Дания тарихындағы Лотер патшасы

Лотерус – легендарлы Дания королі, Saxo Grammaticus-тың "Gesta Danorum" еңбегінде айтылған. Дания тарихы, мемлекеттік үстемдік туралы мәліметтер.

Кіріспе

Данияның мифтік патшасы Лотер (Лотер) Саксо Грамматикустың "Gesta Danorum" еңбегінде Данияның ең ерте патшаларының бірі ретінде сипатталған.

Мәтін

Gesta Danorum, 1.1–1.2Дания тарихы, 1-кітап Шын мәнінде, ежелгі замандағы Даннан бастап, біздің патшаларымыздың шежірелері, бір белгілі бастаудан ағып жатқан арналар сияқты, сұлу тізбекпен жалғасты. Оған Гритха есімді, тевтондықтар арасында ең жоғары құрметке ие болған анадан Хумбл және Лотер есімді екі ұл туды. Ежелгі заманда патша сайлау үшін, жерге орнатылған тастардың үстінде тұрып, дауыстарын жариялап, тастардың беріктігінен осы істің ұзаққа соқатынын болжайтын. Осы рәсім арқылы Хумбл әкесі қайтыс болғаннан кейін патша болып сайланды, осылайша елінен жаңа игілікке ие болды; бірақ тағдырдың қатыгездігімен ол патшалықтан қарапайым адамға айналды. Ол Лотермен соғыста тұтқынға алынып, тәжін бергені үшін өмірін сақтап қалды; шындығында, жеңіліске ұшырағаннан кейін оған ұсынылған жалғыз құтылу жолы осы еді. Сөйтіп, бауырластың зұлымдығымен патшалықтан бас тартып, адамзатқа сабақ берді: сарайдағы сән-салтанат көп болғанымен, қарапайым шатырдағы қауіпсіздік аз. Ол өзіне жасалған зұлымдыққа осылай шыдамдылық танытты, тіпті атағынан айырылуды нығмет сияқты қабылдады; менің ойымша, ол патшалықтың мәнін жақсы түсінген. Бірақ Лотер патша болып сайланғаннан кейін, әскерде болғандағыдай, төзбес болып шықты, өзінің билігін тәкаппарлық пен зұлымдықпен бастады. Өзінің теңдесі санайтын арыстандарды өмірден немесе мүліктен айырып, елін ада азаматтардан босатуды дұрыс деп санады. Бірақ оның зұлымдықтары ұзаққа соқпады, елінің бүлігінен қаза тапты, осы елі оған патшалық берген еді, енді одан өмірін алды.

Gesta Danorum, 1.1–1.2The Danish History, Book OneVerum a Dan (ut fert antiquitas) regum nostrorum stemmata, ceu quodam derivata principio, splendido successionis ordine profluxerunt. Huic filii Humblus et Lotherus fuere, ex Grytha summae inter Theutones dignitatis matrona suscepti. Lecturi regem veteres affixis humo saxis insistere suffragiaque promere consueverant, subiectorum lapidum firmitate facti constantiam ominaturi. Quo ritu Humblus, decedente patre, novo patriae beneficio rex creatus sequentis fortunae malignitate ex rege privatus evasit. Bello siquidem a Lothero captus regni depositione spiritum mercatus est; haec sola quippe victo salutis condicio reddebatur. Ita fraternis iniuriis imperium abdicare coactus documentum hominibus praebuit, ut plus splendoris, ita minus securitatis aulis quam tuguriis inesse. Ceterum iniuriae tam patiens fuit, ut honoris damno tamquam beneficio gratulari crederetur, sagaciter, ut puto, regiae condicionis habitum contemplatus. Sed nec Lotherus tolerabiliorem regem quam militem egit, ut prorsus insolentia ac scelere regnum auspicari videretur; siquidem illustrissimum quemque vita aut opibus spoliare patriamque bonis civibus vacuefacere probitatis loco duxit, regni aemulos ratus quos nobilitate pares habuerat. Nec diu scelerum impunitus patriae consternatione perimitur, eadem spiritum eripiente, quae regnum largita fuerat. From Dan, however, so saith antiquity; the pedigrees of our kings have flowed in glorious series, like channels from some parent spring. Grytha, a matron most highly revered among the Teutons, bore him two sons, HUMBLE and LOTHER. The ancients, when they were to choose a king, were wont to stand on stones planted in the ground, and to proclaim their votes, in order to foreshadow from the steadfastness of the stones that the deed would be lasting. By this ceremony Humble was elected king at his father's death, thus winning a novel favour from his country; but by the malice of ensuing fate he fell from a king into a common man. For he was taken by Lother in war, and bought his life by yielding up his crown; such, in truth, were the only terms of escape offered him in his defeat. Forced, therefore, by the injustice of a brother to lay down his sovereignty, he furnished the lesson to mankind, that there is less safety, though more pomp, in the palace than in the cottage. Also, he bore his wrong so meekly that he seemed to rejoice at his loss of title as though it were a blessing; and I think he had a shrewd sense of the quality of a king's estate. But Lother played the king as insupportably as he had played the soldier, inaugurating his reign straightway with arrogance and crime; for he counted it uprightness to strip all the most eminent of life or goods, and to clear his country of its loyal citizens, thinking all his equals in birth his rivals for the crown. He was soon chastised for his wickedness; for he met his end in an insurrection of his country; which had once bestowed on him his kingdom, and now bereft him of his life.