Кіріспе

Арман Гай Симон де Коэтнемпрен, Керсен графы, қысқаша Арман де Керсен (29 шілде 1742 – 4 желтоқсан 1793) – француз теңізшісі және саясаткер. Жирондин болған Керсен, Француз революциясының бастапқы кезеңдерінде маңызды теңіз қызметтерін атқарды.

Ерте өмір және мансап

Парижде туған Керсент ақсүйек отбасынан шыққан; оның әкесі Гю Франсуа де Коэтнемпрен, Керсент графы, көрнекті теңіз офицері болған. Арман де Керсен 1755 жылдың 5 қыркүйегінде француз теңіз флотына «Гард де Мер» (Garde Marine) ретінде қосылды. 1757 жылы әкесінің кемесінде қызмет етіп жүргенде, көрсеткен батылдығы үшін прапорщик атағына ие болды. 1770 жылдың 1 ақпанында лейтенант, ал 1779 жылдың 13 наурызында капитан болды. 1778 жылдың шілдесінде 32 зеңбірекке ие «Ифигения» кемесінің капитаны ретінде 20 зеңбірекке ие британдық почта кемесін жаулап алды. 1782 жылы Керсент британдықтар бақылауындағы голланд колониялары – Демерара, Эссекибо және Бербицеді басып алуға экспедиция ұйымдастырды. Революция басталғанда Керсент реформаны қабылдады. Ол жаңа идеяларды қолдады және Томас Пейннің «Ақылдың күші» (Common Sense) еңбегінен шабыттанған «Le Bon Sens» атты памфлетте дәстүрлі жеңілдіктерге қарсы шықты; сондай-ақ ол Ұлттық құрылтайға теңіз флотын қайта ұйымдастыру жоспарын ұсынды, бірақ ол қабылданбады.

Заң шығарушы жиналыста

1791 жылдың 4 қаңтарында Керсент Париж сайлау ассамблеясының шешімімен Сена департаментінің әкімшісі болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Заң шығарушы ассамблеяға қосымша депутат болып сайланды және отставкаға кеткен депутаттың орнына жұмыс істеуге шақырылды. Оның басты мақсаты – бұрын Конституциялық жиналысқа ұсынған теңіз күштерін дамыру жобасын іске асыру болды. Ол мұны барлық мемлекеттік органдардың толық реформасы арқылы ғана мүмкін екенін түсінді, содан кейін «Тау» партиясының саясатын қолдады, король Людовик XVI-ның әрекеттерін сынап, 1792 жылдың 10 тамызында (Тюильри сарайына шабуылдан кейін) оны тақтан алуға дауыс берді. Одан кейін ол «Армэ дю Центр» армиясына міндеттемемен жіберілді, Сойссон, Реймс, Седан және Арденн аймақтарын тексерді. Міндетін орындап жүргенде Керсент Седан қалалық әкімшілігімен қамауға алынды, бірақ бірнеше күннен кейін босатылды. Паришке оралған соң, ол Заң шығарушы ассамблеяның соңғы пікірталастарының біріне белсенді қатысты, онда Ұлттық конвент жалғастырған және «Конвенттің бюллетені» деген атпен белгілі болған ресми бюллетень жариялау туралы шешім қабылданды.

Ұлттық конвенцияда

Керсен 1792 жылдың қыркүйегінде Сена және Уаз департаментінен Конвенцияға депутат ретінде жіберілді, ал 1793 жылдың 1 қаңтарында вице-адмирал қызметіне тағайындалды. Ол әскери-теңіз күштері мен ұлттық қорғанысқа қатысты мәселелермен айналысуын жалғастырды, британдық саяси жүйе және әскери-теңіз күштері туралы есеп дайындады, сондай-ақ жалпы қорғаныс комитетін құру туралы жарлық қабылдануына ықпал етті. Бұл комитет көптеген өзгерістерден өткен соң, Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне айналды. 1793 жылдың қаңтарында ол теңіз күштеріне қатысты декрет қабылдады. Дегенмен, ол Жирондистер қатарына қосылды және Людовик XVI ісін қарағанда өлім жазасына қарсы, халыққа жүгінуді қолдады. Ол 20 қаңтарда Конвенциядағы өкілдігінен бас тартты.

Тұтқындау және өлтіру

Патша қайтыс болғаннан кейін оның оппозициясы одан да айқын болды; ол қыркүйектегі жаппай қырғынды айыптады, бірақ өз ұстанымын қорғауға шақырғанда, зор халыққа қолдау тапқан Жан-Поль Маратты сынаумен шектелді. Керсенттің достары оны Теңіз министрі қызметіне тағайындауға тырысты, бірақ ол тіпті офицерлік лауазымға да ие бола алмады. Ол 23 қыркүйекте Париждің жанындағы Виль-д'Аврейде тұтқындалып, Революциялық трибуналға жеткізілді, онда Бурбон монархиясын қайта орнату үшін сөз байласты деген айып тағылды, сондай-ақ Конвенттегі өкілдігінен бас тартып, ұлттық өкілдіктің қадірін түсірді деп айыпталды. Керсент 1793 жылғы 2 қазанда тұтқындалып, 4 желтоқсанда өлім жазасына кесілді және сол күні-ақ гильотинаға алынды.

Отбасы

Керсеннің ағалары Гай Пьер (1747–1822) және Жозеф Кётнемпрен де Керсен (1746–1797) да француз әскери-теңіз күштерінде қызмет етіп, Америка Тәуелсіздік соғысына қатысты.