Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы түбек, Жаңа Зеландиядағы аймақ.
Peninsula in New Zealand
the area in New Zealand
Жаңа Зеландияның Солтүстік аралындағы Коромадель түбегі Батыстық шығанақтың батыс жағынан солтүстікке қарай созылып, Батыстағы Хаураки шығанағы мен Темза бұғазын батыстан Тынық мұхитынан қорғайтын табиғи тосқауыл құрайды. Түбектің ең кең жері кең. Оның халқының көп бөлігі Хаураки шығанағы мен Батыс шығанағының жағалау бойындағы тар жолақта орналасқан. Аба-ауасы ашық болғанда, елдің ең ірі қаласы – Хаураки шығанағының қарсы жағалауында орналасқан Ауклендтен түбек жақсы көрінеді. Түбек Темза-Коромадель ауданының және Вайкато облысының құрамына кіреді.
The Coromandel Peninsula on the North Island of New Zealand extends north from the western end of the Bay of Plenty, forming a natural barrier protecting the Hauraki Gulf and the Firth of Thames in the west from the Pacific Ocean to the east. It is wide at its broadest point. Almost its entire population lives on the narrow coastal strips fronting the Hauraki Gulf and the Bay of Plenty. In clear weather the peninsula is clearly visible from Auckland, the country's biggest city, which lies on the far shore of the Hauraki Gulf, to the west. The peninsula is part of the Thames Coromandel District and the Waikato Region.
Аттар
Маори тілінде түбекке берілген ат – Те Тара о те Ика а Мауи, яғни «Мауи балығының тікенегі». Бұл Мауи мен Балық туралы аңызға қатысты, онда жартылай құдай Мауи Тынық мұхитының тереңдігінен үлкен балықты (Те Ика а Мауи немесе Солтүстік арал) ұстау үшін өз ілгегін пайдаланады. Хаураки маори дәстүрінде балық шағатайға теңеледі, Веллингтон аймағы оның басы, Нортленд түбегі – құйрығы, ал Коромадель түбегі – тікенегі немесе омыртқасы болып саналады. Түбекке ағылшын тіліндегі атау британдық Корольдік теңіз флотының HMS Coromandel (алғашқыда HMS Malabar деп аталған) кемесінен келген, ол 1820 жылы каури ағашының тіреулерін сатып алу үшін Коромадель портына тоқтаған. Кеме Үндістанның Коромадель жағалауының атымен аталған.
The Māori name for the peninsula is Te Tara o te Ika a Māui, meaning "the barb of Māui's fish". This comes from the legend of Māui and the Fish, in which the demigod uses his hook to catch a great fish (Te Ika a Māui or the North Island) from the depths of the Pacific Ocean. In Hauraki Māori tradition, the fish is likened to a stingray, with the Wellington Region being its head, the Northland Peninsula its tail, and Coromandel Peninsula its barb or spine. The English language name for the peninsula comes from HMS Coromandel (originally named HMS Malabar), a ship of the British Royal Navy that stopped at Coromandel Harbour in 1820 to buy kauri spars. The ship was named for the Coromandel Coast of India.
География
Жарым аралдың беті тік және төбелі, көбінесе бұталармен жабылған. Коромадель жотасы жарты аралдың көп бөлігінің тірегін құрайды, ал солтүстік ұшындағы Моэхау жотасы шамамен ең биік нүктені құрайды. Солтүстік ұшынан тысқары орналасқан Үлкен Кедергі аралын жоталардың жалғасы ретінде қарастыруға болады. Арал, жарты аралдың солтүстік жағалауындағы Кейп-Колвиллден Колвилл арнасымен бөлінген. Жарты арал батысында Окленд және оңтүстік-шығысында Тауранга сияқты ірі елді мекендерге жақын болғанымен, оның құнарлы табиғатының арқасында көп бөлігі салыстырмалы түрде оқшауланған, ал ішкі және солтүстік ұшы көбінесе дамылмаған және сирек қоныстанған. Коромадель орман паркі жарты аралдың ішкі бөлігінің көп бөлігін қамтиды. Жағалау бойында көптеген шағын аралдар мен арал топтары орналасқан, мысалы, солтүстік-батыста Мотукавао аралдары, оңтүстік-шығыста Алдермен аралдары және Слипер аралы, ал солтүстік-шығыста Меркурий аралдары. Жарым аралда бұрынғы жанартаулық белсенділіктің айқын белгілері байқалады. Ол Миоцен және Плиоцен кезеңдерінде өте активті болған Коромадель жанартау аймағының эрозияға ұшыраған қалдықтарынан тұрады. Одан бері жанартаулық белсенділік негізінен оңтүстік-шығысқа қарай Таупо жанартау аймағына көшті, бірақ Mayor аралы, шығысқа қарай 25 км қашықтықта, соңғы кезде активті болды. Жарты аралда геотермальдық белсенділік әлі де сақталып, бірнеше жерде ыстық су бұлақтары бар, атап айтқанда Ыстық су жағажайында (Уитианга мен Тайруа арасындағы орталық шығыс жағалауда) және Те Ароханың жанында.
The peninsula is steep and hilly and largely covered in bush. The Coromandel Range forms the spine for most of the peninsula, with the Moehau Range at the northern end providing the highest point at nearly The large Great Barrier Island, which lies beyond the northern tip, can be thought of as an extension of the ranges. The island is separated from Cape Colville on the peninsula's northern coast by the Colville Channel. Although the peninsula is close to large centres of population such as Auckland to the west and Tauranga to the southeast, its rugged nature means that much of it is relatively isolated, and the interior and northern tip are both largely undeveloped and sparsely inhabited. The Coromandel Forest Park covers much of the inland part of the peninsula. Numerous small islands and island groups lie offshore, such as the Motukawao Islands to the northwest, the Aldermen Islands and Slipper Island to the southeast, and the Mercury Islands to the northeast. The peninsula shows considerable signs of past volcanism. It comprises the eroded remnants of the Coromandel Volcanic Zone, which was highly active during the Miocene and Pliocene periods. Volcanic activity has since primarily shifted southeast to the Taupo Volcanic Zone, although Mayor Island some 25 km to the east was recently active. Geothermal activity is still present on the peninsula, with hot springs in several places, notably at Hot Water Beach (in the central east coast between Whitianga and Tairua) and near Te Aroha.
Адамдар
Жердің ерекшелігіне байланысты Коромадел халқының көп бөлігі оңтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс жағалауларындағы бірнеше шағын қалалар мен елді мекендерде шоғырланған. Тек бес қалада 1000-нан астам халқы бар (Коромадел, Уитианга, Темза, Тайруа және Вангамата), ал осы қалалардың ішінде тек Темзада, адамдармен, және Уитиангада, адамдармен, 5000-нан астам халқы бар. Оңтүстік-батыста Темза шығанағының жағалауында бірнеше шағын қалалар орналасқан. Жарты аралдағы басқа да шағын қалалар: Те-Пуру, Матаранги, Вхангапуа, Виритоа, Хикуай, Порт-Джексон, Порт-Чарльз, Тайруа, Пауануи және Колвилл. Бұл елді мекендердің бірнешеуінің халқы маусымдық сипатқа ие, көптеген Окленд тұрғындарының Коромаделде демалыс үйлері бар. Рождество мен Жаңа жыл қарсаңындағы жазғы демалыс кезеңінде Солтүстік аралдың түкпір-түкпірінен келген отбасылар мен саяхатшылар аймақтағы, әсіресе Вангамата, Уитианга, Матаранги, Тайруа және Пауануи қалаларындағы қызмет белсенділігін арттырады. Жарты арал – өмір салтын өзгертуді қалаған адамдар үшін, әсіресе Оклендтен көшіп келгендер үшін танымал орын. 1970 жылдары мыңдаған хиппилер Жаңа Зеландияның ірі қалаларынан Коромаделге көшіп, табиғатқа жақын, экологиялық таза өмір салтын іздеді, бұл сол кездегі контркультуралық қозғалыспен байланысты болды. Соңғы жылдары қаржылы жағдайы жақсы Окленд тұрғындарының саны артып, Коромаделге қоныс аударуда. Халық тығыздығы жағалаудан алшақтаған сайын және солтүстікке қарай жылдамдықпен төмендейді. Басты елді мекендердің тек Коромадел, Колвилл, Матаранги және Уитианга ғана жарты аралдың солтүстігінде орналасқан, ал ішкі аймақтардың көп бөлігінде адам тұрмайды.
Owing to the nature of the land, much of the Coromandel's population clusters in a small number of towns and communities along the southeastern and southwestern coasts. Only five towns have populations of over 1000 (Coromandel, Whitianga, Thames, Tairua, and Whangamatā), and of these only Thames, with people, and Whitianga, with people, have populations of over 5000. Several small towns dot the coast of the Firth of Thames in the southwest. Other small towns on the peninsula include Te Puru, Matarangi, Whangapoua, Whiritoa, Hikuai, Port Jackson, Port Charles, Tairua, Pauanui and Colville. The population of several of these centres is highly seasonal, with many Aucklanders having holiday homes in the Coromandel. During the summer holiday period around Christmas and New Year, visiting families and travellers from around the North Island add significantly to activity in the area, particularly in Whangamatā, Whitianga, Matarangi, Tairua and Pauanui. The peninsula is a popular place to live for people who have chosen an alternative lifestyle, especially those who have left Auckland. The 1970s saw thousands of hippies relocate from large cities around New Zealand to the Coromandel in search of an environmentally friendly lifestyle associated with the counterculture back to the land movement. , increasing numbers of affluent Aucklanders have started moving to the Coromandel. Population density decreases with both distance from the coast and distance north. Of the main population centres, only Coromandel, Colville, Matarangi and Whitianga lie in the north of the peninsula, and much of the inland parts remain virtually uninhabited.
Тарих
Еуропалықтармен байланысқа дейін Опито шығанағындағы Таханга карьерлері базальттың (кара немесе пакавера) маңызды көзі болып табылды, оны маорилер ацздар сияқты тас құралдар жасауда пайдаланды (әсіресе маори архаикалық кезеңінде (1300–1500 жылдар)).
Prior to contact with Europeans, the Tahanga Quarries of Ōpito Bay were an important source of basalt (karā or pakawera), which Māori used in the production of stone tools such as adzes (particularly during the Māori Archaic period (1300–1500)).
Өнеркәсіп салалары мен аттракциондар
Бұл аймақ бұрын негізінен қатты тау жыныстарынан алтын өндіру және каури ағашын өңдеу өнеркәсібімен танымал болған, бірақ қазір танымал туристік орынға айналды. Көптеген кен орындары 1980 жылдар шамасында тоқтатылды. Жарым аралының орталық бөлігін үлкен орман паркі алып жатыр, ал жағалау бойында көптеген жағажайлар мен әдемі көріністер бар. Аймақтың геотермалдық пайда болуының куәлігін ыстық су бұлақтарынан көруге болады, әсіресе жарым аралдың шығыс жағалауындағы Ыстық Су жағажайында. Вангамата қаласы демалысқа танымал орын, ал Меркурий шығанағындағы Уитианга яхтинг спортымен атақты. Жарым аралдың сулары да сүңгірлер үшін танымал. Кафедралдық бұлақ – әктас тік қабырғасы арқылы өтетін собор тәрізді аркасымен танымал, оған тек қайықпен немесе жаяу баруға болады. Соңғы жылдары дельфиндер мен жағалауды ұнататын киттердің саны артып, олардың ішінде оңтүстік жұбы киті, Брайд киті және горбаты киті сияқты түрлер жағалауға жиі келіп жүр.
The area was once known largely for its hard rock gold mining and kauri forestry industries, but is now a popular tourist destination. Most mining ceased around the 1980s. A forest park occupies much of the centre of the peninsula, and the coasts are dotted with numerous beaches and scenic views. Evidence of the region's geothermal origins can be found in hot springs, notably at Hot Water Beach on the peninsula's east coast. The town of Whangamatā is a popular holiday retreat, and Whitianga on Mercury Bay is renowned for its yachting. The peninsula's waters are also a popular destination for scuba divers. Cathedral Cove, named for its cathedral like arch through the limestone cliff, is a popular destination, only accessible by boat or on foot. In recent years, dolphins and more coast loving whales are appearing along the coasts as their numbers began to recover, such as southern right whale, Bryde's whale and humpback whale.
Көлік
Қалалар 25 және 25А мемлекеттік тас жолдарымен байланысты, олар түбекті айналып өтеді. Түбектің барлық жолдары асфальтталмаған (яғни қиыршық тас жолдар), әсіресе Коромандель қаласы мен Уитианганы байланыстыратын 309 тас жолы. Кейбір көлік жалға беру компанияларының шарттарында осы жолдарда жүруге тыйым салынған. Ferry Landing-тен Уитиангаға жолаушылар паромдары қатынайды, бұл Cook's Beach, Flaxmill Bay, Front Beach және Ferry Landing-те тұратын жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге Уитианганың дүкендері мен мейрамханаларына тікелей қол жеткізуге мүмкіндік береді. Паром порты кесіп өтуге бар болғаны 5 минут уақыт алады, ал автомобильмен сапар 40-45 минутқа созылады.
The towns are connected by State Highways 25 and 25A, which form a circuit around the peninsula. Not all of the roads on the peninsula are sealed (i. e. are gravel roads) notably the 309 Road, which connects Coromandel Town and Whitianga. Some hire car companies have contracts that specifically exclude driving on these roads. A passenger ferry runs from Ferry Landing to Whitianga, providing direct access to the shops and restaurants of Whitianga for pedestrians and cyclists based in Cook's Beach, Flaxmill Bay, Front Beach, and Ferry Landing. The ferry takes only 5 minutes to cross the harbour, while the trip by road takes 40 to 45 minutes.