Кіріспе

Jacob Bryant (1715–1804) – ағылшын ғалымы және мифограф, ол "XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында гүлденген мифагогтардың арасындағы ең көрнекті тұлға" деп сипатталған.

Өмір

Брайант Плимут қаласында дүниеге келген. Оның әкесі сол жерде кеденде жұмыс істеген, бірақ кейін Чатэмға ауыстырылған. Брайант алдымен Рочестердегі мектепке, содан кейін Итон колледжіне жіберілді. 1736 жылы ол Кембридждегі Кингс колледжінде стипендияға ие болды, онда ол B.A. (1740) және M.A. (1744) дәрежелерін алды, кейіннен колледж профессоры болып сайланды. Ол Марлборо герцогының жеке тәрбиешісі ретінде Итонға оралды. 1756 жылы герцог, Германиядағы әскерлердің бас қолбасшысы және қару-жарақ бас директоры ретінде, оны жеке хатшысы ретінде Еуропаға алып кетті. Ол қару-жарақ кеңесіндегі табысты қызметімен марапатталды, бұл оған әдеби қызығушылықтарына уақыт табуға мүмкіндік берді. Оған екі рет Чартерхаус мектебінің директоры лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. Брайант 1804 жылдың 14 қарашасында Виндзор маңындағы Сиппенхемде қайтыс болды. Ол кітапханасын Кингс колледжіне сыйлады, бұрын корольге және Марлборо герцогына бірнеше құнды сыйлықтар берген болатын. Ол Евангелия тарату қоғамына 2000 фунт стерлинг, ал Итон колледжінің зейнеткерлеріне 1000 фунт стерлинг мұра етіп қалдырды.

Шығармалары

Оның ең маңызды еңбектері: "Ежелгі мифологияның жаңа жүйесі немесе талдауы" (1774–76 ж., және кейінгі басылымдары), "Троя жазығына қатысты байқаулар" (1795 ж.), және "Троя соғыстары туралы диссертация" (1796 ж.). Ол сонымен қатар діни, саяси және әдеби мәселелер бойынша да жазған.

Мифограф

Брайант барлық мифологияны Еврей жазбаларынан, ал грек мифологиясын египеттіктер арқылы пайда болған деп есептеді. «Жаңа жүйе» әлемдік мифтерді Жаратылыс кітабындағы оқиғалармен байланыстыруға тырысты. Брайант Хамның ұрпақтары әлемдегі ең белсенді, бірақ сонымен қатар ең қарсылық көрсеткен халықтар болды және ежелгі және классикалық цивилизациялардың туындауына себепкер болды деп сақты. Ол осы халықты «Амондықтар» деп атады, себебі Мысыр құдайы Амонның Хамның құдайланған түрі екеніне сенді. Ол Хамды күнмен теңестірді және көптеген еуропалық діндер Амондық күнге табынудан туындады деп мәлімдеді. Джон Ричардсон өзінің «Парсы сөздігінің» алғы сөзінде Брайанттың басты қарсыласы болды. Анонимді «Қайта алу» атты памфлетінде Брайант өз пікірін қорғап, қайта растады. Ричардсон содан кейін сөздікке қосымша тілдер туралы диссертацияны қайта қарады және екінші бөлімді қосты: «Ежелгі мифологияның жаңа талдауы туралы қосымша ескертулер» (1778). Брайант Амстердамдық Даниэль Виттенбахқа жауап ретінде де памфлет жазды. «Жаңа жүйеде» Брайант Уильям Барфордтан алған көмекті мойындайды. Оның теориялары Уильям Блейктің мифологиялық жүйесіне үлкен әсер еткені жақсы белгілі, ол Брайанттың «Жаңа жүйесінің» иллюстрацияларын жасаушы гравёр ретінде жұмыс істеген.

Классикалық ғалым

Трой туралы кітаптарында Брайант Трой қаласының және гректердің жорығының нақты тарихқа негізделмеген, таза мифологиялық болғанын көрсетуге тырысты. 1791 жылы Эндрю Далзел Жан Батист Лешевальедің "Троя жазығының сипаттамасы" атты еңбегін аударды. Бұл Брайанттың "Троя жазығы туралы ескерулер" (1795) және "Троя соғысы туралы диссертациясы" (1796?) тудырды. Нәтижесінде, Томас Фальконнер, Джон Моррит, Уильям Винсент және Гилберт Уэйкфилд Брайантқа қарсы күшті пікір талас бастады.

Басқа жұмыстар

Брайанттың алғашқы еңбегі – «Ежелгі тарихтың әртүрлі бөлімдеріне қатысты байқаулар мен зерттеулер», «Еуроклидон желі», «Мелит аралы», «Шопан патшалары» (Кембридж, 1767). Брайант Бохарт, Беза, Гроций және Бентлидің пікірлеріне қарсы шықты. Апамеан медалі туралы есебі «Джентльменс» журналында пікірталас тудырғанда, Брайант «Апамеан медалі және ΝΩΕ жазуы» (Лондон, 1775) еңбегімен өзін қорғады. Жозеф Илариус Экхель оның көзқарасын қолдады, бірақ Дейнс Баррингтон және басқалар Лондонның Антикварлар қоғамында оған қарсы болды. 1771 жылы досы Роберт Вуд қайтыс болғаннан кейін, Брайант оның «Гомердің түпнұсқа генийі мен жазбалары туралы очерк, Троаданың салыстырмалы көрінісімен» (1775) атты еңбегін өңдеді. «Vindiciæ Flavianæ: Иосиф Флавийдің Иса Мәсіх туралы куәлігінің қорғалуы» (1777) анонимді жарияланды; Брайанттың атымен екінші басылымы 1780 жылы жарық көрді. Одан кейін «Анализдің одан әрі толықтырылуы» (1778) жарық көрді. Бұл еңбек Жозеф Пристлиге үлкен әсер етті. Философиялық қажеттілік туралы доктор Пристлиге арналған үндеу (1780); Пристли сол жылы жауап берді. Брайант Томас Чаттертонның жасаған шығармаларының түпнұсқалығына сенді. Чаттертон орта ғасырлық ағылшын тілінде өлеңдер жазып, оларды 15 ғасыр монахы Томас Роулиге жатқызған болатын. Томас Тирвитт «Томас Роули және басқалар жазған деп есептелетін өлеңдер» атты еңбегін жариялағанда, Брайант Роберт Глиннмен бірге «Томас Роулидің өлеңдеріне қатысты байқаулар» (2 том, 1781) еңбегін жариялады, онда осы өлеңдердің түпнұсқалығы анықталды. «Gemmarum Antiquarum Delectus» (1783) Марлборо герцогының қаржысымен жеке басылды, және Франческо Бартолоцци жасаған граверлер енгізілді. Бірінші томды Брайант латын тілінде жазды, ал Мэтью Мэти француз тіліне аударды; екінші томды Уильям Коул, француз тілінде Луи Дютенс жазды. «Зингара немесе цыған тілі туралы» (1785) Брайант Корольдік қоғамға оқыды және «Археология» журналының жетінші томында жарияланды. 1767 жылы жазылған «Гошен жері туралы» еңбек Уильям Бойердің «Әртүрлі трактаттар» (1785) жинағында жарық көрді. «Жазбалардың түпнұсқалығы туралы трактат» (1791) анонимді жарияланды; автордың атымен екінші басылымы 1793 жылы, үшінші басылымы 1810 жылы жарық көрді. Бұл еңбек оның меценатының қызы, жесір графиня Пемброктың тапсырысымен жазылды, ал түскен табыс шешек және екпе жасау ауруханасына берілді. «Жустин шейіт» кітабындағы даулы үзіндіге қатысты байқаулар; сондай-ақ «Перуделерге табыну» туралы, Лондон, 1793. Мысырлықтарға келген апаттарға қатысты байқаулар, карталармен, Лондон, 1794. Филон Иудейдің Логос немесе Құдай сөзі туралы пікірлері (1797). Том Пейнге қарсы трактат. «Киелі кітаптардағы кейбір тармақтарға қатысты түсініктер» (Балағам, Ешуа, Самсон және Жүніс туралы), Лондон, 1803. Грек және Рим құдайларына арналған жобалық еңбек оның мұрагерлері тарапынан жарық көрген жоқ. Оның латын және грек тілдеріндегі әзілдік өлеңдері жарияланды.