Кіріспе
Fable – Fable сериясының алғашқы әрекеттік ролдік видео ойыны. Ол Big Blue Box Studios, Lionhead Studios-тың серік әзірлеушісі, Xbox, Microsoft Windows және Mac OS X платформалары үшін әзірленді және Microsoft Studios басып шығарды. Ойын 2004 жылдың қыркүйегінде Xbox үшін шығарылды. Ойынның кеңейтілген нұсқасы, Fable: The Lost Chapters, 2005 жылдың қыркүйегінде Xbox және Windows үшін шығарылды. Robosoft Technologies жасаған және Feral Interactive басып шығарған Mac OS X үшін ойынның порты лицензиялық мәселелерге байланысты екі жылдан астам кешігіп, 2008 жылдың наурызында шығарылды. Бастапқыда "Project Ego" деп аталған Fable жобасына 150-ден астам адам қатысты. Ойынның музыкасын Рассел Шоу жазды, ал ашылу тітрлерінің тақырыбын Дэнни Эльфман жазды. Ойынның шығарылуы күте білген көпшілікке толы болды, бұл Lionhead негізін қалаушы Питер Молиноның ойынды ынтамен жарнамалауының нәтижесінде болды. Ойын бастапқыда Dreamcast үшін жасалып жатқан, бірақ Dreamcast тоқтатылғаннан кейін Xbox-қа көшірілді. Fable ойынның сапасы мен орындалуы үшін сыншылардан жағымды пікірлер алды, бірақ көптеген уәделенген мүмкіндіктердің енгізілмегені байқалды. Fable 2004 жылдың қыркүйек айында ең көп сатылған ойын болды және 2006 жылға дейін екі миллионнан астам дана сатылды. Ойыннан кейін екі жалғасы шықты: 2008 жылы Fable II, 2010 жылы Fable III және Playground Games компаниясымен қайта жасалған нұсқасы. The Lost Chapters кіретін ойынның жоғары сападағы қайта жасалған нұсқасы Fable Anniversary, 2014 жылдың ақпан айында Xbox 360 және Microsoft Windows үшін шығарылды.
Ойын процесі
Fable – ойыншылар өз кейіпкерлерін үшінші тұлғадан басқаратын бейне ойын. Оуквейлдің Батыры деп аталатын басты кейіпкер адамдармен және заттармен әрекеттесе алады, сондай-ақ жаулармен шайқаса алады. Fable-дың мақсаты – ойын сюжетін дамытатын квесттер деп аталатын тапсырмаларды орындау, бірақ Fable-да қосымша квесттер де бар және ойыншыларға оқиғаның аяқталуына тікелей байланысты емес іс-әрекеттерді жасауға мүмкіндік беріледі. Көптеген квесттер Батырлар гильдиясы деп аталатын орталық жерде алынады; қажетті квесттер алтын белгісімен көрсетіледі және ойынның оқиғасын ілгерілетеді, ал қосымша квесттер күміс түсті және кез келген ретпен орындалуы мүмкін. Кейбір квесттер ойыншыларға жақтастарды таңдауға және бандиттер сияқты зұлым кейіпкерлерге немесе саудагерлер мен күзетшілер сияқты жақсы кейіпкерлерге көмектесуге мүмкіндік береді. Ойыншылар квестті қабылдағаннан кейін мақтанышпен айта алады, егер ойыншы өз шартын орындаса, квесттен күтілетін алтын сыйлықтың бір бөлігін үлкен табысқа айырбастап, мысалы, ешқандай зақым алмау немесе квестті жалаңаш орындау. Алтын, оны қару-жарақ пен заттар сатып алуға болады, және бедел, ол қала тұрғындарының Батырға қатысты реакциясына әсер етеді. Батырлар өз жеңістерінің трофейлерін де алады, оларды қала тұрғындарының көп тобына көрсету арқылы одан да көп беделге ие болуға болады. Жақын арадағы қарулармен (мысалы, қылыштар мен балғалар) және қашықтықтанғы қарулармен (ұзын садақтар мен арбалеттер) күресуден басқа, Батырлар өз қабілеттерін күшейту, зақымды болдыру немесе жауларға зиян келтіру үшін сиқырды үйреніп, қолдана алады. Ойыншылар квесттерді орындағанда немесе жауларды жеңгенде, олар жалпы тәжірибемен қатар, жақын арадағы шабуылдарды, қашықтықтанғы қаруларды немесе сиқырды қолданғандарына байланысты тәжірибе алады; бұл сәйкесінше Күш, Дағды және Ерік тәжірибесін береді. Тәжірибені Батырлар гильдиясының платформасында деңгейлерді көтеру үшін пайдалануға болады. Жалпы тәжірибе барлық қасиеттер тобын өзгерту үшін қолданылуы мүмкін. Күш тәжірибесі тек үш қасиетті өзгерту үшін ғана қолданылады: дене бітімі, денсаулық және төзімділік. Бұл Дағдыға да қатысты, ол тек Жылдамдық, Дәлдік және Айла-шарғыны өзгерте алады. Ерік ойыншының жалпы сиқырлық күшін жақсартуға немесе үш топқа бөлінген сиқырларды үйренуге және жақсартуға пайдаланылуы мүмкін: Шабуыл сиқырлары, Қоршау сиқырлары және Физикалық сиқырлар. Басты кейіпкердің алған тәжірибесі ұрыс кезінде ұрыс мультипликаторы арқылы көбейтілуі мүмкін. Кейіпкер жауды сәтті ұрып соққанда, оның ұрыс мультипликаторы артады. Егер кейіпкерге жау соққы берсе, ұрыс мультипликаторы бестен кейінгі санға дейін төмендейді немесе бестен төмен болса – нөлге дейін. Fable ойын әлемі ұрыспен байланысты емес, демалысқа арналған іс-шараларды жүзеге асыруға болатын қалалармен толық. Кәсіпкер Батырлар сыра бөшкелері немесе астық қаптары сияқты сауда заттарын сатып алып, оларды басқа қалаларда пайда табу үшін сата алады. Қалалар киім, қару-жарақ және басқа да заттарды сатып алуға қолайлы орындар. Көптеген қалаларда сатуға арналған үйлер бар, оларды Батыр сатып ала алады, жиһазбен жабдықтауға болады немесе алтынға жалға бере алады. Батырлар әр қалада ерлер мен әйелдерге ғашық болып, үйленуі мүмкін.
Түзеткіш
Fable-да ойыншының Батыры Батырдың іс-әрекеттеріне байланысты жақсылыққа немесе жамандыққа бейімделеді. Жақсы амалдар жақсы ұпайлармен сыйланады, бұл оң бейімделуге алып келеді, ал жамандыққа ұласатын істер жаман ұпайларды жинақтайды, теріс бейімделуді тудырады. Монстрларды өлтіру немесе ауыл тұрғындарын құтқару – жақсылықтың ісі, ал күнәсіздерді өлтіру, заңды бұзу немесе жұбайға зұлымдық жасау жамандыққа ұласады. Белгілі бір тағамдарды жеу де Батырдың бейімделуіне әсер ете алады; мысалы, тофу жеу Батырға оң ұпайлар береді, ал тірі балапандарды жеу (өйткені тірі балапандар әлі де тірі деп есептеледі) жаман ұпайлармен сыйланады. Ойыншы Аво мен Скорм ғибадатханаларында дұға ете алады. Аво ғибадатханасына жасалған үлестер жақсы ұпайлармен сыйланады, ал Скорм шіркеуіне жасалған "сыйлықтар" жаман ұпайлармен сыйланады. Бейімделу тек ойын емес кейіпкерлердің реакциясына ғана емес, сонымен қатар Батырдың сыртқы түріне де әсер етеді. Күшті оң бейімделуге ие Батырдың басының үстінде нимб және жарқыраған жарық шоғы болады, айналасында көбелектер желбірейді және сыртқы белгілері жарық болады. Жамандыққа бейімделген Батырдың аяқтарынан қызыл тұман шығады, шыбықтарды тартады, қызыл көздері болады және мүйіздері өседі. Батырға бейімделуден басқа да әрекеттер әсер етеді. Тым көп тамақ жеу кейіпкердің салмағын арттырады, ал шамадан тыс сыра ішу Батырдың ауырып, құсуына себеп болады. Жауынгерлік жағдайда қорғаныс беретін киім, кейде Батырдың тартымдылығын немесе қорқыныштылығын, сондай-ақ кейбір жағдайларда бейімделуін өзгертеді, қала тұрғындарының Батырға реакциясын да өзгертеді. Ақ киім кейіпкерді қала тұрғындарына асыл етіп көрсетеді, осылайша олар оны мақтайды және құрметтейді. Қара киім кейіпкерді қала тұрғындарына зұлым немесе қауіпті етіп көрсетеді және оларды қорқытады. Батырдың шашын, сақалын және татуировкаларын өзгертуге болады. Батырдың қасиеттері де сыртқы түріне әсер етеді; күштің жоғары деңгейі бұлшық етті арттырады, шеберліктің жоғары деңгейі бойды ұзартуға мүмкіндік береді, ал жоғары деңгейдегі сиқыр Батырдың денесінде жарқыраған мистикалық үлгілерді жасайды.
while drinking excessive amounts of beer causes Heroes to become sick and vomit. Clothing, which provides defence in combat situations, also changes the Hero's attractiveness or scariness as well as alignment in some cases, and townspeople's reactions to the Hero accordingly. Bright clothing makes the character look more noble to the townspeople, and thus cause them to praise and respect him. Dark clothing causes the character to seem evil or threatening to townspeople and cause them to fear him. Heroes can be further customised via hairstyles, facial hair, and tattoos. The Hero's attributes also affect appearance; high levels of Strength increase brawn, high levels of skill increase height, and high level spells create glowing arcane patterns on the Hero's body.
Орнату
Албион – қала-мемлекеттердің тізбегі, олардың арасында заңсыз дала мен орман жатыр. Бұл жердің барлығын бір кезде "Ескі Патшалық" деп аталатын Архон атағы берілген ежелгі патшалық әулет басқарған. Бірінші Архонның билігі бейбіт және гүлденген, бірақ оның күшінің көзі – ежелгі және құдіретті қылыш (Эондардың қылышы) болатын, ол оны және ақырында бүкіл патшалығын біртіндеп жеңіп ала бастады. Ойын оқиғалары басталар кезде әлем Ескі Патшалық дәуірінен баяу төмендеп келеді. Альбионның ең танымал институттарының бірі – Батырлар Гильдиясы. Гильдия – Альбионның барлық аймақтарында белсенді қызмет ететін, танымал жалдамалы батырларды оқыту және даярлау орталығы. Батырлар ұры, сарбаз, күзетші, құтқарушы және қорғаушы ретінде жұмыс істейді; Гильдия Батырларының іс-қимылдарына моральдық баға бермейді. "Жоғалған тараулар" арнайы басылымында оқиға жалғасады. Джек жеңілгеннен кейін, Батыр Солтүстік Шөлдерге жол тауып, Скайт есімді аңызға толы батырға белгісіз, зор жаудың қайта оралуын тоқтатуға көмектесуі керек. Егер Батыр Эондардың қылышынан бас тартса, ол "Авоның жасы" деген қылышты алу мүмкіндігіне ие болады – бұл ұқсас дизайн мен тең күшке ие, бірақ қараңғы емес, нұрлы тізбекке жататын қылыш. Аво – нұрлы жаққа байланысты құдай деп есептеледі. Осы жаңа жауға қатысты бірнеше тапсырмадан кейін, Джек Блэйдс қайтып келгені белгілі болады. Ол Джек Блэйдсті екінші рет жеңуі керек, Джек өлімнен айдаһар түрінде оралған. Джек өлгеннен кейін, Батыр оның жанын тұтқындау үшін Джектың маскасын пайдаланады, ал Скайт оған шайқас аяқталмағанын және масканы жою керектігін айтады. Соңында Батыр масканы киюге немесе оны, сонымен қатар Джекты мәңгілікке жоюға шешім қабылдауы керек.
Даму
Fable — Питер Молиноның Lionhead спутниктік студиясы Big Blue Box әзірлеген алғашқы ойын. Big Blue Box негізін қалаушылар Дене және Саймон Картер ойын баспалары қабылдауы үшін олардың алғашқы жобасы бірнеше талаптарға сай болуы керек екенін, бірақ олар қарапайым ойын шығаруға қызығушылық танытпағанын мәлімдеді. Жаңадан құрылған студияны ұстау шығындарын өтеу үшін Молино Lionhead-тің «спутниктерін» ұсынды, онда Big Blue Box технологияны және Lionhead қолдауын алады, соның арқасында Big Blue Box ойын жасауға толыққанды назар аудара алады. Ойынды жасауға шамамен төрт жыл уақыт кетті, оған 70-ке жуық әзірлеуші жұмыс істеді. Fable-дің бүкіл дамуын құрайтын басты идеялар – кейіпкердің өзінің тәжірибесін визуальды түрде көрсетуі және әлем ойыншының іс-әрекеттеріне лайықты түрде реакция жасауы болды. Питер Молино Fable ойынын белсенді түрде насихаттады, бір кезде ол «бұл ең жақсы ойын болады» деп мәлімдеді. Fable туралы алдын ала мақалаларда GamePro «Терри Пратчет немесе Пирс Энтони фантастикасы» деп атаған ойынның едәуір абсурдтық юморы мен атмосферасы заманауи RPG-лерден мүлдем өзгеше екені айтылды. Атау тақырыбынан басқа, Fable музыкасын бұрын Молиноның Magic Carpet және Black & White сияқты ойындарында жұмыс істеген Рассел Шоу жазды. Fable-дің негізгі музыкасын жасау жұмысы Дэнни Эльфманға тапсырылды. Эльфман сұхбатында Голливуд композиторларының көбінесе бейнеойындар үшін жұмыс істемейтінін, себебі көптеген ойын әзірлеушілер шынайы оркестрдің орнына, оркестр сияқты дыбысталатын синтезделген музыканы қалағанын атап өтті. Эльфманның талабы бойынша, әзірлеушілер шағын оркестрді пайдаланды.
Шығару
Fable кеңейтіліп, 2005 жылдың қыркүйегінде Xbox және Windows PC платформалары үшін Fable: The Lost Chapters деп қайта шығарылды. Кейіннен Robosoft Technologies компаниясы Mac OS X-ке порттады және 2008 жылдың 31 наурызында Feral Interactive баспасынан жарық көрді. «Жоғалған тараулар» түпнұсқа Fable-дегі барлық мазмұнды қамтиды, сондай-ақ жаңа монстрлар, қару-жарақ, беделге негізделген сиқырлар, заттар, қару-жарақ, қалалар, ғимараттар және мимикалар, сонымен қатар балаларға заттар беру мүмкіндігі сияқты қосымша жаңа мазмұн да бар. Оқиға тоғыз жаңа аймақ және он алты қосымша тапсырма арқылы одан әрі дамытылды. Бастапқы ойында екінші рөлде болған Бриар Роуз және Scythe сияқты кейіпкерлерге енді көбірек мән беріліп, кейбір негізгі және қосымша тапсырмаларға енгізілді. Басқа кейіпкерлерге қатысты өзгерістердің ішінде антагонист Джек Оф Блэйдтің дауысы тереңдеп, қаталданып, демонға ұқсас болды, сондай-ақ Леди Грейдің қарындасының кісі өлтіруіне қатысты құпияны ашуға (және шешуге) мүмкіндік туды. Ойынның жаңартылған нұсқасында «қазба қатесі» сияқты кейбір қателер де түзетілді, онда кейіпкер қапашаны қолданған сайын артқа жылжып, қатты денелерден өтіп, кейде тұтқындалып қалатын.
Сатылымдар
Fable шығарлысымен-ақ коммерциялық сәттілікке қол жеткізді, алғашқы аптада 375 000 дана, ал бірінші айда 600 000 дана сатылды. 2005 жылдың наурызына дейін 1,4 миллион дана сатылды. 2006 жылдың шілдесіне қарай Xbox нұсқасы 1,5 миллион дана сатылып, АҚШ-та ғана 58 миллион долларлық кіріс әкелді. Next Generation журналы оны 2000 жылдың қаңтарынан 2006 жылдың шілдесіне дейінгі кезеңде PlayStation 2, Xbox немесе GameCube платформалары үшін шығарылған ең көп сатылған 29-шы ойын деп бағалады. Ойын бүкіл әлем бойынша шамамен үш миллион дана сатылды.
Қабылдау
Fable көрермендер мен сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды. Ойынның түпкілікті Xbox нұсқасы Metacritic және GameRankings сайтында 85% сыншылар бағасын алды және сол кезге дейін Xbox-тың ең жылдам сатылатын ойыны болды. 8-ші жылдық Interactive Achievement Awards марапаттау рәсімінде Interactive Arts & Sciences академиясы Fable ойынына «Түпнұсқа музыкалық композиция» және «Тұлға немесе оқиғаны дамыту» номинациялары бойынша үздік жетістіктерді тағайындады, сондай-ақ «Консольдік ойындардағы ең үздік инновация» және «Ойын дизайны» мен «Ойынды жасау инженериясы» номинацияларына ие болды. Ойынның шайқас жүйесі жоғары бағаланды. 1UP.com сайтының қызметкерлері, ойынның шайқасқа қатысты әртүрлі тәсілдерін мақтап, осыны ойынның өзіндік мини-ойынына айналдырғанын айтты: «Шайқас өзінің жеке мини-ойынына айналады, мұнда мақсат тек жауды жеңу ғана емес, оны шеберлікпен жеңіп, әр шайқастан барынша пайда табу. Қырғынның маңызы жоқ, ал шайқастар ешқашан жалықтырмайды». Ойынның басқа да жағымды тұстары – ойын ішіндегі әзіл-қалжыңға толы кейіпкерлер және The Observer басылымы «Монти Пайтон» немесе Дуглас Адамс стиліндегі «өте британдық юмор» деп сипаттаған нәрсе болды. Сыншылар негізгі сюжеттің қысқа болуын сынады, бірақ көптеген ойыншылар қол жетімді көптеген қосымша тапсырмаларға байланысты бұған мән бермеді. Fable ойынының шығуына байланысты туындаған бір шағым – ойын әлі дамып жатқан кезде Питер Молино айтқан кейбір мүмкіндіктердің енгізілмегені болды. Мұның үстіне, Молино бұрын Батырдың өзінің балаларының ойында маңызды рөл атқаратынын айтқан болатын. Молино бұл шағымдарға Lionhead форумында жарияланған ресми кешірім арқылы жауап берді, онда ол: «Егер мен бұрын қандай да бір мүмкіндік туралы айтсам, ол Fable ойынына сипаттағандай енбесе, кешірім сұраймын» деді. Бұл мәселе Fable II және III ойындарында шешілді, екеуінде де бала табу мүмкіндігі бар. Fable: The Lost Chapters ойынының PC және Xbox нұсқалары да жақсы қабылданды, бірақ Metacritic және GameRankings рейтингтері түпкілікті нұсқадан сәл төмен болды. 1UP.com сайты ойынды алдын ала қарап, қосымша контент Fable ойынын қайта анықтамайтынын, бірақ қол жетімді тапсырмалардың санын көбейтіп, түпкілікті Fable ойынының қысқа екендігіне қатысты шағымды шешетінін анықтады. GamePro және IGN сайттары The Lost Chapters ойынының PC нұсқасы консольдік нұсқасынан асып түсетінін айтты. 2005 жылы Microsoft Game Studios өкілі Fable франшизасының келесі буын Xbox 360 консолінде пайда болатынын мәлімдеді. Fable II және Fable III ойындарының жалғасы 2008 және 2010 жылдары жарық көрді.
Аңыз мерейтойы
Lionhead Studios Fable Anniversary ойынының, Fable: The Lost Chapters ремастерингтік нұсқасын 2013 жылдың соңында Xbox 360 платформасында шығаратынын хабарлады. Онда жаңартылған графика және дыбыс, жаңа сақтау жүйесі, сондай-ақ жетістіктер бар. "Fable Anniversary" 15 ай бойы дамытылды. Ойынның түпнұсқасына қарағанда графика жағынан көптеген жақсартулар енгізілді, оның ішінде: кең экранды қолдау, полигон санының артуы, үлкен текстуралар, жылтырлық карталары, нормальдық карталар, жарық пен көлеңкелердің жақсаруы, сондай-ақ суреттеме/детальдардың көріну қашықтығының ұлғаюы. Бұған қоса, ойынға модтарды қолдау қосылды. Ойын шыққаннан кейін аралас пікірлерге ие болды. Көптеген сыншылар жаңа графикті жоғары бағалады, бірақ ойынның бұрынғы нұсқасындағы ескі қателер, әсіресе жиі кездесетін тоңулар түзетілмегеніне назар салды. Metacritic сайтында 68% рейтинг алды.