Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Canadair компаниясының бизнес-джеттері, кейін Bombardier
Business jet family by Canadair, later Bombardier
Bombardier Challenger 600 сериясы – Bill Lear концепциясы бойынша Canadair компаниясы әзірлеген, ал 1986 жылдан бастап жаңа иесі Bombardier Aerospace компаниясы өндірген бизнес-джеттер отбасы. 1975 жылдың соңында Canadair компаниясы LearStar 600 әзірлемесін қаржыландыруды бастады, содан кейін 1976 жылдың сәуірінде кең кабиналы бизнес-джет дизайнын сатып алды. 29 қазанда Канада федералды үкіметінің қолдауымен бағдарлама іске қосылды және жаңа FAR 25 стандартына сәйкес жасалды. 1977 жылдың наурыз айында Bill Lear жобадан алынғаннан кейін ұшақ Challenger 600 деп аталды, сонымен қатар бастапқы дәстүрлі құйрығы T-тәрізді құйрыққа ауыстырылды және басқа да жаңартулар жасалды. Бірінші прототип 1978 жылдың 25 мамырында көрсетілді және 8 қарашада алғашқы ұшуын жасады. Ұшу сынақ бағдарламасы 1980 жылдың 3 сәуірінде қайғылы апатқа ұшырады, бірақ 1980 жылдың 10 тамызында Transport Canada CL 600 түріне сертификат берді. 1986 жылы Canadair банкротқа жақын болды және Bombardier компаниясы оны сатып алды. Кейіннен бұл джет 1992 жылдың 19 қазанында ұсынылған Bombardier CRJ өңірлік авиалайнеріне және 1999 жылдың шілдесінде ұсынылған Global Express ұшағына айналды. 500-ші Challenger 2000 жылдың мамырында көрсетілді, ал 1000-шы 2015 жылдың желтоқсанында NetJets компаниясына жеткізілді. 2018 жылдың қазанына дейін 1066 ұшақ салынды. Challenger – екі турбовентиляторлық қозғалтқышпен жабдықталған, төмен қанатты джет, қозғалтқыштар фюзеляждың артқы бөлігіне орнатылған, қаннаттары жоғары жылдамдықта ұшуға арналған және екі бөлімнен тұратын, тік отыруға мүмкіндік беретін кабинасы бар. Алғашқы Lycoming ALF 502 турбовентиляторлары CL 601 моделінде General Electric CF34 жұбымен алмастырылды, сонымен қатар қанаттың ұштарында қанатшалар орнатылды және 1982 жылдың 10 сәуірінде алғаш рет ұшты. Келесі модельдерде жүйелер, авионика жаңартылды және ұшу салмағы артты.
The Bombardier Challenger 600 series is a family of business jets developed by Canadair after a Bill Lear concept, and then produced from 1986 by its new owner, Bombardier Aerospace. At the end of 1975, Canadair began funding the development of LearStar 600, and then bought the design for a wide cabin business jet in April 1976. On 29 October, the programme was launched, backed by the Canadian federal government, and designed to comply with new FAR part 25 standards. In March 1977, it was renamed the Challenger 600 after Bill Lear was phased out, and the original conventional tail was changed for a T tail among other developments. The first prototype was rolled out on 25 May 1978, and performed its maiden flight on 8 November. The flight test program saw a deadly crash on 3 April 1980, but Transport Canada approved the CL 600 type certification on 10 August 1980. In 1986, Canadair was close to bankruptcy and was bought by Bombardier. The jet was later stretched into the Bombardier CRJ regional airliner, introduced on 19 October 1992, and the longer range Global Express, introduced in July 1999. The 500th Challenger was rolled out in May 2000, and the 1000th was delivered to NetJets in December 2015. By October 2018, 1,066 aircraft had been built. The Challenger is a low wing jet powered by two turbofans mounted in aft fuselage pods, with a supercritical wing and a stand up cabin with two seating sections. The original Lycoming ALF 502 turbofans were replaced by a pair of General Electric CF34s on the CL 601, which also gained winglets, and first flew on 10 April 1982. Subsequent variants have updated systems, avionics, and higher weights.
Шығу тегі
1974 жылы американдық авиация изобретателі Билл Лир, төмен қанатты, ұзақ қашықтыққа арналған LearStar 600 бизнес-джетін жобалады. Ол Garrett TFE731 1 редукторлі турбовентиляторлық қозғалтқыштармен жабдықталған және суперкритикалық қанаты болған. Лирдің мұндай ұшақты өндіруге және сатуға қабілеті болмағандықтан, оны жасау және сату үшін басқа мекемелермен, соның ішінде канадалық Canadair әуе кеңістігі компаниясымен ынтымақтастыққа түсті. Рон Пиклет пен Ларри Милберри авторларының мәліметінше, Canadair компаниясының басшылығы Лирдің ұсынысы ең жақсы жағдайда дайын емес деп сақтады. Лир авиациялық инженерия саласында жеткілікті тәжірибесі болмады; ол осы уақытқа дейін американдық авиациялық кеңесшіге алдын ала жобалау зерттеулерін жүргізу үшін ғана төлей алды. Ұсынылған Learstar-ды Lockheed Jetstar, Dassault Falcon 50 және Grumman Gulfstream II сияқты бәсекелестермен салыстырғаннан кейін, Canadair 1975 жылдың соңында осы идеяны қолдауға шешім қабылдады. Осы оқиғалар кезінде Кретиен Канада үкіметінде Қазыналық Кеңес президенті, сауда және коммерция министрі және қаржы министрі болып табылды. «Қауіпсіздік хаттарын» пайдалану арқасында министрліктің Canadair-ге берген қаржылық міндеттемелерінің мөлшері бірнеше жыл бойы парламент пен қоғамдықтан жасырылды. Бұл қаржылық кепілдіктер кейіннен мемлекеттік қолдау көрсетудегі жеткіліксіз бақылау мен әлсіз ережелердің академиялық мысалы ретінде пайдаланылды. 1976 жылдың сәуір айында Canadair компаниясы LearStar 600 концепциясын сатып алды. Ол кезде ұшақтың ұзындығы 19,20 метр, ені 16,25 метр, максималды жылдамдығы 0,85 Мах және ұшу қашықтығы 14 жолаушыға арналған бизнес-джет ретінде жеткілікті сыйымдылыққа ие болды. Жүк тасымалдау конфигурациясында оның жүк көтергіш қабілеті 3400 кг (7500 фунт) құрады, жүк алдыңғы есік арқылы тиеліп, түсірілді. Коммутерлік авиалайнер ретінде ол 2-1 конфигурациясында 30 жолаушыға дейін отырғыза алатын. 1978 жылдың 8 қарашасында прототиптік ұшақ Монреаль қаласынан (Квебек) алғашқы рейсін жасады. Ұшу сынақтары мен сертификаттау бағдарламасы жақсы ауа-райы жағдайына байланысты Канадада емес, Мохаве Керн округі әуежайында жүргізілді. CL 600 1A11 түріндегі сертификат 1980 жылдың тамызында Канаданың Көлік министрлігі, ал 1980 жылдың қарашасында АҚШ Федералдық авиация басқармасы тарапынан бекітілді. Бағдарламаның құны 1,5 миллиард канад долларына (сол кездегі АҚШ долларымен шамамен) бағаланды.
Around 1974, American aviation inventor Bill Lear conceptualised the LearStar 600, a low wing, long distance business jet, which was powered by a pair of Garrett TFE731 1 geared turbofan engines and equipped with a supercritical wing. Lear lacked the capabilities to launch such an aircraft, thus sought out other agencies to collaborate with to both produce and sell it, including the Canadian aerospace manufacturer Canadair. According to authors Ron Picklet and Larry Milberry, Canadair's top management were of the opinion that Lear's concept was sketchy at best. Lear did not have an expert grasp of aeronautical engineering; so far, he had only been able to pay an American aeronautical consultant to undertake very preliminary design explorations. Following a study, contrasting the proposed Learstar against rivals such as the Lockheed Jetstar, Dassault Falcon 50, and Grumman Gulfstream II, Canadair decided to give its backing to the idea near the end of 1975. At the time of these events, Chrétien was successively president of the Treasury Board, minister of Industry, Trade, and Commerce, and minister of Finance, in the Canadian government. Due to the use of letters of comfort, the extent of the ministry's financial commitments for Canadair could be kept from parliament and the public for several years. These financial guarantees were later used as an academic example of insufficient monitoring and lax controls in government support of industry. In April 1976, Canadair acquired the LearStar 600 concept. By then it was 19.20 m long, and 16.25 m wide, and capable of a maximum speed of Mach 0.85 and a range of As an executive jet, it had sufficient capacity for 14 passengers. In a freighter configuration, it had a 3,400 kg (7,500 lb) payload capacity, loaded and unloaded through a forward door. As a commuter airliner, it could seat up to 30 passengers in a 2–1 seating configuration.]] On 8 November 1978, the prototype aircraft took off for its maiden flight from Montreal, Quebec. The flight test and certification program were conducted at Mojave Kern County Airport instead of Canada due to better weather. The CL 600 1A11 type certification was approved by Transport Canada in August 1980, and by the US Federal Aviation Administration in November 1980. The program cost was C$1.5 billion (US$ billion at the time).
Дамыту
1980 жылы Challenger сериясының алғашқы өндірістік үлгісі CL 600 соңғы тұтынушыларға тапсырылды. Flight International журналының мәліметінше, жаңа үлгіге CF34 қозғалтқышын орнату туралы шешім Challenger ұшақтарының сатылымын күрт арттырды. Bombardier тек қана осы үлгінің өндірісін жалғастыру ғана емес, сонымен қатар жаңа үлгілер мен модификацияларын әзірлеуге қаржы жұмсауды да жөн көрді. Бұл шешімге "Канадаир" компаниясының Challenger ұшағын бастапқыда оңай ұзартуға мүмкіндік беретін конструкциялық шешімі көмектесті. 1000-шы, 650-ші үлгі 2015 жылдың желтоқсанында NetJets компаниясына жеткізілді. Flight International журналының пікірінше, Challenger 600 Bombardier компаниясы үшін нарықтағы бекініс болды, бұл оларға Bombardier Global Express сияқты басқа да бизнес-авиациялық ұшақтарды оңайрақ дамытуға мүмкіндік берді. Challenger сериясының тағы бір тікелей туындысы – Bombardier CRJ100 сериясы, бұл үлкен өңірлік авиалайнер. Журнал Challenger отбасының "берік болашағы бар сияқты" екенін баяндады, 2018 жыл бойында ай сайын екі ұшақ өндірілгенін атап өтті. 1982 жылдан 2020 жылға дейін тағы жеті фюзеляж сатып алынды. CL 600, CL 601, CL 604 және CL 650 үлгілері осы рөлді атқару үшін сатып алынды. Canadair CE 144 үш электрондық соғыс (ЭВ) оқу ұшағы базалық CC 144 үлгісіне / үлгісінен түрлендірілді. Canadair CX 144 Екінші прототип, CL 600 1A11, c/n 1002, сынақ бағдарламасын аяқтағаннан кейін RCAF-қа берілді. 1993 жылы қызметтен шығарылғанға дейін CFB Cold Lake әуе-ғарыш инженерлік және сынақ орталығында (AETE) пайдаланылған, қазір CFB Виннипегте сақталады және қызметте CC 144 деп белгіленген.
In 1980, the first production model of the Challenger series, the CL 600, entered service with end customers. According to Flight International, the decision to adopt the CF34 engine for the new model was responsible for generating a substantial boom in Challenger sales. Bombardier elected not only to continue production of the type, but also to finance the development of new models and derivatives. This choice was aided by Canadair's design decision to enable the Challenger to be readily stretched from the onset. The 1000th, a 650, was delivered to NetJets in December 2015. According to Flight International, the Challenger 600 has been a foothold in the market for Bombardier, allowing them to more easily develop further business jets, such as the Bombardier Global Express. Another direct derivative of the Challenger series has been the Bombardier CRJ100 series, a larger regional airliner. The publication commented that the Challenger family "appears to have a solid future", observing a production rate of two aircraft per month throughout 2018. A further seven airframes have been procured from 1982 to 2020. Models CL 600, CL 601, CL 604, and CL 650 have all been procured to fill the role. Canadair CE 144 Three electronic warfare (EW) trainers were converted to/from basic CC 144. Canadair CX 144 Second prototype, a CL 600 1A11, c/n 1002, was allocated to the RCAF after finishing its test programme. Used at the Aerospace Engineering and Test Establishment (AETE), CFB Cold Lake until retirement in 1993, it is now preserved at the CFB Winnipeg, designated CC 144 in service.