағы да сахнада өзін сынап көрді.

1940-шы жылдар және әскери қызмет

1940-жылдардың басында Universal Pictures Кромвеллді нацистерді тоқтатып тұратын суретші рөлінде сомдаған "Дұшпан агенті" фильмін шығарды. 1942 жылы ол Мэри Карлайлмен бірге түскен "Бейби Фэйс Морган" сияқты, аса танылмаған, бірақ көруге болатын фильмдерде ойнады. Кромвель, егер сыншылар тарапынан жоғары бағаланбаса да, мансабын "Космо Джонс, Криминал Смашер" (1943) радиосериалының киноға бейімделуі арқасында көтерді, онда ол Гейл Сторммен бірге түсті. Содан кейін Monogram Pictures компаниясында ол полиция бөлімі үшін жасырын түрде жұмыс істеп, гангстерлерді ұстауға тырысатын дәрігер рөліне бекітілді – "Riot Squad" фильмінде оның никесін бозған "құдасы" Рита Куигли болды. Кромвель Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы екі жылында АҚШ Жағалау күзетінде қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін Калифорнияға оралғаннан кейін Кромвель жергілікті театрларда ойнады. Ол сонымен қатар осы кезеңде шығыста жазғы театрларда да өнер көрсетті. Кромвельдің әскери қызметіне байланысты фильмдерден үзілісінен кейін соғыстан кейін ол көп сұранысқа ие болмады және қайта оралғаннан кейін кинодан зейнеткерлікке шықты. Оның соңғы рөлі 1948 жылғы "Бангалоу 13" фильмінде болды. Барлығында Кромвельдің кино мансабы 39 фильмді қамтыды.

Жеке өмір

Калифорнияға қайта оралғаннан кейін Кромвелл бір рет (1945-1946) актриса Анжела Лансбериге тұрмысқа шықты, ол 19 жаста, ал Кромвелл 35 жаста еді. Кромвелл мен Лансбери қашып, 1945 жылдың 27 қыркүйегінде Калифорния штатының Индипенденс қаласында шағын азаматтық тойда үйленді. Лансбери өзінің "Баланстау актісі" атты ресми өмірбаянында Кромвельмен бірге өткен өмірін, сондай-ақ жұбайлардың Закари Скотт пен оның бірінші әйелі Элейнмен жақын достығын еске алады. Лансбери мен Кромвельдің Голливуд Даңқы аллеясындағы жұлдыздары бір-біріне жаяу арақашықтықта орналасқан. Кромвель тоғыз айлық әйелінің бір әдеті туралы баспасөзге бір ғана мәлімдеме жасады: "Үйдің барлық жерінде шай қаптары. Ол түн ортасында тұрып, шай іше бастады. Бұл мені ақылдан шығарып жіберді". "Анжела Лансбери, сахнадағы және экрандағы өмір" атты өмірбаянында Лансбери 1966 жылғы сұхбатында алғашқы некесінің "қателік болғанын" және ол одан сабақ алғанын айтты. Ол: "Мен бұл қадамды жасамасқа болмайтын еді" және "Мен 19 жасымда тым жас едім. [Бұл неке] болмауы керек еді" деді. Лансберимен жасалған сұхбаттар негізінде жазылған мақалаларда Кромвельдің гомосексуалды екені айтылды. Кромвелл мен Лансбери оның 1960 жылы қайтыс болғанға дейін достықтарын сақтап қалды.

Өлім және мұра

1960 жылдың шілдесінде Кромвелл продюсер Мори Декстермен 20th Century Fox компаниясының жоспарлаған "Кімшік патшалығы" фильміне келісім шарт жасасты. Фильмде Джимми Роджерс, Боб Дикс (Ричард Дикстің ұлы) және Нил Гамильтон да ойнауға тиіс болған, бірақ Гамильтон Кромвеллді фильмде ауыстырды. Кромвелл ауырып, 1960 жылдың 11 қазанында Голливудта 50 жасында бауыр қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Санта-Ана қаласындағы Фэрхейвен мемориалдық паркіне жерленген. Кромвеллдің мұрасын бүгін оның жүрегі туысқан Дэн Путнам және оның туысы Билл Кийн IV, екеуі де Оңтүстік Калифорниядағы Конехо аймағында, сондай-ақ оның қайтыс болған туысы Джоан Радабоудың отбасы Орталық жағалауда сақтап жүр. 2005 жылы Кийн Кромвеллдің радиодағы өнерлеріне қатысты материалдарды Таузенд Оукс кітапханасының "Американдық радио мұрағаты" арнайы қорына табыс етті. 2007 жылы Кийн Кромвеллдің кино мансабы мен керамика туындыларына қатысты естеліктерді Беверли-Хиллстегі AMPAS Маргарет Херрик кітапханасына сыйлады. Кромвелл Гор Видальдің 1968 жылғы "Myra Breckinridge" сатирикалық романында "Бенгалдық лансердің өмірінде қатты қиындықтарға тап болған, марқұм Ричард Кромвелл" деп еске алынған.