Кіріспе

Аяқ киім жасау процесі

Аяқ киім жасау – аяқ киім дайындау процесі. Бастапқыда аяқ киімдер қолмен, бірінен соң бірін жасалатын, көбінесе аяқ киім жасаушылар немесе шнуршылар (кейде аяқ киім жөндеушілер деп жаңылыс айтылатын, олар аяқ киімді жасаудың орнына жөндеумен айналысады) жасаған. 18 ғасырда ондаған, тіпті жүздеген шеберлер, жұмысшылар мен шәкірттер (ерлер мен әйелдер) бір дүкенде бірлесіп жұмыс істеп, жұмысты жекелеген тапсырмаларға бөлісетін. Тұтынушы дүкенге келіп, жеке өлшеніп, бір күн ішінде жаңа аяқ киімін алуға оралатын. Дәстүрлі қолөнер аяқ киім жасау қазір көлемдік өндіріспен салыстырғанда азайып қалған, бірақ сапасы, егжей-тегжейге назар аударуы және шеберлігі жоғары. Бүгінде аяқ киімнің көп бөлігі көлемдік принцип бойынша, емес, қолөнерлік принцип бойынша жасалады. 2020 жылы дәстүрлі әдістермен жасалған, тапсырыс бойынша тігілген аяқ киімнің бір жұбы мыңдаған долларға сатылуы мүмкін. Аяқ киім жасаушылар аяқ киім, етік, сандал, тақтай тоқпан және мокасин сияқты түрлі аяқ киімдерді шығарады. Мұндай бұйымдар көбінесе былғары, ағаш, резеңке, пластик, джут немесе басқа өсімдік материалдарынан жасалады және табанның беріктігін арттыру үшін бірнеше бөліктен тұрады, олар былғары үстіңгі бөлігіне тігіледі. Аяқ киім жасаумен айналысатын кәсіптерге шнуршы және аяқ киім жөндеуші кәсіптері кіреді. "Аяқ киім жөндеуші" термині бастапқыда өнеркәсібін білмейтін адамды көрсету үшін қолданылған, ал 18 ғасырда оны аяқ киімді жөндеуге бірақ жасауға білімі жетпейтін адамдарға қатысты қолданатын болған. Ағаштан жасалған тоқпан (ағаш аяқ киім) орта ғасырлық Еуропада кең таралған. Олар бір ғана ағаштан жасалған, аяқ киім пішініне жуық қиылып алынған. Бұл пішіннің бір түрі – ағаштан жасалған табан, оған былғарыдан жасалған үстіңгі бөлік тігілген. Табан мен өкше бір кесек клен немесе еменнен екі дюйм қалыңдықпен, қажетті аяқ киім өлшемінен сәл ұзын және ендірек жасалған. Табан мен өкшенің сыртқы жағы ұзын, қырлы пышақпен, ал екінші құрал – ойық жасағышпен шұңқыр жасап өңделетін. Ішкі табанның контуры "ішкі ойыс" көмегімен аяқтың пішініне бейімделген. Содан кейін былғары үстіңгі бөлігі табанға тігілген ойыққа жақын орналастырылған. Тоқпан балшықты және ылғалды жағдайда жұмыс істейтін адамдар үшін өте пайдалы болды, өйткені олар аяқтарды құрғақ және ыңғайлы ұстады. Йорк герцогының қолдауымен тоқпан өндірілді және олардың беріктігі, арзандығы және ұзақ қызмет етуіне байланысты армияда қолданысқа енгізілді. Сол жылы Ричард Вудман бұрандалар мен тіреулерді патенттеді. Брунелдің жүйесін сэр Ричард Филлипс Баттерсидегі фабрикасына келгенде былай деп сипаттады: "Менің тағы бір ғимаратта оның аяқ киім фабрикасы көрсетілді, ол басқа сияқты тапқырлықпен толы, және еңбекті бөлу бойынша бұл өндіріс жиі таңғалатын шыналар фабрикасымен теңестіріледі. Әрбір қадам ең сәнді және дәл машиналармен жүзеге асырылады; әр операция бір қолмен орындалғандай, әр аяқ киім жиырма бес қол арқылы өтеді, олар күн сайын жүз жұп мықты және жақсы аяқ киіммен қамтамасыз етеді. Барлық бөлшектер механикалық күштердің тапқырлықпен қолданылуымен орындалады; және барлық бөлшектер дәлдікпен, біркелкілікпен және дәлдікпен сипатталады. Әрбір адам процесте бір қадамды ғана орындайды, бұл оның алдында немесе артынан ергендердің не істеп жатқанын білмейтінін білдіреді, сондықтан жұмыс істейтін адамдар аяқ киім жасаушылар емес, бірнеше сағат ішінде өз міндеттерін үйренетін жарақаттанған сарбаздар. Осы аяқ киімдерді Үкіметке жеткізу шарты 6 сом. 6D. бір жұпқа, кем дегенде 2s. тең емес және таспен қапталған бұйым үшін бұрын төленгеннен аз төленеді". Алайда 1815 жылы соғыс аяқталғаннан кейін қол еңбегі арзандады, ал әскери жабдықтарға деген сұраныс азайды. Нәтижесінде Брунелдің жүйесі пайдасыз болып, көп ұзамай ісі тоқтады. Тігін машинасы 1846 жылы пайда болды және аяқ киім жасауды механикаландырудың баламалы әдісін ұсынды. 1850-ші жылдардың аяғында өнеркәсіп, негізінен АҚШ-та және Англияның аймақтарында заманауи фабрикаға қарай ауыса бастады. Аяқ киім тігу машинасын америкалық Лайман Блейк 1856 жылы ойлап тауып, 1864 жылы жетілдірген. Маккеймен серіктестікке кіріп, оның құрылғысы Маккей тігу машинасы ретінде танылды және оны бүкіл Жаңа Англиядағы өндірушілер тез қабылдады. Осы инновациялардың нәтижесінде өндіріс желісінде бөтелкелер пайда болғандықтан, өндіріс кезеңдерінің көбі – тігу, аяқ киімге табанды бекіту және аяқ киімді әрлеу сияқты – автоматтандырылды. 1890-шы жылдарға қарай механикаландыру процесі толыққанды аяқталды. Тігісіз, яғни желімделген аяқ киімді жасау процесі – AGO – 1910 жылы әзірленді. Дәстүрлі аяқ киім жасаушылар бүгінде де бар, әсіресе әлемнің кедей елдерінде, және тапсырыс бойынша аяқ киім жасайды. Қазіргі шеберлер, дамып келе жатқан аймақтарда немесе материалдық жетіспеушілік болған жерлерде, аяқ киім немесе сандалдың берік табанын жасау үшін қолданылған автомобиль немесе жүк көлігінің шиналарынан қалған бөліктерді қолдануы мүмкін. Әдетте, қазіргі заманғы жабдықтарға пішіндерді кесуге арналған штамптау құралдары және бау үшін тесіктер жасауға арналған люверстер кіреді. 21 ғасырдың басында аяқ киім жасау саласында жаңа өркендеу байқалды, әсіресе АҚШ, Австралия және Ұлыбританияда. Бұл, көбінесе, былғарыны ауыстырудың орнына қалпына келтіруге қоғамдық бағыттылығының арқасында болды және бұл тек аяқ киімге ғана емес, сөмкелер мен басқа да былғары аксессуарларға да қатысты. Сонымен қатар, өнеркәсіптегі ұйымдар электрондық коммерция мен қазіргі логистикалық желілерді пайдаланып, тұтынушыларға пошта арқылы қызметтер ұсыну арқылы ыңғайлылықты арттыруда.

Аяқ киім дүкені

Аяқ киім дүкені – аяқ киім сатумен айналысатын бөлшек сауданың бір түрі. Тақтап кигіштен бастап, спорттық аяқ киім мен етікке дейін, дүкен аяқ киімге арналған аксессуарларды да сатуы мүмкін, олардың ішінде табандықтар, баулар, аяқ киім кигізу құралдары, аяқ киімге арналған сыр және т.б. кіреді. Сонымен қатар, аяқ киім дүкендері киім мен сәндік аксессуарларды, мысалы, қол сөмкелерді, күн көзілдіріктерін, рюкзактарды, шұлықтар мен колготкилерді ұсынуы мүмкін. Аяқ киім жөндеу шеберханасы – аяқ киім мен етікті жөндеумен және қайта жасаумен айналысатын кәсіпорын. Аяқ киім жөндеу шеберханасынан басқа, аяқ киім жөндеушілер универмагтарда немесе аяқ киім дүкендерінде жұмыс істей алады.