Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс химигі (1818–1892)
German chemist (1818–1892)
Август Вильгельм фон Хофманн (8 сәуір 1818 – 5 мамыр 1892) – органикалық химияға зор үлес қосқан неміс химигі. Оның анилинге жасаған зерттеулері анилин бояу өнеркәсібінің негізін қалауға көмектесті, ал тас көмір шайырына жасаған зерттеулері оның шәкірті Чарльз Мэнсфилдтің бензол мен толуолды бөліп алу және оларды нитроқосылыстар мен аминдерге айналдырудың практикалық әдістерін жасауға жағдай жасады. Хофманн ашқан жаңалықтарға формальдегид, гидразобензол, изонитрилдер және аллиль спирті жатады. Лондон мен Берлинде Хофманн Либигтің Гиссенде құрған зертханалық оқыту жүйесін қайта жаңғыртып, тәжірибелік органикалық химия мен оның өнеркәсіптік қолданылуына бағытталған химия мектебін құрды. Хофманн химия саласындағы бірнеше маңызды сыйлықтарды алды, соның ішінде Корольдік медаль (1854), Копли медалі (1875) және Альберт медалі (1881). Ол 1862 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол жетпіс жасқа толған күні дворян титулына ие болды. Жастық шағында ол әкесімен бірге көп саяхат етті. Август Вильгельм 1836 жылы Гиссен университетіне қабылданды. Ол 1841 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1843 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Либигтің ассистенті болды. Оның он бір баласы болды. 1845 жылы ол Лондонда Химияның Корольдік колледжі үлгісінде практикалық химия мектебін ашуды ұсынды. Либигке кеңес сұралып, Хофманн жаңа мекеменің директоры болып тағайындалды. Хофманн мен принц Альберт Бонндағы оқу орнына (альма-матер) сапар барысында кездесті, ол жерде Хофманн мен оның химиялық құрал-жабдықтары бұрынғы бөлмелерін пайдаланып жатқан еді. Принц Альберттің қолдауымен және түрлі жеке көздерден қаржыландыру арқасында 1845 жылы Хофманн басшылығымен мекеме ашылды. Жаңа мекеменің қаржылық жағдайы біршама тұрақсыз болды. 1853 жылы Химияның Корольдік колледжі жаңа Тау-кен институтының құрамындағы Ғылым және өнер департаментінің бөлігіне айналды, бұл оған үкіметтік қаржыландыруды алуға мүмкіндік берді.
August Wilhelm von Hofmann (8 April 18185 May 1892) was a German chemist who made considerable contributions to organic chemistry. His research on aniline helped lay the basis of the aniline dye industry, and his research on coal tar laid the groundwork for his student Charles Mansfield's practical methods for extracting benzene and toluene and converting them into nitro compounds and amines. Hofmann's discoveries include formaldehyde, hydrazobenzene, the isonitriles, and allyl alcohol. In both London and Berlin, Hofmann recreated the style of laboratory instruction established by Liebig at Giessen, fostering a school of chemistry focused on experimental organic chemistry and its industrial applications. Hofmann received several significant awards in the field of chemistry, including the Royal Medal (1854), the Copley Medal (1875) and the Albert Medal (1881). He was elected as a member of the American Philosophical Society in 1862. He was ennobled on his seventieth birthday. As a young man, he travelled widely with his father. August Wilhelm matriculated at the University of Giessen in 1836. He obtained his PhD there in 1841. In 1843, after his father's death, he became one of Liebig's assistants. He had eleven children. In 1845, he proposed to start a school of practical chemistry in London, under the style of the Royal College of Chemistry. Liebig was approached for advice, and recommended Hofmann to the directorship of the new institution. Hofmann and the Prince met when Prince Albert, on a visit to his alma mater at Bonn, found his old rooms now occupied by Hofmann and his chemical apparatus. With the support of Prince Albert, and funding from a variety of private sources, the institution opened in 1845 with Hofmann as its first director. The financial position of the new institution was somewhat precarious. In 1853, the Royal College of Chemistry became part of the governmental Department of Science and Art, under the new School of Mines, putting it in a position to receive governmental funding on a somewhat more secure basis.
Берлин университеті
1864 жылы Хофманға Бонн университетінде химия кафедрасы, ал Берлин университетінде тағы бір кафедра ұсынылды. Хофман қай ұсынысты қабылдауды шешуге уақыт бөліп отырғанда, екі университетке де зертхана ғимараттарының жобасын жасады, олар кейіннен салынды. 1865 жылы ол Берлин университетінде химия профессоры және химиялық зертхана директоры болып Айхард Митшерлихтің орнын басты. Ол 1892 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Германияға оралғаннан кейін Хофман Неміс химиялық қоғамын (Deutsche Chemische Gesellschaft zu Berlin) (1867) құруға белсенді түрде атсалысты және оның президенті ретінде 14 рет сайланды, бұл Колбе бұл терминді қолдануынан бірнеше ай бұрын болды. Блайт пен Хофман "синтез" деп атаған нәрсе стиролдың құрамын түсінуге мүмкіндік берді. Одан кейін жарияланған "Муспратт пен Хофманның толуидин туралы" мақаласында органикалық химия саласындағы алғашқы "синтетикалық тәжірибелердің" (synthetische Versuche) бірнеше мысалы сипатталды. Мұндай тәжірибелердің басты мақсаты табиғи заттарды жасанды түрде өндіру болғанымен, сол кезде бұл мақсатқа жете алмайтын еді. Бұл әдістің тікелей мақсаты белгілі реакцияларды түрлі материалдарға қолданып, қандай өнімдер алынатынын анықтау болды. Заттың қалай пайда болатынын түсіну, оны заттардың даму таксономиясында орналастырудың маңызды қадамы болды. Бұл әдіс Хофманның ғылыми зерттеу бағдарламасының негізіне айналды. Ол реакция өнімдері мен олардың пайда болу процестерін түсіну үшін органикалық синтезді зерттеу құралы ретінде пайдаланды.
In 1864 Hofmann was offered a chair of chemistry at the University of Bonn, and another at the University of Berlin. While taking his time to decide which offer to accept, Hofmann designed laboratory buildings for both universities, which were both subsequently built. In 1865 he succeeded Eilhard Mitscherlich at the University of Berlin as professor of chemistry and director of the chemical laboratory. He held the position until his death in 1892. Following his return to Germany Hofmann was the principal founder of the German Chemical Society (Deutsche Chemische Gesellschaft zu Berlin) (1867) and served 14 terms as its president. predating Kolbe's use of the term by some months. What Blyth and Hofmann called "synthesis" enabled them to make inferences about the constitution of styrole. A subsequent paper, Muspratt and Hofmann's "On Toluidine", described some of the first "synthetical experiments" (synthetische Versuche) in the field of organic chemistry. While the ultimate goal of such experiments was to artificially produce naturally occurring substances, such a goal was not practically attainable at the time. The immediate purpose of the technique was the application of known reactions to a variety of materials to discover what products could be formed. Understanding a substance's method of formation was an important step in placing it within a developing taxonomy of substances. This technique became the basis of Hofmann's research program. He used organic synthesis as a method of investigation, to increase chemical understanding of reaction products and the processes by which they were formed.
Көмір қышқылы және анилиндер
Хофманның Гиссендегі Либиг зертханасында жүргізген алғашқы зерттеулері көмір шарының органикалық негіздерін зерттеу болды. Хофман бұған дейін Фридлиб Фердинанд Рунге баяндаған Кианол мен Лейколды сәтті оқшаулады және Кианолдың негізінен анилин екенін көрсетті, бұған дейін ол өсімдік бояуы индигоның ыдырау өнімі екені анықталған. Алғашқы жарияланымдарында (1843) ол заманауи химия әдебиетінде көмір шарынан және оның туындыларынан алынатын көптеген заттардың барлығы бір азотты негіз – анилин екенін көрсетті. Олардың ішінде Кианол, Карл Юлиус Фрицшенің Анилині, Отто Унвердорбеннің Кристаллині және Николай Зининнің Бензидамы болды. 1856 жылы Хофманның шәкірті Уильям Генри Перкин Лондондағы Корольдік химия колледжінде хининді синтездеуге тырысқанда, алғашқы анилин бояуы – мовейнды ашты. Бұл жаңалық түрлі-түсті тоқыма бояуларын жасанды түрде жасауға мүмкіндік берді, бұл сән әлемінде революция жасады. 1858 жылы алғаш рет дайындалған розанилинге қатысты Хофманның зерттеулері бояғыш заттарды зерттеудің бастамасы болды. 1863 жылы Хофман анилин көк түсінің розанилиннің трифенил туындысы екенін көрсетті және розанилин молекуласына әртүрлі алкил топтарын енгізу арқылы әртүрлі күлгін немесе лаванда түсті бояулар алуға болатынын анықтады, олар «Хофманның күлгіндері» деп аталды. Германияға оралғаннан кейін Хофман бояулармен тәжірибелерін жалғастырды және 1887 жылы хинолин қызылын жасады. Хофманның бастапқы түс схемасы (көміртек = қара, сутегі = ақ, азот = көк, оттегі = қызыл, хлор = жасыл және күкірт = сары) CPK түс схемасына дамыды және бүгінге дейін қолданылуда. 1874 жылдан кейін, вант Хофф пен Ле Бел тәуелсіз түрде органикалық молекулалар үш өлшемді бола алатынын ұсынғаннан кейін, молекулалық модельдер қазіргі заманғы түрін қабылдай бастады.
Hofmann's first research investigations, carried out in Liebig's laboratory at Giessen, was an examination of the organic bases of coal tar. Hofmann successfully isolated Kyanol and Leucol, bases previously reported by Friedlieb Ferdinand Runge, and showed that Kyanol was almost entirely aniline, previously shown to be a decomposition product of the plant dye indigo. In his first publication (1843) he demonstrated that a variety of substances which had been identified in contemporary chemical literature as obtainable from coal tar naphtha and its derivatives were all a single nitrogenous base, aniline. These included Kyanol, Carl Julius Fritzsche's Anilin, Otto Unverdorben's Krystallin, and Nikolai Zinin's Benzidam. In 1856, Hofmann's student William Henry Perkin was attempting to synthesize quinine at the Royal College of Chemistry in London, when he discovered the first aniline dye, mauveine. The discovery led to the creation of a wide range of artificially created colourful textile dyes, revolutionising the fashion world. Hofmann's researches on rosaniline, which he first prepared in 1858, were the beginning of a series of investigations on colouring matter. In 1863, Hofmann showed that aniline blue is a triphenyl derivative of rosaniline and discovered that different alkyl groups could be introduced into the rosaniline molecule to produce dyes of various purple or violet colours, which became known as 'Hofmann's violets'. After his return to Germany, Hofmann continued to experiment with dyestuffs, finally creating quinoline red in 1887. Hofmann's original colour scheme (carbon = black, hydrogen = white, nitrogen = blue, oxygen = red, chlorine = green, and sulphur = yellow) has evolved into the CPK colour scheme and is in use even today. After 1874, when van't Hoff and Le Bel independently suggested organic molecules can be three dimensional, molecular models began to assume their modern appearance.
Хофман вольтаметрі
Хофман вольтаметрі – суды электролиздеуге арналған аппарат, оны 1866 жылы Август Вильгельм фон Хофман ойлап тапты. Ол әдетте шыныдан жасалған үш тік цилиндрден тұрады. Ішкі цилиндрдің жоғарғы жағы ашық болып келеді, бұл су және өткізгіштігін арттыру үшін иондық қосылыс, мысалы, аздаған күкірт қышқылы қосуға мүмкіндік береді. Электр энергиясының көзінің оң және теріс терминалдарына қосылған платина электродтары екі жақтан орналасқан цилиндрлердің түбіне салынады. Хофман вольтаметрі арқылы ток өткен кезде анодта газ тәрізді оттегі, ал катодта газ тәрізді сутек түзіледі. Әрбір газ суды ығыстырып, екі сыртқы түтіктердің жоғарғы бөлігінде жиналады.
The Hofmann voltameter is an apparatus for electrolyzing water, invented by August Wilhelm von Hofmann in 1866. It consists of three joined upright cylinders, usually glass. The inner cylinder is open at the top to allow addition of water and an ionic compound to improve conductivity, such as a small amount of sulphuric acid. A platinum electrode is placed inside the bottom of each of the two side cylinders, connected to the positive and negative terminals of a source of electricity. When current is run through Hofmann's Voltameter, gaseous oxygen forms at the anode and gaseous hydrogen at the cathode. Each gas displaces water and collects at the top of the two outer tubes.
Жарияланымдар
Хофманн көптілді болған және оның көмір шары мен оның туындыларына қатысты жұмыстары туралы, әсіресе көп жариялаған. 1865 жылы Хофманн «Қазіргі химияға кіріспе» деген кітабында типтер теориясын және химиялық құрылым туралы пайда болған жаңа идеяларды жинақтады. Типтер теориясы сутек, хлорсутек, су және аммиак сияқты төрт органикалық емес молекулаларды модельдеді және оларды органикалық және органикалық емес қосылыстарды жүйелеу және жіктеу үшін негіз ретінде пайдаланды, бір немесе бірнеше сутек атомдарын эквивалентті атомға немесе топқа алмастыруды зерттеу арқылы. Хофманн өзі аммиакты зерттеуге баса назар бергенімен, кітабында барлық төрт модельді талқылады. Онда ол сондай-ақ атомның байланысу қабілетін сипаттау үшін «валенттілік» терминін, оның толық түрі «квант-валенттілік» терминін алғаш рет енгізді. Оның оқулығы Еуропа мен Америка Құрама Штаттарындағы бастауыш оқулықтарына зор әсер етті. Ғылыми еңбектерінен өзге, Хофманн химия тарихы туралы, соның ішінде Либих туралы зерттеулерді қамтитын, өмірбаяндық хабарламалар мен эсселер жазды. 1888 жылы 70 жасқа толған күні ол дворян титулы алды, бұл оған әсіресе тегінің алдына «фон» префиксін қосуға мүмкіндік берді.
Hofmann was multilingual and published extensively, particularly about his work on coal tar and its derivatives. In 1865 Hofmann published An Introduction to Modern Chemistry, summarising type theory and emerging ideas about chemical structure. Type theory modelled four inorganic molecules, hydrogen, hydrogen chloride, water, and ammonia, and used them as a basis for systematising and categorising both organic and inorganic compounds by exploring the substitution of one or more atoms of hydrogen for an equivalent atom or group. Hofmann himself had focused on researching ammonia, but discussed all four models in his book. In it, he also first introduced the term valence, under its longer variant quantivalence, to describe the combining capacity of an atom. His textbook strongly influenced introductory textbooks in both Europe and the United States. In addition to his scientific works, Hofmann wrote biographical notices and essays on the history of chemistry, including a study of Liebig. On his 70th birthday, in 1888, he was ennobled, enabling him to add the prefix "von" before his last name.
Кейінгі өмірі
Хофман 1892 жылы қайтыс болды және Берлиндегі Доротеенштедт және Фридрихсвердер қауымдарының зиратына жерленді.
Hofmann died in 1892 and was buried in Berlin's Friedhof der Dorotheenstädtischen und Friedrichswerderschen Gemeinden.