Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғылыми фантастикалық және қиял-фантастикалық кітаптар сериясы
Science fiction fantasy book series
кітаптар мен әңгімелер
the books and stories
Darkover сериясы – Марион Циммер Брэдли жазған ғылыми фантастикалық және қиял-фантастикалық романдар мен қысқа әңгімелер жинағы. Оқиғалар Дарковер планетасында өтеді, онда адамдар тобы қалып қойып, өзінің ерекше мәдениеті мен қоғамын қалыптастырған. Кітаптар адамдардың қоныс аударушылары мен Дарковердің түпкілікті халқы арасындағы қақтығыстарға, сондай-ақ планетадағы түрлі топтардың күресіне баса назар аударады. Серия күрделі әлем салуымен және гендер, сексуалдық бағдар және психикалық денсаулық сияқты тақырыптарды зерттеуімен танымал. Кейде Брэдли басқа авторлармен бірлесіп жұмыс істеді, сонымен қатар ол басқа авторлардың Darkover әңгімелерін бірнеше антологияда редакциялап басылымға шығарды. Брэдлидің қайтысынан кейін серияны көбінесе Дебора Дж. Росс, Марион Циммер Брэдли әдеби мұра қорының рұқсатымен жалғастырды. Darkover сериясының маңыздылығы туралы пікір білдірген ғылыми-фантастикалық автор Бэрд Сирлз бұл кітаптардың "1970-жылдардың негізі болуға тиіс" екенін айтты.
The Darkover series is a collection of science fiction fantasy novels and short stories written by Marion Zimmer Bradley. The series is set on the planet of Darkover, where a group of humans have been stranded and have developed their own unique culture and society. The books focus on the conflicts between the human settlers and the native population of Darkover, as well as the struggles of the various factions on the planet. The series is known for its complex world building and exploration of themes such as gender, sexuality, and mental illness. Occasionally, Bradley collaborated with other authors, and she also edited and published Darkover stories by other authors in a series of anthologies. After Bradley's death, the series was continued, mostly by Deborah J. Ross with the permission of the Marion Zimmer Bradley Literary Works Trust. Commenting on the significance of the Darkover series, science fiction author Baird Searles said that the books were "destined to be The Foundation of the 1970s".
Қараңғылықтың пайда болуы
Брэдлидің "Хастур мен Кассильданың балладасы" антологиясына жазғанда, бұл балладаның әдеби бастаулары "аңғал" екенін және "Дарквер Дарквер болмас бұрын" пайда болғанын айтады. Бұл бастаулар - Роберт У. Чемберстің 1895 жылғы "Сары киген патша" және, мүмкін, Дж. Р. Р. Толкиннің "Сақиналар Иесі" кітабының бірінші бөліміндегі "Берен мен Лүтиеннің жырлары" поэмасы. Брэдли "Сары киген патша" кітабынан көптеген есімдерді өз кітаптары мен әңгімелеріне бейімдеді, көбінесе оларды басқаша қолданды, мысалы, қаланың аты адамның атына айналуы мүмкін. Чемберс "Сары киген патша" кітабындағы кейбір терминдерді Амброуз Бирстің еңбектерінен алған. Брэдли "Даркверге қарайтын ойлар" (әдетте транскрипцияланған сұхбат) атты эссесінде Х. Райдер Хаггард, Талбот Манди, Роберт У. Чемберс және Сакс Ромердің шығармаларын оқығанын, бірақ К. Л. Мур мен Генри Каттнердің ғылыми-фантастикалық және фантастикалық туындыларымен танысқанға дейін фантастика жазуды бастамағанын айтады. Бұл, көрінеу, оның жасөспірім шағында болған, және ол опера әншісі бола алмайтынын түсінген кезде болды. Ол, басқа нәрселермен қатар, "Менің жетіліктер деп атаған телепаттардың үстемдік құрылымы туралы" жазды. Университетте оқып жүрген кезде бұл "Король және қылыш" деп аталған "өте кең романға" айналды. Бұл кітапта Комин (бірақ "Жетіліктер" деп аталды) кейінгі романдардағыдай, нақты телепатиялық қабілеттермен бірдей болды. Жеті туысқандық бірдей болды, бірақ Алтондар Лейнерлер деп, ал Аиллардтар "Валеронның Марсосы" деп аталды, бұл атты Брэдли Е. Э. Смиттың "Валеронның қарлығасы" кітабын естігеннен кейін өзгертті. Басқа тақырыптар: феминизм, сексизм, қоғамдағы әйелдердің және ерлердің рөлі, расизм, әлеуметтік жіктелу (Комин ақсүйектері мен Комин емес "қара халық"), ксенофобия және мәдениеттердің қақтығысы, жыныстық шектеулер, тағдыр және соғыстың қасіреттері.
In the introduction to "The Ballad of Hastur and Cassilda" by Bradley in the anthology Red Sun of Darkover, Bradley writes that the literary antecedents of this ballad are "obscure" and arose "before Darkover was Darkover". The antecedents are The King in Yellow (1895) by Robert W. Chambers and perhaps J. R. R. Tolkien's poem "The Lay of Beren and Lúthien", found in the first book of The Lord of the Rings. Bradley adapted many names from The King in Yellow into her books and stories, often using them differently, e. g. the name of a city might become the name of a person. Chambers borrowed some terms in The King in Yellow from the writings of Ambrose Bierce. In her essay (perhaps a transcribed interview) called "A Darkover Retrospective", Bradley mentions reading the works of H. Rider Haggard, Talbot Mundy, Robert W. Chambers, and Sax Rohmer, but that she did not begin writing fantasy until she became acquainted with the science fiction/fantasy of C. L. Moore and Henry Kuttner, apparently when she was in her middle teens and realized that she would never be an opera singer. She wrote, among other things, "about a ruling caste of telepaths which I named Seveners". By the time she was in college this had turned into an "hugely sprawling novel" called "The King and the Sword". In that book, the Comyn (although called "the Seveners") were much the same as in later novels, with specific telepathic gifts. The seven families were the same, except the Altons were called the Leyniers and the Aillards were called the "Marceau of Valeron", a name that Bradley changed after hearing of the book Skylark of Valeron by E. E. Smith, whom she admired. Other themes are feminism, sexism, the roles of women in society, the roles of men in society, racism, social division (the Comyn nobility and the non Comyn "commoners"), xenophobia and the clash of cultures, sexual taboos, fate and the horrors of war.
Феминизм
Насрулла Мамбролдың айтуынша, «Брэдли өзін феминист деп атамаса да, оны феминистер сынға алды және мақтады». Брэдлидің «Darkover Landfall» кітабы жаңадан құрыла бастаған колониядағы әйелдерге қатысты көзқарасы үшін көп сынға ұшырады. Колонистер ғарыш кемесінің енді ұшпайтынын түсінгенде, ғалымдар жаңадан құрылған колонияның, негізінде бірнеше жүз адам ғана болып, иммиграцияға үміт болмаған жағдайда, генетикалық әртүрліліктің максималды деңгейде сақталуы қажет екенін айтты. Яғни, әйелдер мүмкіндігінше көп бала тууы керек, мүмкіндігінше көп әр түрлі әкелерден, ал туған әр баланың тірі қалуы маңызды. Сарапшылар Жерден өзгеше планетада түсік тастау мен нәрестелердің өлімі жиі болатынын болжады, бірақ бұл пікір дәлелденген жоқ. Брэдлиді әсіресе Камилла Дель Рейге аборт жасауға тыйым салынған көрініс үшін сынады, себебі ол аборт жасағысы келсе де, бала колонияның амандығы үшін қажет болды. «Сиқыршылық қаласында» қара терілі терралық әйел (іс жүзінде Альфа Центаврадан) Чолайна Ареске оның қара терісінің себебі ауру ма деп бірнеше рет сұралады. Ашық нәсілшілдік байқалмайды, Дарковандар жай ғана қызығушылық танытады, себебі олар бұрын осындай адамды көрген емес. Брэдли бұл мәселені сезімталдықпен, кейде әзіл мен ирониямен шешеді, Чолайнаның Даркован достары (бас тартушылар) бұл сұраққа ашуланып, наразылық білдіреді. Бұл тақырып «Мәдениеттер қақтығысы» тақырыбымен байланысты, себебі кейбір Дарковандар террандарды олардың «әртүрлі жолдары» бар дегеннен басқа еш себеп көрсетпей ұнатпайды.
According to Nasrullah Mambrol, "though Bradley did not call herself a feminist, she was both criticized and applauded by those who have". Bradley received much criticism for her book Darkover Landfall because of the way the women of the incipient colony were treated. When the colonists realized that their spaceship would never fly again, the scientists said that for any colony to survive with a founding population of only a few hundred and no real hope of immigration, the greatest amount of genetic diversity must be maintained. That meant that women must have as many children as possible, by as many men as possible, and every child that survives is needed. The experts believed that miscarriages and infant deaths would be greater on a planet unlike Earth, although of course, this idea is unproven. Bradley was particularly criticized for the scene in which Camilla Del Rey is forbidden to have an abortion, although she wants one, because the child is needed for the colony's survival. In City of Sorcery, Cholayna Ares, a dark skinned Terran woman (actually from Alpha Centauri), is asked more than once if her dark skin is the result of a disease. There is no overt racism; Darkovans are simply curious because they have never seen anyone like her before. Bradley handles this issue with sensitivity and at times, wry and ironic humor, having Cholayna's Darkovan friends (who are Renunciates) become outraged at the question. This theme overlaps with "Clash of Cultures" because some Darkovans express a dislike for Terrans without giving a reason other than they have "different ways".
Мәдениеттер қақтығысы
Брэдли "Алдонның семсерін" қайта жазғанда күшейткен Darkovan мен Terran мәдениеттерінің қақтығысы "алғашқы Darkover романдарының барлығының тақырыбы" болды дейді. 1958 және 1995 жылдар аралығында жазылған кітаптар Брэдлидің "негізгі қағидаларына" сәйкес жеке әңгімелер болуы тиіс болғанмен, "Exile's Song" кітабының жарық көргенімен әңгіме кітаптан кітапқа жалғасты, кейін "The Shadow Matrix" және "Traitor's Sun" кітаптарымен бірге. Адриен Мартин Барнс осы кітаптардың аталмаған қосымша авторы болды. ("Exile's Song" электрондық нұсқасының арнауында: "Маргарет Алтон кейіпкерін жасаған және осы кітапта менімен бірге жұмыс істеген Адриен Мартин Барнсқа арналған" деп жазылған. Сонымен қатар, "The Shadow Matrix" және "Traitor's Sun" электрондық нұсқаларының авторлық құқық беттерінде Адриенн Мартин Барнс, Брэдлимен бірге авторлық құқықтың иегері ретінде тізілген.) Бұл Брэдлидің "негізгі қағидаларын" бұзды. Брэдли сол кезде өмірінің соңына жақындады; ол 1999 жылы қайтыс болды, дәл сол жылы осы "трилогияның" үшінші кітабы жарық көрді.
Bradley says that the clash of cultures, Darkovan v. Terran, that she strengthened when rewriting The Sword of Aldones, was a "theme of all the early Darkover novels". Although the books written between 1958 and 1995 were intended to be stand alone stories in accord with Bradley's "ground rules", with the publication of Exile's Song the story was continued from book to book with The Shadow Matrix and Traitor's Sun. Adrienne Martine Barnes was the uncredited co author of these books. {The dedication of the ebook edition of Exile's Song say "For Adrienne Martine Barnes, who created the character Margaret Alton, and worked on this book with me." Further, the copyright page of the ebook editions of "The Shadow Matrix" and "Traitor's Sun" both list Adrienne Martine Barnes as co copyright holder, along with Ms. Bradley.} Unreliable source: sure=y This broke Bradley's "ground rules". Bradley was at that time approaching the end of her life; she died in 1999, the same year that the third book of this "trilogy" was published.
Хронологиясы
Бұл Darkover хронологиясы автордың "Darkover оқырмандарына нұсқау" ретінде алғаш ұсынған уақыт кезеңдерінің атауларын пайдаланады, "Хаммерфелл мұрагерлері" (1989) кітабында келтірілгендей. Кейбір уақыт кезеңдері бір-бірімен тоғысады, әсіресе Хаос дәуірі мен Жүз Патшалық дәуірі. Кейде ресми оқырмандар нұсқаулығы кітапты бір дәуірге орналастырса, ішкі сюжеттік деректер оны басқа дәуірге (немесе екеуіне де) орналастырады. Сонымен қатар, Брэдли өзінің жанкүйерлерінің кітаптарды біркелкі хронологияға құрастыру қажеттілігіне аса мән бермеді, және бір кітаптан екіншісіне дейінгі уақыт сызығы кейде қайшылыққа толы болады. Осы мәселеге қатысты Брэдли былай деп жазды: "Мен Darkover хроникасына абсолютті сәйкестік, тікелей хронология немесе ең сыртқы тәртіптен басқа нәрсені енгізуге кез келген тырысқатырғанға қатысты қатты қарсылық таныттым". Әрі, "Хаос қылышы" кітабының "Дәуірлер арасында" бөлімінің кіріспесінде Брэдли мойындайды: "Darkover романдарының хронологиясы ешқашан менің күшті жағым болған жоқ", ол "қай аяғы қайдан кейін қозғалғанын" білмейтін жүзбауыр туралы ескі өлеңді әзілмен келтіргеннен кейін. Брэдлидің өзі кітаптарды Darkover хронологиялық тәртібімен емес, жазылған тәртіппен оқуды ұсынды, өйткені оның жазу стилі мансабында айтарлықтай өзгерді. "Планетаны сақтаушылар" кітабында Джейсон Эллисон Картон қаласының 5000 жылдық екенін айтады (24-бет). "Darkover Landfall" кітабының соңғы сөйлемінде, Терран империясының отарлауы мен қайта ашуы арасында 2000 жыл өткені айтылады. 1981 жылы жарық көрген "Шарраның жер аударылуы" кітабының прологында Лью Альтон былай дейді: "Жұлдыздар арасындағы саяхаттың ерекше аномалиялары бар; зор жұлдызаралық қашықтықтар уақытпен ерекше ойын ойнайды. Жерде өткен уақыт шамамен үш мың жылды құрады. Бірақ Darkover-де өткен уақыт шамамен он мың жылға жуық болды". Бұл – тұрақсыздықтың бір ғана мысалы.
This Darkover chronology uses the time period designations first provided by the author as "A Readers Guide to Darkover" in The Heirs of Hammerfell (1989). Some of these time periods overlap, particularly the Ages of Chaos and the Hundred Kingdoms eras. It's occasionally the case that the official readers guide places a book in one era, but internal plot evidence places it in another (or both). Additionally, Bradley was not particularly sympathetic to her fans' need to organize the books into a consistent chronology, and the timeline evidence from one book to another is sometimes in conflict. Commenting on this problem, Bradley wrote, "I have fiercely resisted any attempt to impose absolute consistency, straightforward chronology, or anything but the most superficial order on the chronicles of Darkover". Furthermore, in the introduction to the "Between the Ages" section of Sword of Chaos, Bradley concedes, "chronology in the Darkover novels was never my strong point anyway", after humorously quoting an old rhyme about a centipede who did not know "which leg moved after which". Bradley herself recommended that the books be read in the order in which they were written, rather than the Darkovan chronological order, as her writing style changed considerably over her career. In The Planet Savers, Jason Allison says that the city of Carthon is 5000 years old (pg. 24). In Darkover Landfall, the final sentence suggests that 2000 years elapsed between the colonization and rediscovery by the Terran Empire. In Sharra's Exile, published in 1981, Lew Alton says, in the Prologue, "Travel among the stars has strange anomalies; the enormous interstellar distances play strange tricks with time The elapsed time on Terra was something like three thousand years. Yet elapsed time on Darkover was somehow more like ten thousand " This is but one example of inconsistency.
Ұсынылған телесериалдар
2012 жылы Darkover кітаптары негізінде телесериал жарияланды, оны Илен Кан Пауэр мен Элизабет Стэнли өндіруге тиіс болған. Марион Циммер Брэдлимен бірге бірнеше Darkover романдарының авторы және осымен байланысты антологиялардың редакторы Дебора Дж. Россқа сәйкес, жоспарланған сериалдан бас тартылды.
A TV series based on the Darkover books was announced in 2012, and was to be produced by Ilene Kahn Power and Elizabeth Stanley. According to Deborah J. Ross, co writer with Marion Zimmer Bradley on several Darkover novels and editor of related anthologies, the proposed series has been scrapped.