Кіріспе

Дінге деген құлшыныс – зор құрмет, қадір-қасиет немесе ықыласпен қарау. Бұл көбінесе діни ортада кездеседі. Мұндай жағдайларда ол құдайға табынуды, құдайлық жандарға немесе табиғаттан тыс күштерге құрмет көрсетуді білдіруі мүмкін. Бұл іс-әрекеттің басқа да нысандары болуы мүмкін, мысалы, батырларға табыну. Құлшынысқа құрметтеу, ғибадат ету, мадақтау, жалбару, адалу, иіліп құлшыну немесе мойынсұну сияқты бір немесе бірнеше амалдар кіруі мүмкін. Құлшыныс амалы қарапайым дұға түрінде де, немесе күрделі рәсімдер арқылы да, жеке, бейресми немесе ресми топта, немесе тағайындалған жетекші арқылы да орындалуы мүмкін. Құлшыныстың мақсаты – нысанаға белгілі бір деңгейде құрмет көрсету.

Этимология

Бұл сөз көне ағылшын тіліндегі weorþscipe сөзінен туындаған, мағынасы – "ғибадат, нығмет көрсету", оның этимологиясы "қадір-қасиет" немесе "қадірлілік" деп түсіндіріледі, яғни ең қарапайым түсінігінде, бір нәрсеге құндылық беру.

Куактерлердің ғибадат кездесуі

Квакерлер (Дін достар қоғамы) ғибадат үшін жоспарлы және жоспарсыз жиынтар өткізеді. Жоспарсыз ғибадат – тыныштыққа және Ішкі Рухты тыңдауға негізделген, онда кез келген қатысушы ойын бөлісе алады. Жоспарсыз жиындарда адам Құдай/Рух/Ғаламнан басқаларға жеткізу үшін хабар алғанын сезгенде ғана сөйлейді. Жоспарлы ғибадатқа протестанттық қызметтерге ұқсас көптеген элементтер кіреді, мысалы, уағыз және әндер. Көптеген жоспарлы жиындарда қызмет барысында үнсіз күту мен қатысушылардан хабар алуға арналған уақыт та қарастырылады.

Индуизм

Индуизмдегі ғибадат рухани және материалдық прогреске көмектесу үшін жоғары күштерді шақыруды қамтиды және бір мезгілде ғылым да, өнер де болып табылады. Әдетте, бхакти немесе адал сүйіспеншілік сезімі оятылады. Бұл термин индуизмде өте маңызды. Санскриттен ағылшын тіліне тікелей аудару қиынға түседі. Ғибадат түрлері қоғамдық топтарға, географиялық орналасуға және тілге байланысты сан алуан. Қандай да бір нысанға немесе құдайға деген махаббат пен сүйіспеншілік сезімі орын алады. Ғибадат ғибадатханамен ғана шектелмейді, сонымен қатар жеке ойларға, өнер түрлеріне және топтық шараларға да кіреді. Адамдар көбінесе белгілі бір мақсатқа жету үшін немесе дене, жан және рухты біріктіріп, орындаушының жоғары деңгейге көтерілуіне көмектесу үшін ғибадат етеді.

Иудаизм

Яһуди дінінде Құдайға құлшылық ету Аводат Хашем деп аталады. Иерусалим ғибадатханасы тұрған кезеңде, онда өткізілген рәсімдер еврейлердің ең маңызды құлшылығының бір бөлігі саналды. Дегенмен, құлшылықтың ең көп таралған түрі – және қазір де солай – дұға. Басқа құлшылық түрлеріне, дұрыс ниетпен орындалатын, белгілі бір рәсімдер жатады, мысалы, Құтқарылу мерекесінің Седері және Төрт түрдің дұрыс ниетпен шайқалуы, сондай-ақ еврей медитациясының түрлі формалары.

Күнделікті істер арқылы ғибадат ету

Яһуди дереккөздері сондай-ақ, Құдайға құлшылық ету ретінде кез келген лайықты күнделікті іс-әрекетті жасауға болатынын көрсетеді. Мысалдарға жоғалған нәрсені қайтару және өзіңді және отбасыңды асырау үшін жұмыс істеу жатады. Яһуди заң кодексі (Орах Хайим, 231-тарау) Нақыл сөздер (3:6), "барлық жолдарыңда Оны біл" (Еврейше: בכל דרכיך דעהו (b'chol d'rachecha dei'eihu)), осы ойдың Киелі кітаптағы бастауы ретінде келтіреді.

Сикхизм

Сикхизмде ғибадат Гуру Грант Сахиб алдында өтеді, ол 10 сикх гуруының барлық еңбектерінің біріктірілген жинағы. Сикхтер Құдайға және жалғыз Құдайға ғибадат етеді, Ол "Бір Жаратушы", "Таңғажайып Ұстаз" (Вахегуру) немесе "Қараңғылықты жойғыш" деп белгілі.

Вика

Викканың құдайына табыну көбінесе толық ай немесе жаңа ай кезінде болады. Мұндай рәсімдер Эсбат деп аталады және олардың энергияны жинап, қасиетті кеңістік құруға немесе түрлі сиқырлы қорғаныс беруге көмектесетініне сенетін жақтастары сиқырлы шеңберді қолданады.

Зороастризм

Маздаясна дінінің парыздарының бірі – дұға. Ол діни бұйрықтарды үнемі еске алу және Ахура Маздаға (Құдайға) шүкірлік айту үшін жасалады.

Қазіргі заманғы ғибадат

Қазіргі қоғам мен әлеуметтануда кейбір авторлар адамдардың енді тек мойындалған құдайларға ғана емес, сонымен қатар (немесе оның орнына) тұтыну тауарларының брендтеріне, спорт командаларына және басқа адамдарға (мысалы, жұлдыздарға) табынуын атап өтті. Сондықтан әлеуметтану бұл пікірді дамытып, діннен тыс ғибадат – қоғамның өзін-өзі бағалау және өзін-өзі сақтау мақсатымен өзіне табыну процесі екенін көрсетеді.