Кіріспе

Француз саясаткері (1746–1823)

Жан Николас Паше (ʒɑ̃ nikɔla paʃ, 5 мамыр 1746 – 18 қараша 1823) – француз саясаткері, Якобин клубының мүшесі, 1792 жылдың қазанынан бастап Соғыс министрі, ал 1793 жылдың ақпанынан 1794 жылдың мамырына дейін Париж қаласының мэрі болды.

Өмірбаян

Паш Верденде дүниеге келді, бірақ Швейцариядан шыққан ата-анасының ұлы ретінде Парижде өсті, Маршал де Кастри мейманханасының консьержінің ұлы болды. Ол маршалдың балаларына тәрбиеші, сосын теңіз министрлігінде бірінші хатшы, азық-түлікпен қамтамасыз ету жөніндегі басшы (munitionnaire général des vivres) және корольдің үй шаруашылығының бақылаушысы болды. Бірнеше жыл отбасымен Швейцарияда болғаннан кейін, ол Революция басталғанда Францияға қайтып келді. Ол ішкі істер және соғыс министрліктерінде бірінен кейін бірі жұмыс істеді, ал 1793 жылдың 20 қыркүйегінде Люксембург бөлімі тарапынан Париждің үшінші орынбасары болып тағайындалды. Осылайша көзге түскен ол 1792 жылдың 3 қазанында соғыс министрі болды. Паше өзі Жирондист болған, бірақ тиімсіздігінен олардың наразылығын тудырды. Дегенмен, Марат оны қолдады, ал оның орнын Берннвилл баскарғанда (1793 жылдың 4 ақпаны), париждіктер оны мэр етіп сайлады. Осылайша ол Жирондистердің құлауына үлес қосты. Бірақ Паше мен Шомет 1793 жылдың 31 мамыры мен 2 маусымындағы көтеріліс кезінде Конвенцияға шеру ұйымдастырды. Нәтижесінде Конвенция, Ұлттық гвардия әскерлерімен және Конвенцияға келген Франсуа Ханриомен күшейтілген наразылық толқынына тойтарыс беру үшін 22 адамды беруге мәжбүр болды. Паше конституция мәселесіне көңіл бөлді. Ол департаменттерге хат жазып, халықтың көп рет күрескен жаңа конституциясын беруге шақырды. Жак Эбер және Пьер Гаспар Шометпен, сондай-ақ Робеспьердің жауларымен болған қарым-қатынасы 1794 жылдың 10 мамырында оның тұтқындалуына әкелді. Жан Николас Пашенің орнын конвенцияға көбірек бағынышты Леско Флюрио басты. Ол өзінің қауіпсіздігін тек 1795 жылдың 25 қазандағы кешірімге қарыз болды. 1799 жылы Париждің азаматтық госпитальдарының комиссары болып қызмет еткеннен кейін ол қоғамдық өмірден шеттеді және 1823 жылдың 18 қарашасында Тин-ле-Мутьеде қайтыс болды.

Әсері

Жан Николай Паше, мүмкін, Жирондисттерді жеке өзі құлатпаған, бірақ оның қажырлылығы маңызды рөл атқарды. Паше осы кезеңде Париждегі саяси жағдайды өзгертудегі маңызды тұлға болды. Паше сондай-ақ Париж халқына нағыз билік беруге көмектесті. Париж халқы Конвентті өз қалауынша әрекет етуге мәжбүрлеу арқылы сәтті жеңіске жетті, ал Конвент Термидориялық реакция якобин клубтары мен сан-кулоттардың билігін жойғанға дейін жоғалтқан билігін қайта алмайды. Париж халқы мұны ешқашан ұмытпайды, ал "қарулы халықтың" мұрасы француз революциялық дәстүріне ұзақ мерзімді әсер етеді, 19-шы және 20-шы ғасырларда париждіктердің "баррикадаларға шабуылдауға" дайындығында көрініс табады.