Гренландиядағы викингтер қонысы: Браттхалид археологиялық ескерткіші
Brattahlíð
Гренландиядағы археологиялық қазбалар: Эрик Қызылдың Браттхалид есімімен белгілі викингтер қонысы, қазіргі Қассиарсук орнында. Тарихы, орналасқан жері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гренландиядағы археологиялық орын
Archaeological site in Greenland
Браттаһлид (Brattahlíð), көбінесе Браттаһлид деп ағылшынша аталады, Эрик Қызылдың 10 ғасырдың соңында Гренландияның оңтүстік-батысында құрған Шығыс елді мекені викингтер колониясындағы иелігі болды. Қазіргі Қассиарсук елді мекені, шамамен Нарсарсуак елді мекенінен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан, қазір оның орнында салынған. Бұл орын теңізден шамалы қашықтықта, Тунуллиарфик фьордының бастауында орналасқан, сондықтан мұхит дауылдарынан қорғалған. Эрик және оның ұрпақтары 15 ғасырдың ортасына дейін осы жерде тұрды. Браттаһлид атауы "тік беткей" дегенді білдіреді. Бұл иелік, Гренландияның оңтүстік-батысындағы басқа археологиялық орындармен бірге, 2017 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне «Куджатаа Гренландия: Мұз қабатының шетіндегі норвегиялық және инуит шаруашылығы» деп енгізілді.
Brattahlíð , often anglicised as Brattahlid, was Erik the Red's estate in the Eastern Settlement Viking colony he established in south western Greenland toward the end of the 10th century. The present settlement of Qassiarsuk, approximately southwest from the Narsarsuaq settlement, is now located in its place. The site is located about from the ocean, at the head of the Tunulliarfik Fjord, and hence sheltered from ocean storms. Erik and his descendants lived there until about the mid 15th century. The name Brattahlíð means "the steep slope". The estate, along with other archeological sites in southwestern Greenland, was inscribed on the UNESCO World Heritage List in 2017 as Kujataa Greenland: Norse and Inuit Farming at the Edge of the Ice Cap.
Шіркеу
Браттальидте Америкадағы алғашқы еуропалық шіркеу болған: Þjóðhildarkirkja (Тьодхильд шіркеуі, шын мәнінде кішкентай шапкіш үй). Бұл шапкіш үйдің жақында қайта құрылған нұсқасы қазіргі уақытта нақты орнынан алыс тұр, сонымен қатар викінгтердің ұзын үйінің көшірмесі де бар. Викингтер христиан дініне өткеннен кейін салынған негізгі шіркеу орнында зерттеушілер қоңырау металлының балқыған сынықтарын тапты, ал оның және басқа ғимараттардың іргетасы 20-ғасырға дейін сақталған, сондай-ақ мүмкін балқыту пешінің қалдықтары да болған. Бұл шіркеу (Тьодхильд шапкіш үйі емес) өлшенді және екі кіреберісі бар, ортасында от ошағы болған. Көрініп тұрғанындай, өрт салдарынан қираған. Бұл шіркеу, шамасы 14 ғасырда салынған, бұрынғы шіркеудің орнында тұрған болуы мүмкін. Шіркеу маңындағы зиратта бір тасқа крест белгісі салынған, ал екінші тасқа "Ингибьёргтің қабірі" деген рундар ойылып жазылған. Бүгінде шіркеудің контуры тастармен анық белгіленген, бірақ адамдар оларды соңғы жылдары орналастырған болуы мүмкін; келушілер сонымен қатар айналасындағы зиратты көре алады.
At Brattahlíð stood probably the first European church in the Americas: Þjóðhildarkirkja (Thjodhild's church, actually a small chapel). A recent reconstruction of this chapel now stands at a distance from the actual site, along with a replica of a Norse longhouse. At the site of the main church, built after the Norse were converted to Christianity, investigators have found melted fragments of bell metal, and foundation stones of it and other buildings remained into the 20th century, as did the remnants of a possible forge. This church (not Thjodhild's chapel) measured by and had two entrances, with what was evidently a hearth in the middle. Apparently, fire destroyed it. The church, possibly a 14th century structure, may have stood on the ruins of an earlier church. The churchyard has tombstones, with a cross cut on one of them. On another stand engraved the runes for "Ingibjørg's Grave". Today, stones clearly mark the church's outline, though people probably placed them there in recent years; visitors can also see the surrounding graveyard.
Шаруашылық
Жақын маңдағы бір шаруашылық ғимараты өлшенді, қалыңдығы шамамен тас қабырғалары бар; шөптен жасалған сыртқы қоршау қосымша жылуды сақтауға көмектесті. Ішінде тас плитка төселген еді. Жалпақ тастар – немесе бір жағдайда киттің иық сүйегі – малға арналған бөлмелерді құрады. Осы ғимараттардың кейбіреулері 1953 жылға дейін сақталған, сол кезде Нарсарсуактағы Bluie West One әуежайымен бірге болды, бірақ қазір олар көбінесе жердегі ойыстар түрінде ғана көрінеді. Браттальид Эриксфьордтың ішкі бөлігінде орналасқандықтан, Гренландиядағы ең жақсы егістік жерлердің бірі болып табылады, бұл оны сыртқы жағалаудың суық, тұманды ауа райынан және арктикалық сулардан қорғайды. Мұнда жастарға арналған жатақхана және шағын дүкен бар. Көбірек мүмкіндіктер фиордтың ар жағындағы Нарсарсуакта бар.
One farm building nearby measured by , with stone walls about thick; a turf outer bank provided further insulation. Inside, it had a flagstone floor. Flat stones — or, in one case, the shoulder blade of a whale — formed the stalls. Some of these buildings still stood in 1953, contemporaneous with the Bluie West One airfield at Narsarsuaq, but today they exist mostly as depressions in the ground. Brattahlíð still has some of the best farmland in Greenland, owing to its location at the inner end of Eriksfjord, which protects it from the cold foggy weather and arctic waters of the outer coast. It has a youth hostel and a small store. More extensive facilities exist in Narsarsuaq across the fjord.
Құрастыру
Браттальид Гренландияның алғашқы Þing (парламентіне) орталық болды, ол Исландияның Альтингесі үлгісінде құрылған. Оның нақты орналасқан жері әлі анықталған жоқ. XV ғасырдың соңында норвегиялық елді мекендердің жойылу себептері толыққанды зерттелмеген, бірақ бұл Кіші мұз дәуірінің салдарынан суыну, топырақ эрозиясы, Қара өлімнен кейін Норвегияның қолдауын жою және саяси тұрақсыздық, еуропалықтар үшін тері табудың оңайлатылуы, Ганза лигасының саудада басымдыққа ие болуы және инуиттердің оңтүстікке қарай жылжуынан туындаған болуы мүмкін.
Brattahlíð hosted the first Greenlandic Þing (parliament), based on the Icelandic Althing. Its precise location remains unknown. The exact causes of the disappearance of the Norse settlements toward the end of the 15th century remain unverified, but probably resulted from a combination of the Little Ice Age's cooling temperatures, soil erosion, abandonment by Norway after the Black Plague and political turmoils, more convenient ways for Europeans to procure furs and a mercantile eclipsing by the Hanseatic League, and competition from the Inuit moving southward.