Кіріспе

Вирустың түрі

Гепатит E вирусы (HEV) – гепатит E ауруын қоздыратын агент. Ол Orthohepevirus A түріне жатады. Бұрынғы түрі Гепатит E вирусы деп аталған. Вирус бөлшегі алғаш рет 1983 жылы көрінген, бірақ молекулалық клондау 1989 жылы ғана жүзеге асырылды.

Геном және протеом

Ортогепевирус А әр түрлі географиялық аймақтардан алынған сегіз түрлі генотипке жіктелуі мүмкін: 1 генотип (Азия), 2 генотип (Африка және Мексика), 3 генотип (Еуропа және Солтүстік Америка), 4 генотип (Азия); 5 және 6 генотиптері Азиялық жабайы шошқаларда, ал 7 және 8 генотиптері түйелерде анықталған. Вирустың геномдық құрамы – оң сезімді РНК-ның бір тізбегі, оның ұзындығы шамамен 7200 негізді құрайды. Үш ашық оқу кадры (ORF1, ORF2 және ORF3) үш белокты (O1, O2, O3) кодтайды, олардың екеуі полибелоктар, яғни олар вирустың нақты функцияларын атқаратын фрагменттерге бөлінеді (суретті қараңыз). O1 белгісі жеті фрагменттен тұрады, атап айтқанда Met (метилтрансфераза), Y (Y домені), Plp (папаин тәрізді протеаза), V (пролинге бай өзгермелі аймақ), X (X домені, макродомен), Hel (геликаза) және Rdrp (РНК-ға тәуелді РНК полимераза). Pvx домені – Plp, V және X домендерінен тұратын біріккен белок. O3 белгісін бір ашық оқу кадры (ORF3) кодтайды. O2 белгісі капсидті кодтайды, ол үш доменнен тұрады, атап айтқанда қабықша домені (S) және екі ілгекті домен (P1, P2). Суреттегі сандар РНК тізбегіндегі орналасуын көрсетеді.

Интерактом

Ортхоэпивирус А протеиндері арасындағы протеин-протеин интерактомы Остерман және авторлар (2015) зерттеуінде картаға түсірілді, олар зерттелген 10 протеиннің арасында 25 өзара әрекеттесуді анықтады. Бұл өзара әрекеттесулердің көбі (24) "жоғары сапалы" деп есептелді.

Құрылымы

Вирустың бөлшектерінің диаметрі 27-34 нанометрге тең және олар қабықшасыз. Тағы бір талдау нәтижесінде Е гепатитінің пайда болуы шамамен 6000 жыл бұрынға дейін жетеді, мұның шошқаларды үйретумен байланысты болуы мүмкін деген пікір бар. Бір кезде екі клада – антропотроптық және энзоотиялық түрлер – бір-бірінен бөлініп шыққан болуы мүмкін, олар кейіннен 1 және 2 генотиптерге, сондай-ақ 3 және 4 генотиптерге эволюциялады. 2 генотипі басқа генотиптерге қарағанда сирек кездессе, генетикалық эволюциялық талдаулар 1, 3 және 4 генотиптерінің соңғы 100 жыл ішінде кеңінен тарағанын көрсетеді.