Джордж Булл: Сент-Дэвидстің епископы (1634–1710)

Кіріспе

Сент-Дэвидс шіркеуінің ағылшын епископы (1634–1710)

Джордж Булл (25 наурыз 1634 – 17 ақпан 1710) – ағылшын дінтанушысы және Сент-Дэвидс епископы.

Өмір

Ол 1634 жылдың 25 наурызында Уэллс қаласындағы Сент-Кутберт приходында дүниеге келді және Уэллс грамматикалық мектебінде, содан кейін Тивертон қаласындағы Бланделл мектебінде Сэмюэл Батлерден білім алды. Он төрт жасқа толғанға дейін Оксфордтағы Эксетер колледжінде оқыды, онда Томас Клиффордпен дос болды. 1649 жылы оның тәлімгері Болдуин Акленд міндеттеме қабылдаудан бас тартты, сол себепті олар екеуі университеттен кетіп, Сомерсеттегі Солтүстік Кэдбериде қоныстанды. Содан кейін ол Ублидің пасторы және пуритан дін қызметкері Уильям Томаспен оқыды; алайда, Буллге оның ұлы Сэмюэл Томас көбірек әсер етті, ол Буллға Ричард Хукер, Генри Хаммонд және Джереми Тейлордың еңбектерін оқуды ұсынды. Томаспен астыртын оқуын аяқтаған соң, Булл Оксфордтың қуылған епископы Роберт Скиннерге епископтық сан беру үшін өтініш жасады және ол 21 жасында оны диакон және священник қызметіне бекітті. Сан алғаннан кейін, ол Бристольдің жанындағы Сент-Джордж шіркеуінің кішкентай пасторлығына ие болды. Булл, Роберт Сандерсон және басқалар сияқты, шіркеу дұғаларын, оларды жатқа білгендіктен, кітапсыз оқыды. Ол жыл сайын екі ай Оксфордта өткізіп, сонда барып-қайту жолында Сиренсестердегі Абби-хаусқа сэр Уильям Мастерге қонаққа барды. Осылайша ол ректор Александр Грегоримен танысты, оның қызы Бриджитке 1658 жылғы Аспанға Көтерілу күні үйленді. Уильям Мастер неке қию рәсімін «Ортақ дұғалар кітабында» жазылған үлгі бойынша өткізді, бірақ сол кезде мұндай рәсімге тыйым салынған және жазаланатын жағдай еді. Сол жылы ол Сиддингтон Сент-Мэри шіркеуінің пасторы болып тағайындалды, ол Сиренсестердің жанында орналасқан. 1659 жылы Сиддингтон ректориясы Англияның Карл II-нің тағына қайта оралуына қолдау көрсету үшін жиналған қуғынға ұшыраған әулеттің достастарының көптеген кездесу орындарының біріне айналды. 1662 жылы Глостер епископы Уильям Николсонның ұсынысымен Лорд Кларендон оны Сиддингтон Сент-Питер шіркеуінің викарийі қызметіне тағайындады. Бұл екі шіркеудің жанындағы приход болды, және ол оларды Сиддингтон Сент-Мэримен бірге басқарды; екі ауылда барлығы отыздан аспайтын отбасы тұрды. Булл жиырма жеті жыл бойы Сиддингтонның ректоры болды және оған наразылық білдірген приходтықтармен келіспеушіліктерге тап болды. 1685 жылы «Defensio» басылымы жарық көргеннен кейін, ол 1678 жылы оны Глостердегі пребендке ұсынған Ноттингемнің 1-ші графы Хеннидж Финчке арналды, Буллға Авенинг ректораты берілді. 1686 жылы архиепископ Уильям Санкрофт оны Лландафф архидиаконы қызметіне тағайындады; ал Джон Фелл оған Оксфордта дін магистрі (D. D.) дәрежесін берді, бірақ ол бұрын ешқандай дәреже алған емес. 1688 жылғы Даңқты революциядан кейін ол бейбітшілік комиссиясына енгізілді және епископ болып тағайындалғанға дейін әділ сот ретінде жұмыс істеді, бұл оның Әдеп-сақталдықты реформалау қоғамымен байланысты болды. 1705 жылдың наурыз айында Булл Сент-Дэвидс епископы болып тағайындалды, бірақ ол қарт және денсаулығы нашар болды. Ол өзінің епархиясын аралауға кірісті, бірақ ауру оны Брекнокта тоқтатты, онда ол тұрды: оның күйеу баласы, мистер Стивенс және мистер Пауэлл оның комиссарлары ретінде барды, және ол бүкіл кезең бойы денсаулығы нашарлап бара жатты. 1710 жылдың 17 ақпанында қайтыс болды және Брекнокта жерленді. Оның өмірбаянын Роберт Нельсон жазды.

He was born, 25 March 1634, in the parish of St Cuthbert, Wells, and educated in the grammar school at Wells, and then at Blundell's School in Tiverton under Samuel Butler. Before he was fourteen years old he went into residence at Exeter College, Oxford, where he became a friend of Thomas Clifford. In 1649, his tutor Baldwin Ackland refused to take the engagement, and together they left the university and settled at North Cadbury in Somerset. He then studied under William Thomas, rector of Ubley and a puritan divine; Bull, however, was more influenced by his son Samuel Thomas, who directed Bull to read Richard Hooker, Henry Hammond, and Jeremy Taylor. On leaving Thomas, Bull applied to Robert Skinner, the ejected bishop of Oxford, for episcopal ordination, and was ordained by him deacon and priest the same day, aged 21. After his ordination he took the small living of St George's, near Bristol. Bull, like Robert Sanderson and others, used the church prayers, which he knew by heart, without the book. He used to spend two months every year at Oxford and on his way there and back he visited Sir William Master of Abbey House, Cirencester. He met in this way the rector Alexander Gregory, whose daughter Bridget he married on Ascension Day, 1658. William Master performed the ceremony of marriage according to the form prescribed in the Book of Common Prayer, although that usage was forbidden under penalty at the time. In the same year he was presented to the rectory of Siddington St Mary's, near Cirencester, through the influence of Lady Pool, the lady of the manor. In 1659 the rectory at Siddington became one of the many places of meeting at which the friends of the exiled dynasty assembled to concert measures for the Restoration of Charles II of England. In 1662 he was presented to the vicarage of Siddington St Peter's by Lord Clarendon, at the request of William Nicholson, bishop of Gloucester. This was a contiguous parish, and he held it with Siddington St Mary's; the two villages together did not contain more than thirty families. Bull was rector of Siddington for twenty seven years, and encountered opposition from dissenting parishioners. After the publication of the Defensio (1685), dedicated to Heneage Finch, 1st Earl of Nottingham who had presented him in 1678 to a prebend at Gloucester, Bull was given the rectory of Avening. In 1686 he was appointed by Archbishop William Sancroft to the archdeaconry of Llandaff; and John Fell managed him the degree of D. D. at Oxford, though he had never taken any previous degree. After the 1688 Glorious Revolution he was placed on the commission of peace, and continued to act as a magistrate until he was made a bishop, in connection with the Society for the Reformation of Manners. In March 1705 Bull was appointed bishop of St David's, but he was aged and infirm. He started to tour his diocese, but illness detained him at Brecknock, where he resided: his son in law, Mr. Stevens, and Mr. Powell went as his commissioners, and during the whole period he was failing. He died 17 February 1710, and was buried at Brecknock. His life was written by Robert Nelson.

Теология

Бұлл англикандық теологтардың арасында жоғары тұрады, ал Құдайдың Үш Бірлігі туралы ілімді қорғаушы ретінде Еуропадағы римдік католиктердің өзі де оны жоғары бағалаған. Оның теологиясы арминиандық болған. Ол "Дефенсио" және "Апостольдық үйлесім" еңбектерінде кальвинизмге қарсы позиция алды.

Шығармалары

Ол латын тілінде төрт маңызды теологиялық трактат жазды, оның біреуі – ақталу туралы, ал үш еңбегі – Үш Бірлік туралы. Латын тіліндегі еңбектерді 1703 жылы Джон Эрнест Грейб жинап, редактордың кіріспесі және түсіндірмелерімен бір томдық фолио түрінде жариялады. Бұл еңбектер әртүрлі уақытта ағылшын тіліне аударылды. Harmonia Apostolica аудармасын 1801 жылы Грейт Хоутондық Томас Уилкинсон жасады. "Хармония", "Эксзамен Цензура", "Дефенсио" және "Дюдициум" 1842-1855 жылдары Оксфордта жарық көрген "Англо-католик теологиясы кітапханасының" бір бөлігі болды. "Католик шіркеуінің пікірі", Judicium аудармасы, 1825 жылы Томас Рэнкиннің Бульдің өміріне арналған естеліктерімен бірге жарық көрді, ал Эдвард Бертон редакциялаған Бульдің барлық еңбектерінің толық жинағы (уағыздары мен Нельсонның өмірі) жеті томдық болып, 1827 жылы Оксфордтағы Кларендон баспасында жарық көрді.

Апостольдық гармония

Ол өзінің алғашқы кітабын, Harmonia Apostolica, жазды. Бұл кітабында апостол Пауыл мен Жақыптың хаты арасындағы сенім мен ізгі амалдардың христиандық ақталудағы байланысы туралы айқай-шу арасындағы көзге көрінетін қайшылықтарды шешуге тырысты. Ол Пауыл апостолының Жақыптың емес, Жақыптың Пауылды түсіндіруі керек деген принципін жақтады, себебі Жақып кейінірек жазған және Пауылдың үйретімен таныс болған деп есептелді. Епископ Джордж Морли Булға қарсы өз рухтық қызметкерлеріне пасторальдық хат жазды; Томас Барлоу Оксфордта оған қарсы лекция оқыды; Томас Талли оған жауап жазды, оған Морли мен Барлоу көмектескен деген пікір бар; Томас Гаткердің ұлы Чарльз Гаткер, Томас Трумэн және Джон Тумбс, дінге қарсылар, сондай-ақ оған қарсы жазды. Harmonia Apostolica 1669-70 жылдары, ал Examen Censures (Гатакерге жауабы) және Apologia pro Harmonia (Барлоуға жауабы) 1675 жылы жарық көрді.

Дефензио

Оның жақсы амалдардың қажеттілігін жақтауы қарсыластарына оның социниандық екенін ойратты. Сондықтан оның үштік туралы дау-жанжалға түсуі, "Defensio Fidei Nicaenae" (1685) еңбегінде өз ұстанымын нақтылау қажеттілігінен туды. Ол 1680 жылы аяқталды, бірақ үш баспагер одан бас тартты. Ол Уильям Джейннің қолдауымен және Джон Феллдің баспа шығындарын қаржылаған арқасында жарық көрді. Ол көркем әрі жақсы қабылданды, тіпті Жак-Бенинь Босуэ де оны мақтапты. Мәселе мынада, Петавий мен Симон Эпископий сияқтылар, мысал ретінде келтірсек, Никея соборында қабылданған доктриналармен Никеяға дейінгі шіркеу әулиелерінің доктриналары бірдей екенін мойындаудан бас тартты. Буль оларды дәлелдеуді өз міндеті деп санады және басқа да дауларды ескермей, Никеяға дейінгі әулиелердің пікірлеріне назар аударды. "Defensio Fidei Nicaenae" еңбегінен маңызды үзінді Аббат Минье "Patrologia Graeca" (XVII том) өзінің Оригенге арналған жетінші томында қайта басылды.

Үштік туралы басқа да еңбектер

Бұллдың келесі еңбегі Judicium Ecclesiae Catholicae (1694) «Дефензио» еңбегін толықтырады. Епископий Никеялық әулеттер Иеміздің нағыз және толық құдайлығына сенуді католиктік бірлік үшін міндетті талап деп санамағанын мәлімдеді; ал Буль олардың осыған сенгенін дәлелдеу үшін «Judicium» еңбегін жазды. Оның үштік туралы соңғы еңбегі, «Primitiva et Apostolica Traditio» деп аталып, Даниэль Цвикердің пікіріне қарсы бағытталған болатын, ол пікір бойынша, Христос құдайлығы, оның алдын ала болуы және кіріп келуі ертедегі ағымдағылардың ойлап тапқан нәрсесі еді.

Басқа жұмыстар

Сондай-ақ ол "Рим шіркеуінің бұрылыстары" атты еңбегін жазды. Бұллдың шәкірті және өмірбаянын жазған Роберт Нельсон Жак Бенни Босуеге "Жарғы" кітабының көшірмесін жіберді. Боссуэ бұл жұмысына да қуанды, ал Бульге Мәсіхтің құдайлығын қорғағаны үшін Франция дін қызметкерлері құттықтады. "Бұрылыстар" Бульдің Боссуэдің неге Буль католик емес екендігін жоғары дауыспен сұрауына жауап ретінде жазылған. 1714 жылы төртінші басылымы жарық көрді және итальян тіліне аударылды. Оның өлімінен кейін 1714 жылы "Священнический сан алуға үміткерлерге арналған серік" немесе "Құдайға қызмет етудің маңыздылығы" атты еңбегі жарияланды. Оның ұлы Роберт оның қайтыс болғаннан кейін жиырма уағызын жариялады.