Роберт Лоуth: Англиялық епископ және грамматик ғалым

Кіріспе

Англиялық епископ және грамматик (1710–1787)

Роберт Лоут (/l//aʊ//ð/ LOWDH; 27 қараша 1710 – 3 қараша 1787) – Англия шіркеуінің епископы, Оксфорд поэзиясының профессоры және ағылшын грамматикасы бойынша ең ықпалды оқулықтардың авторы.

Өмір

Лоут Англияның Гэмпшир графтығында дүниеге келген. Ол Винчестер колледжінде білім алып, 1729 жылы Оксфордтың Нью-колледжінің шәкірті болды. Лоут 1733 жылы бакалавр, ал 1737 жылы магистр дәрежесін алды. 1735 жылы Оксфордта оқып жүрген кезінде Лоут Англикан шіркеуінде діни қызметке бекітіліп, Овингтонның (Гэмпшир) викарі болып тағайындалды. Ол 1741 жылға дейін осы лауазымда болды. Епископ Лоут 1778 жылы алғаш рет жарық көрген Ишая кітабының аудармасын жасады. Седмиадалық адвентистік теолог Э.Ж. Ваггонер 1899 жылы Лоуттың Ишая кітабын аударғаны «жалпы алғанда, күмәнсіз, Ишая пайғамбарлығының ағылшын тіліндегі ең жақсы аудармасы» екенін айтты. 1750 жылы Винчестердің архидиаконы болып тағайындалды. 1752 жылы Оксфордтағы профессорлық қызметінен кетіп, Мэри Джексонға үйленді. Көп ұзамай, 1753 жылы Лоут Шығыс Вудхайдың ректоры болып тағайындалды. 1754 жылы ол Оксфорд университетінің «Праелекция Академика де Сакра Поэзи Хебраеорум» (Еврейлердің қасиетті поэзиясы туралы) атты еврей поэзиясы туралы трактаты үшін дінтану докторы ғылыми дәрежесін алды. Бұл лекциялардың сериясынан алынған және бастапқыда латын тілінде жарық көрген. 1787 жылы Джордж Грегори «Еврейлердің қасиетті поэзиясы туралы дәрістер» деп аталып, ағылшын тіліне аудармасын шығарды. Бұл және кейінгі басылымдарда Епископ Лоуттың өмірбаяны сөзбаян ретінде жазылған. 1815 жылы тағы бір басылым шығарылды. Бұл 1829 жылы Солтүстік Америкада қосымша жазбалармен қайта басылды. Алайда 1829 жылы шыққан басылымның қазіргі оқырмандарға пайдасы шамалы. Бұл басылымның редакторы Лоут мысал ретінде қолданатын көптеген жазба орындарын және Михаэлистің кейбір түсіндірмелерін және басқаларын латын тілінде қайталауға шешім қабылдағанынан туындаған. 1765 жылы Лоут Лондон және Геттинген корольдік қоғамдарының мүшесі болып тағайындалды. Ол 1766 жылы Уэльстегі Сент-Дэвид шіркеуінің епископы болып тағайындалды, алайда жыл соңына дейін ол Оксфордтың ағылшын кафедрасына ауыстырылды. Ол 1777 жылға дейін Оксфорд епископы болып қалды, содан кейін Лондон епископы, сондай-ақ патшалық шапелдің деканы және құпия кеңесшісі болып тағайындалды. 1783 жылы оған Кентербери архиепискобы болуға мүмкіндік берілді, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты бас тартты. Лоут шотландтық ағартушылық қайраткері Дэвид Юммен жақын дос болған, бұл туралы белгілі шотланд кітап сатушысы Эндрю Миллар айтқан. Миллар «Хьюм екеуі де өте көрнекті, біреуі православ, екіншісі Hedretox» деп түсіндірді. Лоут латын тілінде «Кара, Вале» («Жақыным, қоштас!») деген эпитафия жазды. Оның қызы Марияның өліміне орай. 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында кең танылған бұл шығарманы ағылшын композиторы Джон Уолл Каллкотт музыкаға қосты. Лоут 1787 жылы қайтыс болды және Фулхэмдағы Барлық Әулиелер шіркеуінің зиратында жерленді. Лоуттың кітапханасы Р.Х. Эванс 1823 жылдың 15 қаңтарында және одан кейінгі бес күнде, оның ұлының кітаптарымен бірге (сонымен қатар Роберт, Хинтон Ампнордың ректоры, 1822 жылы қайтыс болған) аукцион арқылы сатылды. Каталогтың көшірмесі Кембридж университетінің кітапханасында (Мунби. c.126(1) тізім нөмірімен) сақталады.

Lowth was born in Hampshire, England, Great Britain, the son of Dr William Lowth, a clergyman and Biblical commentator. He was educated at Winchester College and became a scholar of New College, Oxford in 1729. Lowth obtained his BA in 1733 and his Master of Arts degree in 1737. In 1735, while still at Oxford, Lowth took orders in the Anglican Church and was appointed vicar of Ovington, Hampshire, a position he retained until 1741, when he was appointed Oxford Professor of Poetry. Bishop Lowth made a translation of the Book of Isaiah, first published in 1778. The Seventh day Adventist theologian E. J. Waggoner said in 1899 that Lowth's translation of Isaiah was "without doubt, as a whole, the best English translation of the prophecy of Isaiah". In 1750 he was appointed Archdeacon of Winchester. In 1752 he resigned the professorship at Oxford and married Mary Jackson. Shortly afterwards, in 1753, Lowth was appointed rector of East Woodhay. In 1754 he was awarded a Doctorate in Divinity by Oxford University, for his treatise on Hebrew poetry entitled Praelectiones Academicae de Sacra Poesi Hebraeorum (On the Sacred Poetry of the Hebrews). This derives from a series of lectures and was originally published in Latin. An English translation was published by George Gregory in 1787 as "Lectures on the Sacred Poetry of the Hebrews". This and subsequent editions include the life of Bishop Lowth as a preface. There was a further edition issued in 1815. This was republished in North America in 1829 with some additional notes. However, apart from those notes, the 1829 edition is less useful to a modern reader. This is because the editor of that edition chose to revert to citing many of the scriptural passages that Lowth uses as examples, and some of the annotations by Michaelis) and others, in Latin. Lowth was appointed a fellow of the Royal Societies of London and Göttingen in 1765. He was consecrated bishop of St David's in Wales in 1766; however, before the end of the year he was translated to the English see of Oxford. He remained Bishop of Oxford until 1777 when he was appointed Bishop of London as well as dean of the chapel royal and privy councillor. In 1783 he was offered the chance to become Archbishop of Canterbury, but declined due to failing health. Lowth was good friends with the Scottish Enlightenment figure David Hume, as noted by the prominent Scottish bookseller Andrew Millar. Millar commented that "Hume and he are very great, tho' one orthodox and ye other Hedretox". Lowth wrote a Latin epitaph, Cara, Vale ("Dear one, farewell!") on the death of his daughter Maria. Much admired in the late 18th and early 19th centuries, it was set to music by the English composer John Wall Callcott. Lowth died in 1787, and was buried in the churchyard of All Saints Church, Fulham. Lowth's library was sold by auction by R. H. Evans on 15 January 1823 and five following days, along with the books of his son (also Robert, Rector of Hinton Ampnor, d. 1822). There is a copy of the catalogue at Cambridge University Library (shelfmark Munby. c.126(1)).

Ескі Келісімнің ғылыми мамандары

Лоут, бәлкім, Забурлардың поэтикалық құрылымын және Ескі өсиеттегі көптеген пайғамбарлық әдебиеттерді байқаған немесе оған назар салған алғашқы заманауи Киелі кітап зерттеушісі болған. 19-шы лекциясында ол параллелизм туралы классикалық тұжырымды жариялайды, ол еврей поэзиясын түсіну үшін ең маңызды санат болып табылады. Ол параллелизмнің үш түрін анықтайды: синонимдік, антитетикалық және синтетикалық (яғни, синонимия немесе антитезиссіз тек өрнектейтін тепе-теңдік). Бұл идея Ескі өсиет зерттеулерінде бүгінгі күнге дейін әсерлі болып келеді.

Ағылшын грамматикасы бойынша жұмыс

Лоутты 1762 жылы жариялаған «Ағылшын грамматикасына қысқаша кіріспе» еңбегімен де еске алады. Өз заманында қарапайым және оқу-әдістемелік грамматикалық оқулықтардың жетіспеуіне байланысты, Лоут осы жағдайды түзетуге кірісті. Лоуттың грамматикасы мектептерде оқытылатын көптеген қатаң талаптардың (шибболеттердің) бастауы болып табылады және ол ағылшын тілін сипаттаумен қатар бағалайтын, тіл қолданысын зерттеушілердің біріншісі ретінде танылды. Оның бір түсіндірмесінде былай делінген: «Кейбір авторлар „whose“ сөзін „which“ сөзінің иелік жағдайы ретінде қарастырып, оны адамдармен қатар заттарға да қолданады; менің ойымша, бұл дұрыс емес». Грамматиканы зерттеуге оның ең танымал үлесі, «сен не сұрадың?» сияқты, сөйлемдерді препозициямен аяқтаудың ресми жазуда қолайсыздығы туралы болжамы болуы мүмкін. (Бұл препозицияны жоғалту деп аталады.) Лоут осы құрылымды талқылау кезінде өзі де осылай қолданды, мүмкін өзіне-өзі сілтеме жасау ниетімен: «Бұл тілімізге өте тән идиома; ол күнделікті әңгімеде жиі кездеседі және жазудағы бейресми стильге өте жақсы сәйкес келеді; бірақ туыстық сөзден бұрын препозицияны қою әдемі әрі түсініктірек, сондай-ақ салтанатты және жоғары стильге көбірек сай келеді». Бұл пікірді одан бұрын да басқалар білдірген, ең ертесі – 1672 жылы Джон Драйден. Лоуттың әдісі «бұрыс синтаксисті» сынауды қамтиды; оның бұрыс синтаксис мысалдары Шекспирден, Король Джеймс Киелі кітабынан, Джон Донннан, Джон Милтоннан, Джонатан Свифттен, Александр Поптан және басқа да белгілі жазушылардан алынған. Оның грамматикаға қатысты түсінігі, сол кездегі барлық тіл білімі мамандары сияқты, латын тілін зерттеумен байланысты болды, бірақ ол мұның қиындықтар тудыратынын біліп, «ағылшын тілін шетел тілінің ережелеріне бағындыруға» қарсы болды. Осылайша, Лоут Аддисонның «Кеше кіммен кездестім? Ескі досым екен!» деген сөйлемін сынға алады, өйткені әрекетке ұшыраған нәрсе «объективтік жағдайда» (оның айтуынша, латын тіліндегі көлбеу жағдайға сәйкес келеді) болуы керек деп санайды, осы мысалдарды және басқаларын «who» сөзі тікелей толықтырғыштарға сілтеме жасай алатынын көрсететін белгілі жазушылардың дәлелі ретінде қарастырмайды. Лоуттың догматикалық тұжырымдары тілінде нақтылық пен беделділік іздейтіндерге ұнады. Лоуттың грамматикасы балаларға арналмаған еді; алайда, ол жарық көргеннен кейін он жыл ішінде мектептерде қолдануға бейімделген нұсқалары пайда болды және Лоуттың стильдік пікірлері мектептерде заң күшіне ие болды. Оқулық 20-ғасырдың басына дейін білім беру мекемелерінде стандартты түрде қолданылып келді.

Lowth is also remembered for his publication in 1762 of A Short Introduction to English Grammar. Prompted by the absence of simple and pedagogical grammar textbooks in his day, Lowth set out to remedy the situation. Lowth's grammar is the source of many of the prescriptive shibboleths that are studied in schools, and established him as the first of a long line of usage commentators who judge the English language in addition to describing it. An example of both is one of his footnotes: "Whose is by some authors made the possessive case of which, and applied to things as well as persons; I think, improperly." His most famous contribution to the study of grammar may have been his tentative suggestion that sentences ending with a preposition—such as "what did you ask for? "—are inappropriate in formal writing. (This is known as preposition stranding.) In what may have been intentional self reference, Lowth used that very construction in discussing it. "This is an Idiom which our language is strongly inclined to; it prevails in common conversation, and suits very well with the familiar style in writing; but the placing of the Preposition before the Relative is more graceful, as well as more perspicuous; and agrees much better with the solemn and elevated Style. "2 Others had previously expressed this opinion; the earliest known is John Dryden in 1672. Lowth's method included criticising "false syntax"; his examples of false syntax were culled from Shakespeare, the King James Bible, John Donne, John Milton, Jonathan Swift, Alexander Pope, and other famous writers. His understanding of grammar, like that of all linguists of his period, was influenced by the study of Latin, though he was aware that this was problematic and condemned "forcing the English under the rules of a foreign Language"1. Thus Lowth condemns Addison's sentence "Who should I meet the other night, but my old friend?" on the grounds that the thing acted upon should be in the "Objective Case" (corresponding, as he says earlier, to an oblique case in Latin), rather than taking this example and others as evidence from noted writers that "who" can refer to direct objects. Lowth's dogmatic assertions appealed to those who wished for certainty and authority in their language. Lowth's grammar was not written for children; however, within a decade after it appeared, versions of it adapted for the use of schools had appeared, and Lowth's stylistic opinions acquired the force of law in the schoolroom. The textbook remained in standard usage throughout educational institutions until the early 20th century.

Әдеби сыншы

Лоут Шекспирдің пьесаларындағы бейнелік тілді алғаш зерттеген сыншы ретінде есептеледі және кейіпкерлердің ниеттері мен іс-әрекеттерін түсіндіруде, сондай-ақ сюжеттің және повестволық құрылымның драматикалық дамуында бейнелердің маңыздылығын көрсетті.3