Жаңа Брунсвик провинциясының «Пойнт-Лепро» атом электр стансасы

Кіріспе

Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы атом электр станциясы. CANDU реакторы

Point Lepreau Nuclear Generating Station – Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы Point Lepreau-дан солтүстік-шығысқа қарай 2 км қашықтықта орналасқан ядролық электр станциясы. Бұл нысан 1975-1983 жылдары провинцияға тиесілі мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын NB Power компаниясымен салынды. Құрылыс Фанди шығанағының солтүстік жағалауында орналасқан және атауы Шарлотта округінің ең шығыс бөлігіндегі жақын орналасқан мүйістен алған, бірақ генерациялық станцияның өзі Сент-Джон округінде орналасқан. Электр станциясы Сент-Джон қаласының батысында орналасқан Мускаш жергілікті қызмет көрсету ауданының әкімшілік бөлігі болып табылады. Point Lepreau ядролық генерациялық станциясы Атлантикалық Канададағы жалғыз ядролық генерациялық нысан және Онтариодан тыс жерде орналасқан жалғыз жұмыс істейтін канадалық атом электр станциясы. Нысан 660 МВт (жалпы қуаты 705 МВт) таза қуаты бар бір CANDU ядролық реакторынан тұрады.

Құрылыс

Нью-Брансуикте ядролық электр станциясының құрылысы 1950 жылдардың соңынан бері талқыланып келді. Он бес жылдан астам уақыт бойы Нью-Брансуик электр энергетикасы комиссиясының инженерлері AECL-дің Chalk River зертханаларына саладағы соңғы жаңалықтармен танысу үшін барып тұрды. 1972 жылы Нью-Брансуик үкіметі мен Канада үкіметі арасында ресми келіссөздер басталды. Келесі жылы, 1973 жылғы мұнай дағдарысы кезінде, провинциялық үкімет Нью-Брансуиктің электр қуатын өндіруді әртараптандыру және мұнайға тәуелділігін азайту мүмкіндіктерін мұқият қарастыра бастады. Дегенмен, провинцияның қарыз алу мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, жобаны қаржыландыру мәселесі туындады. Федералды үкімет 1974 жылдың қаңтарында Канаданың кез келген провинциясындағы алғашқы ядролық станция құнының жартысын қамтитын несие бағдарламасын жариялап, қарыз алу мәселесін шешті. Премьер-министр Ричард Хэтфилд 1974 жылдың 5 ақпанында Нью-Брансуикте ядролық электр станциясын салу ниетін жариялады. Хэтфилдтің Прогрессивті консервативтік партиясы сол күздегі жалпы сайлауда, халықтың бір бөлігінің ядролық энергия өндіру жоспарына наразылығына қарамастан, қайта сайланды. 1975 жылдың наурыз айында Хэтфилд теледидарда бұл шешімнің соңғы екенін және реактордың жүргізіліп жатқан экологиялық бағалау процесіне қарамастан салынатынын мәлімдеді. Нью-Брансуик социологы Рональд Бэбин бұл қадамды «ядролық мәміленің фактісі» деп сипаттады. 1983 жылы станция іске қосылған кезде оның жалпы құны пайыздық төлемдерді ескермей, 1,4 миллиард канад долларына бағаланды. Жаңа Англияға электр энергиясын жеткізу үшін Point Lepreau орналасқан жерде жаңа 1100 МВт Advanced CANDU реакторын орнатуға қатысты 2,5 миллион долларлық техникалық-экономикалық зерттеу басталды. 2010 жылдың шілдесінде Либералдық партия басшылығымен Нью-Брансуик үкіметі француздық ядролық өндіруші Areva компаниясымен Point Lepreau жеріне жаңа жеңіл су ядролық станциясын салу мүмкіндігін зерттеу туралы келісімге қол қойды. 2010 жылдың қыркүйегінде Прогрессивті консервативтік партия билікке келді және жаңа премьер-министр сайлаудан кейін көп ұзамай бұл жоспарды тоқтатты.

The construction of a nuclear powered electrical generating station in New Brunswick had been discussed since the late 1950s. For over fifteen years, engineers from the New Brunswick Electric Power Commission visited AECL's Chalk River Laboratories to keep abreast of the latest trends in the field. Formal talks between the Government of New Brunswick and the Government of Canada began in 1972. Discussions accelerated the next year, in the midst of the 1973 oil crisis, as the provincial government began to seriously consider options for diversifying New Brunswick's electrical generation and reduce its reliance on oil. However, financing the venture was a problem since the province had a limited borrowing capacity. The borrowing capacity was solved by the federal government in January 1974 with the announcement of a loan program covering half the costs of a first nuclear plant in any province in Canada. Premier Richard Hatfield announced his intention to build a nuclear generating station in New Brunswick on 5 February 1974. Hatfield's Progressive Conservative Party was reelected in that fall's general election, despite misgivings of the nuclear generation plan by part of the population. In March 1975, Hatfield declared on television that the decision was final, and that the reactor would be built regardless of the ongoing environmental assessment process, in a move described by New Brunswick sociologist Ronald Babin as the "nuclear fait accompli policy". At the time of its commissioning in 1983, the total cost was estimated at C$1.4 billion, excluding interest charges. began a $2.5 million feasibility study regarding the installation of a new 1,100 MWe Advanced CANDU Reactor at Point Lepreau, to supply power to New England. In July 2010, the Government of New Brunswick, led at that time by the Liberal Party, signed an agreement with French nuclear manufacturer Areva to study the feasibility of a new light water nuclear plant on the Point Lepreau property. In September 2010 the Progressive Conservative Party gained power and the plan was shelved by the incoming premier shortly after the election.

Қоғамдық пікірталас

Point Lepreau CANDU 6 реакторы 25 жылға есептелген және 2008 жылға дейін тоқтатылуы жоспарланған. Құрылыстың болашағы туралы қоғамдық пікірталас 2000 жылы басталды. Ол кезде NB Power компаниясы күрделі жөндеуге кеткен шығынды 750 миллион канад доллары деп бағалаған. 2002 жылы NB Power, үкімет пен оппозицияның қолдауымен, қайта жаңғыртуды іске қосуға ұмтылды. Алайда, Нью-Брансуик Энергия және коммуналдық қызметтер жөніндегі кеңесі «Point Lepreau-дің ұсынылып отырған жөндеуінің айтарлықтай экономикалық артықшылығы жоқ» және «бұл халықтың мүддесіне жатпайды» деген шешім қабылдады. 2004 жылдың сәуір айында бұрынғы British Energy төрағасы Робин Джеффри жасаған баяндамада, зауытты жаңарту провинциялық коммуналдық қызмет көрсетушілер бағалаған 935 миллион доллардың орнына 1,36 миллиард долларға жететіні көрсетілген. Джеффридің баяндамасында зауытты күрделі жөндеуден өткізу қажеттігі туралы ешқандай ұсыныс берілмеген, бірақ Нью-Брансуик шешім қабылдаушыларына жаңа жанармаймен жұмыс істейтін генерациялық қуаттылық үшін бәсекелестік тендерлерді іздеу ұсынылды. Жобаны қаржыландыру үшін федералды гранттан бас тартуға қарамастан, NB Power 2005 жылдың 29 шілдесінде Atomic Energy of Canada Limited компаниясына электр стансасын жаңартуға 1,4 миллиард (канад доллары) сомасында келісімшарт бергенін хабарлады.

Қайта жөндеу жұмыстары

Электр станциясының жөндеу жұмыстары 2008 жылғы 28 наурызда басталды және бастапқыда 18 айға созылуы жоспарланған еді. AECL жобаның бас мердігері болды, бірақ операция техникалық ақауларға, кешігулерге және оқиғаларға толы болды. Мысалы, екі 115 тонналық турбина роторы (AECL келісімшартының бөлігі емес), әрқайсысы 10 миллион канад долларына бағаланған, 2008 жылғы 15 қазанда зауытқа тасымалданатын кезде Сент-Джон портында баржаны құлатты. Бөлшектерді өндіруші Siemens Canada Ltd. кейіннен Онтарио сотында J. D. Irving Ltd. ішіндегі төрт компанияны оқиғадағы "өте ауыр немқұрайлылық" көрсеткені үшін сотқа берді. Зауытты қайта ашу мерзімі бірнеше рет өзгертілді. 2009 жылдың қаңтарында қысымды құбырларды алып тастауға қолданылған роботтық жабдықтағы мәселелерге байланысты 3 айлық кешігу туралы хабарланды. Сол жылдың шілдесінде тағы да 4 айлық кешігу жарияланды. 2009 жылдың қазанында Нью-Брансуик энергетика министрі Джек Кир 2011 жылдың ақпанына дейін қайта ашылуы мүмкін екенін мәлімдеді және зауыттың әдетте өндіретін қуатын толықтыру үшін сатып алынған энергияның күтпеген шығындарын өтеу үшін федералдық қаржы сұрады. Жағдай NB Power-дің жабдықтау жоспарларындағы станцияның стратегиялық маңыздылығымен күрделене түсті, себебі Point Lepreau провинцияның жылдық өндірісінің 25-30% немесе 4 ТВт/сағ қамтамасыз етеді. 2010 жылғы 24 наурызда премьер-министр Шон Грэм Hydro Québec-тің "күтпеген шығындарға қатысты алаңдаушылығын" келтіре отырып, ұсынылған сатудың сәтсіз аяқталғанын жариялады. Грэмнің бұл хабарламасын сарапшылар сынға алды, олар келісімнің бұзылуын Нью-Брансуиктегі провинциялық сайлауға алты ай қалған қиын саяси жағдайға байланыстырады. Құпия құжаттарға сәйкес, NB Power компаниясын сату және жөндеуден кейін компанияның штаттық құрамын қайта ұйымдастыру Point Lepreau ядролық электр станциясының қызметкерлерінің моральдық жағдайына теріс әсер етті және қауіпсіздік мәселесіне айналды. 2009 жылдың қаңтары мен 2010 жылдың маусымы аралығында Point Lepreau-да 600-ден астам жарақат тіркелді, оның ішінде 7 "жұмыс уақытын жоғалтқан", 13 "жұмысқа қабілеттілігі шектеулі" жарақат және 32 жағдай медициналық көмек талап етті. Ішкі есептерге сәйкес, кешігулер NB Power-ге айына 33 миллион канад долларына шығын келтірді: "11 миллион канад доллары капиталдық шығындарға, ал 22 миллион канад доллары ауыстыру қуатына және пайызға". 2010 жылғы 9 қазанда NB Power компаниясы AECL-ге реактордан барлық 380 каландр түтігін алып тастап, оларды екінші рет орнату керектігін мәлімдеді, бұл операция жөндеу бағдарламасында бұрын бір жыл бұрын орындалған еді. 2010 жылғы қазан айындағы бағалауға сәйкес, электр станциясы 2012 жылдың күзінде, алғашқы күтілген мерзімнен үш жыл кешіккен күйде қайта іске қосылуы жоспарланған. 2012 жылғы 23 қазанда желіге алғаш қосылғаннан кейін, 2012 жылғы 23 қарашада Point Lepreau коммерциялық электр қуатын өндіруді қайта бастады, соңғы жөндеудің жалпы құны бастапқы бюджеттен шамамен "1 миллиард долларға артты".

The refurbishment of the power station began on 28 March 2008 and was originally scheduled to last 18 months with AECL as the lead contractor on the project, but the operation was marred by technical glitches, delays and incidents. For instance, two 115 tonne turbine rotors, (not part of the AECL contract) worth C$10 million each, toppled a barge in Saint John Harbour while being transported to the plant on 15 October 2008. The part manufacturer, Siemens Canada Ltd., eventually sued four companies in an Ontario court, including J. D. Irving Ltd., for "gross negligence" in the incident. Estimates for the reopening of the plant had been revised several times. In January 2009, a 3 month delay was announced because of problems with the robotic equipment used to remove pressure tubes. A second, 4 month delay was announced in July of the same year. In October 2009, New Brunswick minister of Energy, Jack Keir, announced a tentative reopening by February 2011 and asked for federal money to cope with the unexpected cost of purchased power to replace the power ordinarily generated by the plant. The situation is compounded by the strategic importance of the plant in NB Power supply plans, since Point Lepreau provides 4 TWh/year or between 25 and 30% of the provincial output. On 24 March 2010 Premier Shawn Graham announced that the proposed sale had fallen through, citing Hydro Québec's "concerns about unanticipated costs". Graham's announcement was contested by analysts who blamed the collapse of the deal on the difficult political situation in New Brunswick, six months before a scheduled provincial election. According to leaked internal documents, the proposed sale of NB Power and a proposed post refurbishment staff reorganization of the company had a negative impact on workers' morale at the Point Lepreau Nuclear Generating Station and was becoming a safety concern. Over 600 workplace injuries occurred at Point Lepreau between January 2009 and June 2010, including 7 "lost time", 13 "restricted work" injuries and 32 incidents requiring medical aid. According to the internal reports, delays were costing NB Power C$33 million a month: "C$11 million in capital costs and C$22 million for replacement power and interest". On 9 October 2010, NB Power announced that AECL would have to remove all 380 calandria tubes from the reactor and reinstall them a second time, an operation which took a year earlier in the refurbishment program. According to an October 2010 estimate, the generating station was scheduled to be back on stream in the fall of 2012, three years later than first expected. First re connected to the grid on 23 October 2012, on 23 November 2012 Point Lepreau restarted commercial power production with a final refurbishment cost approximately "$1 billion over its original budget".

Кіші модульді реакторлар

2018 жылдың 26 маусымында Нью-Брансуик үкіметі 10 миллион доллар көлеміндегі қаражатты жаңаша Шағын Модульді Реакторларды зерттеу кластерін құруға бағыттады. Одан кейін ARC Nuclear (2018 жылдың 9 шілдесі) және Moltex Energy (2018 жылдың 13 шілдесі) компанияларының қатысуы туралы хабарландырылды, олардың әрқайсысы өзінің озық технологияларын зерттеу және дамытуға 5 миллион доллар инвестициялады. Осы уақыттан бері маңызды дамулар орын алды, соның ішінде провинция шегіндегі жеткізу тізбегін құру мәселелері талқыланды. 2019 жылдың 25 шілдесінде NB Power компаниясы бұл озық технологиялар CNSC Сатушы Дизайнды тексерудің 2-ші кезеңін сәтті аяқтаған жағдайда және қаржылық және жобалық жоспарлар оң нәтиже көрсеткен жағдайда Point Lepreau орналасқан жерінде екі типті реактордың коммерциялық үлгілерін іске қосуды көздеп отырғанын мәлімдеді. Нью-Брансуик Панканадтық Шағын Модульді Реакторлардың жол картасын әзірлеуге (2018 жылдың қарашасы) қатысты, сондай-ақ 2019 жылдың желтоқсанында жарияланған провинцияаралық Меморандум аясында Онтарио және Саскачеван провинцияларымен Шағын Модульді Реактор технологияларын енгізуді дамыту бойынша ынтымақтастық жасайды. 2019 жылдың наурызында NB Power, Нью-Брансуик үкіметі, ARC Nuclear және Moltex Energy консорциумы Point Lepreau орналасқан жерінде шағын модульді реакторларды дамыту жоспарларын жариялады. Бұл 2019 жылдың желтоқсанында Нью-Брансуик, Онтарио және Саскачеван үкіметтері шағын модульді реакторларды дамыту бойынша ынтымақтастық туралы келісімге келгенімен одан әрі дамытылды.

Операциялар

Point Lepreau ядролық электр станциясы 10 жылдық орташа көрсеткішпен 93,11% қолжетімділіктің рекордтық деңгейіне жетті және алғашқы он жылдық ішінде тұрақты түрде жылына 5000 ГВт/сағ энергия өндірді. 1997 жылдың қаңтар айының ортасында реакторлық ядроға жақын жердегі ақаулық салдарынан 2 жылдың ішінде үшінші рет тоқтауға мәжбүр болды. 75 күндік тоқтаудың себебі – жарылған қоректендіру құбыры. Адам факторынан туған қателік жөндеуге 40 миллион канад доллары, ал Квебек облысынан ауыстыру энергиясын сатып алуға тәулігіне 450 мың канад доллары шығынға әкелді.

Электр қуаты

График нысандағы жылдық электр энергиясын өндіруді ГВт сағатпен көрсетеді. 2022 жылдың соңына қарай, қондырғының жалпы өмірлік өндірісі 161,589 ГВт·сағ құрады.

Оқиғалар

1990 жылы зауыт операторының көмекшісі Дэниел Джордж Мастон модератор жүйесінен ауыр су алып, оны кафетерийдегі сусын таратқышқа қосып, айыпталды. Сегіз қызметкер ластанған судан ішіп алды. 1995 жылы техникалық жөндеуден кейін қазандықта фанера қақпақ қалып қойды. Жылу тасымалдау сорғылары қайта іске қосылғанда, қақпақ жылу тасымалдау жүйесіне сорылып, бір сорғының қирауына себеп болды. Оқиғаның себебі уақытша өзгерістерді бақылаудың жетіспеуі, нашар жұмыс басқаруы, сыртқы заттарды алып тастау (FME) шараларының болмауы және адам факторы болды. Реактор ұзақ уақыттан бері тоқтатылғандықтан, ыдырау жылуы салқындату үшін қажетті деңгейден төмен болғандықтан, бұл оқиғаның халық қауіпсіздігіне қатысы болмады. Дегенмен, зақымдалған сорғыдағы қысым шекарасын бұзу жұмысшылар үшін радиациялық қауіп тудырды, ал берушілердегі, отын арналарындағы және мүмкін басқа жылу тасымалдау және қосалқы құбырлардағы қоқыстар қуатпен жұмыс істеу кезінде қауіпті жағдайға әкелуі мүмкін. Сорғыны жөндеуге кеткен шығын және оқиға мен оны тазалау салдарынан туындаған өндірістік үзіліс айтарлықтай болды. Сонымен қатар, салқындату жүйесінде ағаш және металл қалдықтарын қайта алу мүмкін болмады. 1995 жылы Лепреодағы техникалық жөндеу жұмыстарына байланысты оқиғалар ғимаратқа 50 миллион доллардан астам жөндеу және ауыстыру шығындарын келтірді. 2011 жылы реактор ғимаратында ауыр судың төгілуі радиациялық ескертуді және эвакуациялауды тудырды. NB Power компаниясы бұл оқиғаның халыққа немесе қоршаған ортаға елеулі әсер етпегенін мәлімдеді. Бұл реактор ғимаратының алғаш рет эвакуациялануы болды.