Кіріспе
Ұзақ Мег және оның қыздары – Англияның Камбрия, Солтүстік-Батыс Англиядағы Кіші Салкелдке жақын Пенриттің солтүстік-шығысында орналасқан неолиттік тас шеңбері. Британ аралдары мен Бретаньдегі шамамен 1300 тас шеңбердің бірі, ол неолит дәуірінде пайда болған және ерте қола дәуірінде (шамамен 3200–2500 ж.б.д.) жалғасқан мегалиттік дәстүрдің бір бөлігі ретінде салынған. Тас шеңбері Уилтширдегі Эйвбериден кейін Англиядағы екінші ең ірі шеңбер болып табылады. Ол 59 тастан тұрады (оның ішінде 27 тік тұрған), шығыс-батыс бағытында сопақша пішінде орналасқан, ұзындығы 380 фут (116 м). Алғашқыда 70-ке жуық тас болған болуы мүмкін. Лонг-Мег өзі – шеңбердің оңтүстік-батысында орналасқан, 12 фут (4 м) биіктіктегі қызыл құмтастан жасалған монолит. Тасқа мегалиттік өнердің мысалдары салынған, оның ішінде тостаған және сақина белгісі, спираль және концентрлі шеңберлер бар. Бұл өнер неолиттік Ирландиядағы, соның ішінде қазіргі Ньюгрейндж сияқты үлгілерді көрсетеді, сондай-ақ мүмкін курс монументі және Кэмбрияның алыс батысындағы Милломға жақын жерде табылған хендж сияқты құрылыстар да бар.
Long Meg and Her Daughters is a Neolithic stone circle situated north east of Penrith near Little Salkeld in Cumbria, North West England. One of around 1,300 stone circles in the British Isles and Brittany, it was constructed as a part of a megalithic tradition that emerged during Neolithic, and continued into the Early Bronze Age (circa 3200 2500BC). The stone circle is the second widest in England, behind Avebury in Wiltshire. It consists of 59 stones (of which 27 remain upright) set in an east/west oval configuration measuring 380 feet (116 m) on its long axis. There may originally have been as many as 70 stones. Long Meg herself is a 12 feet (4 m) high monolith of red sandstone 80 feet (24 m) to the southwest of the circle. The stone is marked with examples of megalithic art including a cup and ring mark, a spiral, and rings of concentric circles. This art mirrors examples from Neolithic Ireland, including the contemporary Newgrange. a possible cursus monument, and a henge similar to examples found near Millom to the far west of Cumbria.
Орналасқан жері
Ұзын Мег монолиті және онымен бірге орналасқан шеңбер Пенрит аймағындағы ескерткіштер кешенінің бір бөлігін құрайды. Оған жақын орналасқан Кіші Мег шеңбері, Уильям Стукли 1725 жылы оңтүстік-батыста көрген, қазір жоқ кішірек шеңбер, сондай-ақ Емонт көпіріндегі әсерлі Мейбург Хенджі, жақын маңдағы Артұр патшаның дөңгелек үстеліндегі жартылай қиратылған хендж және үшінші, толығымен жойылған хендж кіреді. Ұзын Мег пен шеңбер орналасқан терраса Едем өзені бойымен созылып, Кіші Мегпен қатар Глассонби шеңбері мен Ескі Парктерді де қамтиды, олардың барлығы тас өрнектерімен безендірілген. Аймақтағы тас шеңберлер, хендждер, обалар және тік тастар көбінесе су көздеріне (өзендерге, бұлақтарға) жақын орналасқан, бұл діни немесе космологиялық себептермен байланысты болуы мүмкін. Пенриттің оңтүстігіндегі Шап тас жолы (Гогглби тасы, Күннің күркіреу тасы, Скеллоу төбесі және шығысқа қарай Оддендейлді қоса алғанда) Лоутер өзенінің шығысына қарай солтүстікке қарай бағытталған негізгі жолмен жүретін "жол" құрайды; Лонг Мег кешені Едем өзені бойымен созылады; Мейбург және басқа хендждер Еамонт өзенімен Лоутер өзеніне құятын жерге жақын орналасқан. Ұзын Мег және оның қыздары су үстіндегі террасада, қазіргі ферманы айналатын ор қазылған қоршаудың оңтүстігінде жатыр. Осы ор қазылған қоршау тас шеңберінен бұрын салынған сияқты, себебі соңғысы қоршауды ескере отырып, әдейі тегістелген. Қоршаудың солтүстік жиегінен жоғары бұлақ орналасқан, ал қоршаудың ішінде тағы бір бұлақ болған болуы мүмкін. Оңтүстік-шығыста тағы бір кішкентай қоршау бар. Клэрдің айтуынша, шеңбер беткейде салынған болса да, үлкен қоршау 5 метрге дейін тереңдігі бар аңғардың үстінен салынған. Бұл аңғар Едем өзеніне жетеді, онда гипс кендері табылады. Сондықтан, Солтүстік Йоркширдегі Торнборо хендждеріндегідей, ор қазылған қоршаудың қабырғалары мен тас шеңбері "ақ болған" болуы мүмкін.
Құрылыс
Ескерткіштің диаметрі ×. Лонг Мег өзі шеңбердегі ең алыс тастан 6 метр (20 фут) биіктікте, ал биіктігі 4 метр (12 фут), салмағы шамамен 9 тонна (тонна) жетеді. Лонг Мег монолиті жергілікті қызыл құмтастан жасалған, бұл Едем өзенінен немесе жақын маңдағы Лазонби төбелерінен алынған болуы мүмкін, ал шеңбердегі тастар риолиттен жасалған және мұздық ертеректер болып табылады. Шығыс және батысқа екі үлкен блок орналастырылған, сондай-ақ оңтүстік-батысқа екі қосымша "портал" тасы қойылған. Лонг Мегтің орналасуы шеңбердің ортасы мен қысқы күннің бату нүктесі арасындағы түзу сызықта. Лонг Мегтің оңтүстік-батыс жағында кристаллдар бар, ал шеңберге қараған бетінде спиральдар және басқа да тасқа салынған суреттер кездеседі. Англиялық антиквари Уильям Дагдейл (1605-1686) дөңгелектің ортасында "тоғыз немесе он фут биіктіктегі екі қабырғалы тас бар" екенін хабарлаған. Бұл ортадағы тастардан салынған соңғы жерлеу орындары болған деп саналады. Әртүрлі түсті тастарды қолдану да маңызды сияқты – қызыл, ақ және көк/сұр түстер басым (Лонг Мег өзі қызыл құмтастан жасалған). Лонг Мег шеңберінің шығыс жағында күзгі және көктемгі күн мен түннің теңелуіне қатысы бар қызыл "күн тию тасы" болуы мүмкін (Свинсайд және Кастлеригг тас шеңберлеріндегідей). Лонг Мег тастары күннің уақытын ғана емес, айдың уақытын да көрсетеді (Айдың ең солтүстік/оңтүстік жақтан көтерілуі мен батуы).
Тас сурет
Ұзақ Мег монолитінің шеңберге қараған бетінде үш бөлікке бөлінген ою-өрнектер бар. Осы белгілерге мыналар кіреді: ортасында үш шеңбердің ішіндегі тостаған, төрт айналымды спираль және әртүрлі концентрлі доғалар; төменгі бөлімінде сол жақ бұрышта үш көлеңкелі сурет, сағат тіліне қарсы спираль, тостаған және шеңбер, сондай-ақ әртүрлі концентрлі доғалар; жоғарғы бөлімінде көлеңкелі шеңберлер, сопақ пішіндер, спиральдер және басқа да белгілер бар. Шеңбердің өзіндегі кейбір тастарда да қолмен жасалған белгілер кездеседі.
Күні мен мақсаты
Дөңгелектің тікелей солтүстігінде жатқан үлкен орлы қоршау, бәлкім, ерте неолит кезеңіне жатады. Осы тұрғыдан алғанда, ол Камбрияда табылған басқа қоршаулармен – Каррок Фелл, Скельмор Хедс, Хоу Робин және Грин Хоу – бір уақытта салынған болуы мүмкін. Ұзын Мег тек қана жерлеу орны болмаған. Дегенмен, ескерткіштің нақты мақсаты әлі де болжамдар деңгейінде қалып отыр. Клэр Камбрия тас шеңберлері мен басқа да ескерткіштердің түрлері, мақсаты, құрылысы, көлемі, орналасуы, тегі және мерзімдері туралы әртүрлі пікірлерді жинақтап келтіреді. Оның қорытындысы бойынша, ескерткіштің мәні және оған ұқсас басқалары (мысалы, Суинсайдтағы) адамдардың жылдың белгілі бір уақыттарында жиналатын орындар екенін көрсетеді. Мұндай кезде ритуалдар, әлеуметтік байланыстар мен сауда-саттық сияқты іс-әрекеттер жүзеге асырылған болуы мүмкін. Мұнда айтылған "жылдың белгілі уақыттары" Худ ұсынған болжамды күнтізбе бойынша есептелген болуы ықтимал. Шеңбердің өзінің құрылысы, мүмкін, уақыт өте келе кезең-кезеңмен жүргізілген, ескерткіштің мақсаттарының бірі болған жатады.
of the monument, and others like it (such as at Swinside), suggests that they are "places where people came together, probably at certain times of the year. Amongst activities at such times, we might envisage ritual, social exchange and trade." The "certain times of the year" mentioned here would probably have been calculated using the suggested predictive calendar as outlined by Hood. The actual building of the circle, perhaps taking place in stages over time, might in itself have been one of the purposes of the monument.
Фольклор және халықтық мәдениет
Тастарды қоршап тұрған көптеген аңыздардың ең танымалдары – олар бір кезде Шотландиядан келген Майкл Скотт есімді әулиемен тасқа айналған әйел-сиқыршылар тобы болған. Бұл тастарды санау мүмкін емес дейді, бірақ егер біреу оларды екі рет санап, бірдей нәтижеге келсе, онда сиқыр бұзылады немесе өте жаман оқиғалар болады. Тағы бір аңыз бойынша, егер сіз шеңберлерді айналып, тастардың санын дұрыс санап, құлағыңызды Ұзын Мегке тигізсеңіз, оның сыбырын естисіз. Оның аты жергілікті әйел-сиқыршы Мег Мелдоннан шыққан дейді, ол 17 ғасырдың басында өмір сүрген. Белгілі бір бұрыштан қарағанда, Ұзын Мег тасы тасқа қарап тұрған сиқыршының профиліне ұқсайды. Дегенмен, Мег Мелдон – Маргарет Фенвикке (туған аты Селсби) берілген есім екенін ескеру керек, ол осы тастардан шамамен 70 шақырым қашықтықтағы Нортумберленд қаласының Морпет ауданындағы Мелдон жерінде тұрған. Қазба жұмыстары кезінде табылған ұзын жануар сүйектері бұрын "алпастың сүйегі мен денесі" деп қате түсіндірілген болуы мүмкін. "Ұзын Мег және оның қыздары" 2012 жылғы "Көрушілер" фильмінің түсірілім алаңы болды.