Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пруссия ханшайымы (1723–1787)
Prussian princess (1723–1787)
Пруссия ханшайымы Анна Амалия (9 қараша 1723 – 30 наурыз 1787) – жаңа заманғы неміс композиторы және музыка кураторы, Кведлинбургтың аббатисасы қызметін атқарған. Ол Пруссияның Фридрих Вильгельм I-нің қызы және Ұлы Фридрихтің қарындасы болған Пруссия ханшайымы еді.
Princess Anna Amalia of Prussia (9 November 1723 – 30 March 1787) was an early modern German composer and music curator who served as princess abbess of Quedlinburg. She was a princess of Prussia as the daughter of Frederick William I of Prussia and the sister of Frederick the Great.
Ерте өмір (17231755)
Пруссия ханшайымы Анна Амалия 1723 жылғы 9 қарашада Пруссия Корольдігінің Берлин қаласында король Фридрих Вильгельм I (1688–1740) және оның әйелі, Ганновер ханшайымы София Доротея (1687–1757) отбасында 12-ші бала, 7-ші қызы ретінде дүниеге келді. Оның 13 бауыры болды, олардың 10-ы ересекке жетті, соның ішінде болашақ Ұлы Фридрих (1712–1786). Пруссия корольдік балалары Берлинде өсті, Корольдік сарайда (Königliches Schloss; қазіргі Берлин сарайы/Berliner Schloss) тұрды, бірақ олар корольдің сүйікті резиденциясында, Кенигс-Вустерхаузендегі аңшылық сарайында (jagdschloss) да жиі уақыт өткізді. Амалия, тәж мұрагері Фридрих сияқты, музыкаға бейім болды, бірақ оның ресми білімі әкесінің қайтысынан кейін ғана мүмкін болды, себебі ол музыканы жеңілтек деп есептеді. Фридрих Вильгельмнің мінезі болжамсыз еді, ол жиі қызын шашынан сүйреп бөлмеден шығарып жіберетін. Амалияның балалық шағы әкесінің ықпалында өтті: білімсіз, өрнексіз және қатал сарбаз ретінде сипатталған ол, алкогольге тәуелді, қарапайым халықпен түтік тартуды ұнататын, өте діншіл және тар көзқарасты кальвинист болатын. Ол әйеліне сүйіспеншілікпен қарап, оған адал болды, бірақ отбасының барлық мүшелеріне, сарай қызметкерлеріне және оны ренжіткендерге қатыгездікпен өкім сүрді. Ол қарапайым өмірді ұнатты, неміс тағамдары мен мәдениетін бағалады, ал француздықтардың барлығын жек көреді. Ол әйелдердің жалғыз мақсаты бала туу екенін және күйеулеріне толық бағынуға тиіс екенін ойлады. Ал, королева София Доротея – жақсы білімді және амбициялы әйел болды, ол театр мен балдарды ұнатты, француз мәдениеті мен сәніне құмар болды. Ол балаларының тәрбиесін француз қызметкерлеріне тапсырды, бұған король қарсылық таныта алмады, себебі француз тілі халықаралық дипломатияның тілі еді. Музыка Амалия үшін құпия жеңілдік әкелді. Ол алғаш рет тәж мұрагері Фридрихтің қолдауымен білім алды, және арфа, флейта мен скрипкада ойнауды үйренді. Король тәж мұрагеріне ерекше қатыгездік танытты, өйткені оның музыкаға, әдебиетке және француз мәдениетіне деген құштарлығын еркектікке жатпайтын нәрсе деп санады. Көптеген ұрып-сапарлар мен қорлықтардан кейін Фридрих 1730 жылы анасының туғандарына Англияға қашып кетуге тырысты, бірақ ұсталып, әскери сотқа берілді. Оның қашу әрекетіне қатысқан үшін король үлкен қызы Вильгельминаны (1709–1758) өлімге дейін азаптады. Ол кезде Амалия 7 жаста болды. 1740 жылғы мамыр айында Фридрих Вильгельм II қайтыс болды, ал Амалияның үлкен ағасы Фридрих II таққа отырды.
Princess Anna Amalia of Prussia was born on 9 November 1723 in Berlin, Kingdom of Prussia as the 12th child and 7th daughter of King Frederick William I (1688–1740) and his wife, born Princess Sophia Dorothea of Hanover (1687–1757). She had 13 siblings, 10 of whom survived infancy, including the future Frederick the Great (1712–1786). The Prussian royal children were raised in Berlin, where they lived in the Royal Palace (Königliches Schloss; today Berlin Palace/Berliner Schloss), but they also regularly spent time in the king's favourite residence, a jagdschloss ("hunting lodge") in Königs Wusterhausen. Amalia was musically inclined, just like Crown Prince Frederick, but her formal instruction was only possible after the death of their abusive father who considered music to be decadent. Frederick William had an unpredictable temper, often dragging her across a room by her hair in a rage. Amalia's childhood was overshadowed by her father: described as an uneducated, unpolished and spartan soldier, he was an alcoholic whose favourite hobby was smoking pipes with commoners, an extremely pious and narrow minded Calvinist who loved his wife and was faithful to her, but behaved violently towards his whole family, courtiers, and anyone who upset him. He preferred a simple life and only enjoyed German food and culture, detesting everything French. He thought that women are for breeding only and have to be completely submissive to their husbands. On the other hand, Queen Sophia Dorothea was a well educated and ambitious woman who enjoyed theatre and balls and loved French culture and fashion. She entrusted the care of her children to a French staff, to which the king could not object as French was the language of international diplomacy. Music became Amalia's secret consolation. She was first taught by Crown Prince Frederic with the support of their mother, and learned to play the harpsichord, the flute, and the violin. The king was especially cruel to the crown prince as he considered his passion for music, literature and French culture unmanly. After many beatings and much humiliation, Frederick attempted to flee to their mother's family in England in 1730, but was captured and court martialed. For her part in the escape attempt, the king almost beat his eldest daughter Princess Wilhelmine (1709–1758) to death. Amalia was 7 years old at the time. In May 1740, Frederick William II died and Amalia's eldest brother succeeded him as Frederick II.
Некеге тұруға ұсыныс (17431744)
1743 жылы Голштейн-Готторптың (1710-1771) князі Адольф Фредерик баласыз Швеция королі Фредерик I-нің мұрагері болып сайланғаннан кейін Пруссия, Ресей және Швеция одақ құруға тырысты. Жаңа швед мұрагер ханзадасымен Амалия немесе оның үлкен әпкесі Луиза Ульрика (1720-1782) арасында неке жасау ұсынылды. Олардың ағасы, король Фредерик, Луиза Ульриканың Швецияның сол кездегі Еріксіздік дәуірінде (1720-1772) парламенттік басқару кезеңіндегі салыстырмалы түрде әлсіз монархияда жақсы патшайым болу үшін тым амбициялық екенін ойлады. Ол Амалияны мейірімді және жақсы ниетті деп сипаттап, осы рөлге оның сәйкес келетінін айтты. Сондай-ақ, ол Амалияны швед сарайында пруссиялық агент ретінде бақылауға оңай болады деп санады. Бірақ швед елшісі Луиза Ульриканы артық көріп, ол 1744 жылдың шілдесінде өкіл арқылы үйленді.
After Prince Adolf Frederick of Holstein Gottorp (1710–1771) was elected heir of the childless king of Sweden, Frederick I in 1743, Prussia, Russia, and Sweden pursued an alliance. A marriage was suggested between the new Swedish crown prince and either Amalia or her elder sister Louisa Ulrika (1720–1782). Their brother King Frederick thought that Louisa Ulrika was too ambitious to be a good queen in a relatively powerless monarchy as Sweden was then in the Age of Liberty (1720–1772), a period of parliamentary governance. He described Amalia as mild and good hearted and thus more suitable for the role. It has been suggested that he believed that Amalia would be easier to control as a Prussian agent in the Swedish court. However, the Swedish envoy preferred Louisa Ulrika, and she was married by proxy in July 1744.
Абатша, композитор және музыка кураторы (1755 1787)
1755 жылы бұрынғы абысы, Шлезвиг-Гольштейн-Готторп (1678–1755) герцогинясы Мария Елизаветаның қайтысынан кейін Амалия Кведлинбургтің еркін, зайырлы императорлық аббаттығының ханшайым абысы болып сайланды (немісше: Kasierlich Freie Weltliche Reichsstift Quedlinburg), бұл оны императорлық диетада отыру және сөйлеу құқығы бар бай және ықпалды әйел етті. Ол уақытының көп бөлігін Берлинде өткізіп, музыкаға берілді, меценат және композитор ретінде танылды. 1758 жылы ол Иоганн Себастьян Бахтың шәкірті Иоганн Кирнбергерден (1721–1783) музыка теориясы мен композицияны оқыды. Ол шамалы даңққа ие болды және ең көп танымал шығармалары – трио, марштар, кантаталар, әндер және фугалар сияқты камералық музыкасы болды. Өзінің шығармаларының ішінде оның ең сүйіктісі – Карл Вильгельм Рамлердің өлеңіне негіделген «Исаның өлімі» (Der Tod Jesu) атты құмарлық кантатасы еді. Оның аз ғана шығармалары сақталған, және ол өте ұялмаған және өзіне сын көзбен қарағандықтан, көптеген шығармаларын өзі жойған болуы мүмкін. 2000 жылы Киевтегі Sing Akademie zu Berlin мұрағатының табылуынан кейін оның тағы да шығармалары табылуы мүмкін, ол мұрағат Екінші дүниежүзілік соғыстан бері жоғалған еді. Амалия музыка жинаумен де айналысты, Иоганн Себастьян Бах, Георг Фридрих Гендель, Георг Филипп Телеман, Карл Генрих Граун және Карл Филипп Эммануэль Бахтың 600-дан астам томдарын сақтап қалды. Оның кітапханасы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс Германия мен Батыс Германияға бөлініп, 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін қайта біріктірілді. Бүгінде ол Берлин мемлекеттік кітапханасында сақталады. Ханшайым абыс Анна Амалия 1787 жылдың 30 наурызында 63 жасында қайтыс болды және Берлин соборында жерленді. Оның орнын оның немересі, Швеция ханшайымы София Альбертина (1753–1829) басты.
In 1755, after the death of the previous abbess, Duchess Marie Elisabeth of Schleswig Holstein Gottorp (1678–1755), Amalia was elected princess abbess of the Free Secular Imperial Abbey of Quedlinburg (German: Kasierlich Freie Weltliche Reichsstift Quedlinburg), which made her a wealthy and influential woman with the right to sit and speak in the Imperial Diet. She spent most of her time in Berlin and devoted herself to music, becoming known as a patron and composer. In 1758, she started studying music theory and composition from Johann Kirnberger(1721–1783), a student of Johann Sebastian Bach. She achieved modest fame and is most known for her chamber music, including trios, marches, cantatas, songs, and fugues. Her favourite among her own compositions was the passion cantata Der Tod Jesu ("The Death of Jesus"), based on a poem by Karl Wilhelm Ramler. Only a few of her works have survived and she may have destroyed many of her own compositions, as she described herself as very timid and self critical. More compositions by her may surface as a result of the 2000 discovery of the archives of the Sing Akademie zu Berlin in Kyiv which had been lost since World War II. Amalia also collected music, preserving over 600 volumes by Johann Sebastian Bach, George Frideric Handel, Georg Philipp Telemann, Carl Heinrich Graun and Carl Philipp Emanuel Bach, among others. Her library was split between East Germany and West Germany after World War II and reunited after the German reunification of 1990. Today it is housed in the Berlin State Library. Princess abbess Anna Amalia died on 30 March 1787 at the age of 63 and was buried in Berlin Cathedral. She was succeeded by her niece, Princess Sophia Albertina of Sweden (1753–1829).
F-сольді соната (флейта және бассо континуо үшін) (1771)
I. Адажио, II. Аллегретто, III. Аллегро ма нон троппо.
I. Adagio, II. Allegretto, III. Allegro ma non troppo
Оның флейталық сонатасы Амалияның ең белгілі туындысы болуы мүмкін. Оның ұзақтығы шамамен 11 минутты құрайды.
Her flute sonata is maybe Amalia's most well known composition. It has a duration of about 11 minutes.
Г-соль дыбысындағы клавесин концерті
I. Аллегро, соль минор, II. Андантино, до мажор, III. Аллегро, соль мажор
I. Allegro, G minor, II. Andantino, C major, III. Allegro, G major
Концерт жеке клавесин, 2 флейта, 2 гобой, 2 фагот және скрипкалар тобына арналған. Ол камералық оркестр үшін жазылған және әр партияға бір адамнан ойнауға болады, оның ұзақтығы шамамен 13 минутты құрайды. Онда жеке орындаушы бөлігі жақсы үйлесім тапқан, ал екінші бөлім көбінесе оркестрлік болып келеді. Финал желді аспаптардың жеке орындауымен мінуэт пен триоға ұқсайды.
The concerto is scored for solo harpischord, 2 flutes, 2 oboes, 2 bassoons, and strings. It is written for a chamber orchestra and can be played with as few as one person per part, with a duration of around 13 minutes. It has a well integrated solo part, and the second movement is mainly orchestral. The finale resembles a minuet with a trio featuring wind solos.
Дивертименто в си-модёр (1780 жыл шамасында)
I. Адажио, Си-бемоль мажор, II. Аллегро, Си-бемоль мажор
I. Adagio, B flat major, II. Allegro, B flat major
Дивертименто Моцарттың ықпалында жазылған болуы мүмкін және кларнеттің қатысуымен жасалған алғашқы камералық музыка туындысы болуы ықтимал. Ол tutti бөлігімен басталып, содан кейін виола жетекшілік етеді. IMSLP.org сайтынан алынған Дивертиментоның бет атына сәйкес, оның авторы – Брансвик-Вольфенбюттель герцогинясы Анна Амалия.
The divertimento shows a possible influence by Mozart and might be the first chamber music featuring a clarinet. It opens with a tutti part and is then led by the viola. Based on the title page of the Divertimento (from IMSLP. org), it was actually composed by Duchess Anna Amalia of Brunswick Wolfenbüttel