Кіріспе
Скандинавия мифтік орны, Польшадағы жер. Хель (Ескі скандинав: Hel) – скандинав мифологиясы мен пұтқа табынушылықтағы өмірден кейінгі әлем. Оны сол аттас Хель билейді. Исландияның кейінгі деректерінде Хельдің әртүрлі сипаттамалары келтіріледі және кейбір адамдар өлген соң Хельге жолына көмектесетін заттармен бірге жерленгендігі айтылады. «Поэзиялық Эддада» Брингильдрдің өлімінен кейін Хельге жасаған сапары суреттеледі, ал Один тірі кезінде де Хельге, Sleipnir атты жылқысымен барады. «Прозалық Эддада» Балдр өлімінен кейін Хельге барады, сосын Гермодр оны қайтарып алу үшін Sleipnirді пайдаланады.
the location in Poland
Hel (Old Norse: ) is an afterlife location in Norse mythology and paganism. It is ruled over by a being of the same name, Hel. In late Icelandic sources, varying descriptions of Hel are given and various figures are described as being buried with items that will facilitate their journey to Hel after their death. In the Poetic Edda, Brynhildr's trip to Hel after her death is described and Odin, while alive, also visits Hel upon his horse Sleipnir. In the Prose Edda, Baldr goes to Hel on his death and subsequently Hermóðr uses Sleipnir to attempt to retrieve him.
Этимология
Ежелгі норвегиялық әйелдік есім Хел атауы, ескі норвегиялық Хел деген атаумен бірдей. Сөздің герман тілдерінің барлық тармақтарында туыс сөздері бар, соның ішінде көне ағылшын тозақ (сонымен қазіргі ағылшын тозақ), көне фриздік helle, көне саксондық hellia, көне жоғарғы неміс hella және готикалық 𐌷𐌰𐌻𐌾𐌰. Барлық формалар түпкілікті қайта құрылған протогермандық әйелдік есім *haljō («жасырын орын, әлем асты») дегеннен шыққан. Протогермандық форма, өз кезегінде, протоиндоевропалық *kel, *kol түбірінің о-дәрежелі түрінен – «жабу, жасыру, сақтау» деген мағынада алынған. Бұл термин этимологиялық тұрғыдан қазіргі ағылшын тіліндегі зал сөзімен байланысты, сондықтан Валгалла да – скандинав мифологиясындағы өлгендердің залы. Зал және оның көптеген германдық туыс сөздері протогермандық *hallō («жабық орын, зал») сөзінен, ал ол протоиндоевропалық *kol сөзінен шыққан.
Related early Germanic terms and concepts include Proto Germanic *halja rūnō(n), a feminine compound noun, and *halja wītjan, a neutral compound noun. This form is reconstructed from the Latinized Gothic plural noun *haliurunnae (attested by Jordanes; according to philologist Vladimir Orel, meaning 'witches'), Old English helle rúne ('sorceress, necromancer', according to Orel), and Old High German helli rūna 'magic'. The compound is composed of two elements: *haljō and *rūnō, the Proto Germanic precursor to Modern English rune. The second element in the Gothic haliurunnae may however instead be an agent noun from the verb rinnan ("to run, go"), which would make its literal meaning "one who travels to the netherworld". Proto Germanic *halja wītjan is reconstructed from Old Norse hel víti 'hell', Old English helle wíte 'hell torment, hell', Old Saxon helli wīti 'hell', and the Middle High German feminine noun helle wīze. The compound is a compound of *haljō (discussed above) and *wītjan (reconstructed from forms such as Old English witt 'right mind, wits', Old Saxon gewit 'understanding', and Gothic un witi 'foolishness, understanding').
Қатысты ерте германдық терминдер мен ұғымдарына протогермандық *halja rūnō(n) әйелдік күрделі есім және *halja wītjan бейтарап күрделі есім кіреді. Бұл форма латыншаланған готикалық көпше есім *haliurunnae (Иордан куәландырған; филолог Владимир Орелдің айтуынша, «құдағилар» дегенді білдіреді), көне ағылшын helle rúne («әдемі, некромант», Орелдің айтуынша) және көне жоғарғы неміс helli rūna «сиқыр» сөздерінен қайта құрастырылған. Күрделі сөз екі элементтен тұрады: *haljō және *rūnō, қазіргі ағылшын тіліндегі руна сөзінің протогермандық алдағысы. Готикадағы haliurunnae сөзіндегі екінші элемент rinnan («жүгіру, бару») етістігінен жасалған агенттік есім болуы мүмкін, бұл оның сөзбе-сөз мағынасын «әлем астына саяхаттаушы» етеді. Протогермандық *halja wītjan ескі норвегиялық hel víti ‘тозақ’, көне ағылшын helle wíte ‘тозақ азабы, тозақ’, көне саксондық helli wīti ‘тозақ’ және орта жоғарғы неміс тіліндегі helle wīze әйелдік есімінен қайта құрастырылған. Бұл күрделі сөз *haljō (жоғарыда айтылған) және *wītjan («ақыл, ой») сөздерінен тұрады (көне ағылшын witt ‘ақыл, ой’, көне саксон gewit ‘түсінік’, готикалық un witi ‘ақылсыздық, түсінік’ формаларынан қайта құрастырылған).
Related early Germanic terms and concepts include Proto Germanic *halja rūnō(n), a feminine compound noun, and *halja wītjan, a neutral compound noun. This form is reconstructed from the Latinized Gothic plural noun *haliurunnae (attested by Jordanes; according to philologist Vladimir Orel, meaning 'witches'), Old English helle rúne ('sorceress, necromancer', according to Orel), and Old High German helli rūna 'magic'. The compound is composed of two elements: *haljō and *rūnō, the Proto Germanic precursor to Modern English rune. The second element in the Gothic haliurunnae may however instead be an agent noun from the verb rinnan ("to run, go"), which would make its literal meaning "one who travels to the netherworld". Proto Germanic *halja wītjan is reconstructed from Old Norse hel víti 'hell', Old English helle wíte 'hell torment, hell', Old Saxon helli wīti 'hell', and the Middle High German feminine noun helle wīze. The compound is a compound of *haljō (discussed above) and *wītjan (reconstructed from forms such as Old English witt 'right mind, wits', Old Saxon gewit 'understanding', and Gothic un witi 'foolishness, understanding').
Gesta Danorum (Даналық кітап)
Gesta Danorum-ның 1-кітабында Хельге сапар ретінде жиі түсіндірілетін оқиға баяндалады. Дәм тамақ ішу кезінде Хадингус патшаға қыста мұндай таза шөптер қайда өседі деп сұрап, удың сабағын әкелген әйел келеді. Хадингус оны білуге құштар, сондықтан әйел оны жамылғысымен жауып, жерге тартып, екеуі жоғалып кетеді. Саксоның пікірінше, құдайлар Хадингустың өлген соң баратын жерін тірі күйінде көруін қалаған. Екеуі қараңғы да тұманды бұлттың ішінде өтеді, содан кейін ғасырлар бойы көп қолданылғаннан тозығы жеткен жолмен жалғасады. Олар бай матадан тігілген киім киген адамдарды және күлгін түсті шапан киген ақсүйектерді көреді. Олардан өтіп, Хадингусқа көрсетілген шөптер өсетін күннұрлы аймаққа жетеді.