Кіріспе
Бірнеше өзара әрекеттесетін агенттерден құралған Көп агенттік жүйе (MAS немесе "өзін-өзі ұйымдастырған жүйе") – бірнеше өзара әрекеттесетін интеллектуалды агенттерден тұратын компьютерлік жүйе. Көп агенттік жүйелер жеке агенттің немесе монолиттік жүйенің шешуі қиын немесе мүмкін емес мәселелерді шеше алады. Интеллектілік әдістемелік, функционалдық, процедуралық тәсілдерді, алгоритмдік іздеуді немесе күшейту оқытуды қамтуы мүмкін. Маңызды жағдайларда үлесіп жатқанмен, көп агенттік жүйе әрқашан агенттік негіздегі модельмен (ABM) бірдей болмайды. АБМ-нің мақсаты – нақты практикалық немесе инженерлік мәселелерді шешуден гөрі, әдетте табиғи жүйелердегі қарапайым ережелерге бағынатын агенттердің (олар міндетті түрде "интеллектуалды" болуы қажет емес) ұжымдық мінез-құлқына түсіндірмелік түсінік табу. АБМ терминологиясы көбінесе ғылымда қолданылады, ал MAS инженерлік және технологиялық салаларда қолданылады. Көп агенттік жүйелер зерттеулері тиімді тәсіл ұсына алатын қолданыстарға онлайн сауда, төтенше жағдайларға жауап беру, нысананы бақылау және әлеуметтік құрылымды модельдеу кіреді.
A multi agent system (MAS or "self organized system") is a computerized system composed of multiple interacting intelligent agents. Multi agent systems can solve problems that are difficult or impossible for an individual agent or a monolithic system to solve. Intelligence may include methodic, functional, procedural approaches, algorithmic search or reinforcement learning. Despite considerable overlap, a multi agent system is not always the same as an agent based model (ABM). The goal of an ABM is to search for explanatory insight into the collective behavior of agents (which do not necessarily need to be "intelligent") obeying simple rules, typically in natural systems, rather than in solving specific practical or engineering problems. The terminology of ABM tends to be used more often in the science, and MAS in engineering and technology. Applications where multi agent systems research may deliver an appropriate approach include online trading, disaster response, target surveillance and social structure modelling.
Өзін-өзі ұйымдастыру және өзін-өзі басқару
Көп агенттік жүйелер өзін-өзі ұйымдастыруды, сондай-ақ өзін-өзі бағыттап алуды және басқа да басқару үлгілерін, олармен байланысты күрделі мінез-құлықтарды тіпті барлық агенттерінің жеке стратегиялары қарапайым болған жағдайда да көрсете алады. Агенттер жүйенің байланыс протоколының шектеулерінде келісілген кез келген тілді пайдаланып біліммен бөлісе алса, бұл тәсіл ортақ жақсартуға алып келуі мүмкін. Мысалға, Білімді сұрау және өңдеу тілі (KQML) немесе Агенттік коммуникация тілі (ACL).
Қасиеттері
MAS көбінесе өз проблемаларына араласусыз ең жақсы шешімді табады. Бұл физикалық құбылыстарға, мысалы, энергияны азайтуға ұқсас, онда физикалық объектілер физикалық шектеулермен анықталған әлемде мүмкін ең төменгі энергия деңгейіне жетуге бейім. Мысалы, таңертең мегаполиске кіретін көптеген көліктер кешке сол мегаполистен шығуға мүмкіндік алады. Сондай-ақ, жүйелер ақаулардың таралуын болдырмауға, өзін-өзі қалпына келтіруге және ақауларға төзімді болуға бейім, бұл негізінен компоненттердің қосымша болуына байланысты.
Нысандар
Жалпы стандарттарды (FIPA және OMG MASIF стандарттары сияқты) іске асыратын аялар пайда болды. Бұл аялар, мысалы, JADE, уақытты үнемдеп, MAS-ті дамытуды стандарттауға көмектеседі. Дегенмен, қазіргі таңда FIPA немесе OMG тарапынан ешбір стандарт белсенді түрде қолдау көрсетілмейді. Өнеркәсіптік саласында бағдарламалық агенттерді одан әрі дамыту жөніндегі жұмыстар IEEE IES техникалық комитетінің Өнеркәсіптік агенттер тобында жүргізілуде.
Қолданбалар
МАС академиялық зерттеулерде ғана емес, сонымен қатар өнеркәсіпте де қолданылған. МАС компьютерлік ойындар сияқты графикалық қолданбаларға нақты әлемде қолданылады. Агенттік жүйелер фильмдерде пайдаланылған. Ол желілік және мобильді технологияларда автоматты және динамикалық жүктемені теңестіру, жоғары масштабталу және өзін-өзі жаңару желілерін құру үшін кеңінен ұсынылады. Олар үйлестірілген қорғаныс жүйелерінде қолданылады. Басқа қолданыс салалары көлік, логистика, графика, өндіріс, электр жүйесі, смарт-желілер және ГИС болып табылады. Сонымен қатар, көп агенттік жүйелердің жасанды интеллекті (MAAI) әлеуметтік модельдеу үшін қолданылады, оның мақсаты климат, энергия, эпидемиология, қақтығыстарды басқару, балаларға жасалатын зорлық-зомбылық сияқты салаларда көмектесу. Көп агенттік жүйелер модельдерін пайдаланумен айналысатын ұйымдарға әлеуметтік жүйелерді модельдеу орталығы, әлеуметтік симуляциялау зерттеу орталығы, саясатты модельдеу орталығы және модельдеу және симуляциялау халықаралық қоғамы жатады. Hallerbach және авторлар тобы агенттік тәсілдерді автоматтандырылған жүргізу жүйелерін жасау және тексеру үшін, сыналып жатқан көліктің цифрлық көшірмесі және тәуелсіз агенттерге негізделген микроскопиялық көлік ағынының симуляциясы арқылы қолдануды талқылады. Waymo автокөліктердің алгоритмдерін сынау үшін Carcraft көп агенттік симуляциялық ортасын жасады. Ол адам жүргізушілер, жаяу жүргіншілер және автокөліктер арасындағы жол қозғалысын симуляциялайды. Адамдардың мінез-құлқы нақты адамдардың мінез-құлқының деректеріне негізделген жасанды агенттермен имитацияланады.