Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саясаткер және дипломат (1873–1931)
American politician and diplomat (1873–1931)
Дуайт Уитни Морроу (11 қаңтар 1873 – 5 қазан 1931) – американдық кәсіпкер, дипломат және саясаткер, АҚШ-Мексика қарым-қатынасын жақсартқан АҚШ елшісі ретінде кеңінен танылған. Ол Мексикадағы Кристеро көтерілісі (1926–1929) деп аталатын діни қақтығысты реттеуге және екі ел арасындағы мұнай дауы бойынша келісімге қол жеткізуге үлкен үлес қосты. Мексикадағы Морроу миссиясы – «империализмнен шегінудің маңызды қадамы» болды. Ол Энн Морроудың әкесі және Чарльз А. Линдбергтің қайнағасы болды.
Dwight Whitney Morrow (January 11, 1873October 5, 1931) was an American businessman, diplomat, and politician, best known as the U. S. ambassador who improved U. S.–Mexico relations, mediating the religious conflict in Mexico known as the Cristero rebellion (1926–29), but also contributing to an easing of conflict between the two countries over oil. The Morrow Mission to Mexico was an "important step in the 'retreat from imperialism.' " He was the father of Anne Morrow and father in law of Charles A. Lindbergh.
Өмір
Шотланд-ирланд тегінен тараған Морроу Батыс Вирджиния штатының Хантингтон қаласында дүниеге келген. Ол 1875 жылы ата-анасы – Джеймс Элмор және Клара (Джонсон) Морроумен бірге Пенсильвания штатының Аллегейни қаласына көшіп барды. Оның әкесі Джеймс Маршалл колледжінің директоры болды, ол қазір Маршалл университеті деп аталады. Морроудың бес атасы Александр Морроу шамамен 1803 жылы Ирландиядан Америкаға көшіп келген. Осыған дейін Александрдың ата-бабалары Шотландиядан келген. 1895 жылы Амхерст колледжін бітірген соң Морроу Колумбия құқық мектебінде оқыды және Нью-Йорктегі Симпсон Тачер және Бартлетт заң фирмасында жұмыс істей бастады. 1903 жылы ол колледж кезінде танысқан сүйіктісі Элизабет Рив Каттерге үйленді, олардың төрт баласы болды. Оның қызы Энн Морроу кейін Чарльз А. Линдбергке үйленді, оны әкесі Мексикада елші болып қызмет еткен кезде таныстырды. 1913 жылы Морроу сол дәуірде АҚШ-тағы ең ірі және ең беделді коммерциялық және инвестициялық банктердің бірі – J. P. Morgan & Co. серіктесі болды, ол General Motors және 3M сияқты ірі өнеркәсіптік компанияларды қаржылық тұрғыдан қолдады. Morgan серіктесі ретінде ол көптеген корпоративтік және қаржылық кеңестерде директор болып қызмет етті. Еуропада Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, банк Ұлыбритания мен Францияға АҚШ-тан соғыс материалдарын сатып алу үшін ірі сомада ақша қарыз берді. АҚШ соғысқа қатысқан кезде Морроу Нью-Джерси штаты үшін Ұлттық соғыс үнемдеу комитетінің директоры болды. Ол сонымен қатар Достасқан теңіз тасымалы кеңесінің кеңесшісі және Достасқан әскери жабдықтау кеңесінің азаматтық мүшесі ретінде шетелде қызмет етті. Логистикалық және интеллектуалдық қабілеттерімен дәлелдеген Морроу президент Вудро Вильсонның тапсырмасымен генерал Джон Дж. Першингтің бас азаматтық көмекшісі ретінде Францияға жіберілді. 1925 жылы Морроу өзінің бұрынғы Амхерст колледжінің сыныптасы және досы президент Кальвин Кулиджден АҚШ-тағы авиацияны зерттеу жөніндегі комиссияны басқаруды сұрады. Сол жылдың қыркүйек айында Кулидж армияның әуе күштерінің полковнигі Билли Митчеллді «жақсы тәртіпке және әскери тәртіпке зиян келтіргені үшін» сотқа беруге бұйрық берді. Сот қараша айына жоспарланған. Сотқа байланысты болатын жағымсыз саяси реакцияны күтіп, және авиация саясатын өзінің экономикалық көзқарастарына сәйкес қалыптастыруды көздеген Кулидж Морроудан авиацияның барлық аспектілерін зерттеу үшін әскери және азаматтық авиация сарапшыларынан тұратын комиссияны басқаруын өтінді. Митчеллдің сотталуына дейін жарияланған комиссияның есебі 1926 жылдың шілдесінде АҚШ армиясының әуе корпусын құруға әкелді, ол Сигнал корпусына немесе жабдықтау корпусына балама ретінде армия құрамындағы Әуе корпусын құруды ұсынды.
Of Scotch Irish descent, Morrow was born in Huntington, West Virginia. He moved with his parents, James Elmore and Clara (Johnson) Morrow to Allegheny, Pennsylvania in 1875. His father James was principal of Marshall College, which is now Marshall University. Morrow's great great grandfather Alexander Morrow had immigrated to America from Ireland around the year 1803. Before this, Alexander's ancestors had come from Scotland. After graduating from Amherst College in 1895, Morrow studied law at Columbia Law School and began practicing at the law firm Simpson Thacher & Bartlett in New York City. In 1903, he married Elizabeth Reeve Cutter, his college sweetheart, with whom he had four children. Anne Morrow, his daughter, later married Charles A. Lindbergh, whom she met while her father was Ambassador to Mexico. In 1913, he became a partner at J. P. Morgan & Co., one of the largest and most powerful commercial and investment banks in the United States during this era, financially backing industrial giants such as General Motors and 3M. As a partner at Morgan, he served as a director on many corporate and financial boards. With the onset of World War I in Europe, the bank lent Britain and France large sums of money with which they purchased war materials in the U. S. When the United States entered the war, Morrow became the director of the National War Savings Committee for the State of New Jersey. He also served abroad as adviser to the Allied Maritime Transport Council and as a civilian member of the Military Board of Allied Supply. With his proven logistical and intellectual talents, Morrow was sent to France by President Woodrow Wilson to serve as chief civilian aide to General John J. Pershing. In 1925, Morrow was summoned by his old Amherst College classmate and friend, President Calvin Coolidge, to lead a board of inquiry into aviation in the U. S. In September of that year, Coolidge ordered the court martial of Colonel Billy Mitchell of the Army Air Service for "conduct prejudicial to good order and military discipline." The trial was scheduled for November. Anticipating adverse political reaction to the trial, and seeking to shape aviation policy in accordance with his own economic views, Coolidge asked Morrow to head a board of military and civilian aviation experts to inquire into all aspects of aviation. The board's report, published before Mitchell's conviction, recommended the creation of an Air Corps within the Army equivalent to the Signal Corps or Quartermaster Corps, which resulted in the establishment of the U. S. Army Air Corps in July 1926.
Мексика елшісі
Морроу 1927 жылдан 1930 жылға дейін Кулидждің Мексикадағы АҚШ елшісі болып тағайындалды. Мексика баспасөзі бұл жаңалықты естігенде, J.P. Morgan қаржы фирмасының серіктесін тағайындау "Доллар дипломатиясына оралу" деп күтті. Алайда Кулидж әкімшілігі Мексика мен АҚШ арасындағы қарым-қатынасты өзгертуді жоспарлады, оны Морроу іске асыруға тиіс болды. Мексикада Морроудың алғашқы әрекеттерінің бірі – елшілікті "Америкалық елшілік" деп көрсеткен табельді "АҚШ елшілігі" деп өзгерту болды; "Америка" және "американдық" сөздерін тек АҚШ-қа қатысты қолдану Мексиканы қоса алғанда, жарты шардағы басқа елдерді ұзақ уақыт бойы мазалады. Ватикан да Мексикада бейбітшілік орнатуға белсенді түрде көмектесті. 1928 жылы жаңадан сайланған президент Альваро Обрегон қаза тапқаннан кейін, бұрынғы президент Кальес мерзімі бітіп қалғандықтан қайтадан қызметке кіре алмады, ал Мексика Конгресі президенттікке Эмилио Портес Гильді тағайындады. Бірақ іс жүзінде Кальес "Максимато" деп аталатын кезеңде билікте қалды. 1928 жылдың желтоқсанында уақытша президент ретінде Портес Гиль Морроу мен Беркке бейбітшілік жобасын қайта жандандыруға рұқсат берді. Портес Гиль 1 мамырда бір шетел тілшісіне: "Католик дін қызметкерлері қалағанда, тек бір талаппен – ел заңдарын құрметтеу шартымен, өздерінің діни рәсімдерін қайта бастауға болады" деді. Морроу 1929 жылдың 21 маусымында соғысқан тараптарды келісімге келтіре алды. Оның кеңсесі Мексикада құлшылықты қайта бастауға мүмкіндік беретін "arreglos" (келісім) деп аталатын келісімді әзірледі және католиктерге үш жеңілдік берді: тек жоғары дәрежелі басшылар тағайындаған дін қызметкерлері ғана тіркелуге міндетті болады, шіркеулерде (бірақ мектептерде емес) діни білім беруге рұқсат етіледі және барлық азаматтар, соның ішінде дін қызметкерлері заңдарды өзгерту туралы өтініш беруге құқылы болады. 1917 жылғы Конституцияның дінге қарсы баптары өз күшінде қалды, бірақ жүйелі түрде орындалмады.
Morrow was appointed United States Ambassador to Mexico by Coolidge from 1927 to 1930. Upon learning the news, the Mexican press had expected that the appointment of a partner of the financial firm J. P. Morgan was "a return to Dollar Diplomacy." However, the Coolidge administration planned on changing relations between Mexico and the U. S., which Morrow was to implement. One of Morrow's first acts in Mexico was to change the sign identifying the embassy from "American Embassy" to "United States Embassy"; the appropriation of the words "America" and "American" to refer solely to the United States had long rankled other countries in the hemisphere, including Mexico. The Vatican was also actively seeking peace in Mexico. After the assassination in 1928 of the newly re elected President Álvaro Obregón, former president Calles was ineligible to serve again due to term limits, and the Mexican Congress named Emilio Portes Gil as president. In practice, Calles remained in power during a period known as the Maximato. As interim president in December 1928, Portes Gil permitted Morrow and Burke to revitalize their peace initiative. Portes Gil told a foreign correspondent on May 1 that "the Catholic clergy, when they wish, may renew the exercise of their rites with only one obligation, that they respect the laws of the land." Morrow managed to bring the war parties to agreement on June 21, 1929. His office drafted a pact called the arreglos (agreement) that permitted worship to resume in Mexico and granted three concessions to the Catholics: only priests who were named by hierarchical superiors would be required to register, religious instruction in the churches (but not in the schools) would be permitted, and all citizens, including the clergy, would be allowed to make petitions to reform the laws. The anticlerical articles of the Constitution of 1917 remained in place but were not systematically enforced.
Кейінгі мансап
1930 жылы Морроу республикашыл партиясынан АҚШ Сенатына Уолтер Эванс Эдждің отставкасынан босаған орынды толтыру үшін сайланды. Осымен бірге ол 1931 жылдың 4 наурызынан басталатын толық мерзімге де сайланды. Сол жылы ол Америка философиялық қоғамына мүше болып қабылданды. Ол 1930 жылдың 3 желтоқсанынан бастап, 1931 жылдың 5 қазанында Нью-Джерси штатының Энглвуд қаласында қайтыс болғанға дейін Сенатта қызмет етті.
In 1930 Morrow was elected as a Republican to the United States Senate to fill the vacancy caused by the resignation of Walter Evans Edge. At the same time
he was elected for the full term commencing on March 4, 1931. He was elected to the American Philosophical Society that same year. He served in the Senate from December 3, 1930, until his death in Englewood, New Jersey, on October 5, 1931.
Өлім
Нью-Йорк қаласында сөз сөйлегеннен кейін Морроу Нью-Джерси штатының Энглвуд қаласындағы үйінде ұйықтағанда инсульт алды және келесі күні, 1931 жылдың 5 қазанында қайтыс болды. J. P. Morgan компаниясының серігі болған Морроу Нью-Джерсидегі ең бай адамдардың бірі еді. Морроудың өлімі келесі сайлауға дейін 30 күн ішінде орын алды, бұл республикалық губернатор Морган Фостер Ларсонға Уильям Уоррен Барборды АҚШ Сенатында Морроудың орнына тағайындауға мүмкіндік берді. Морроу Энглвудтағы Бруксайд зиратында жерленді. Морроудың өсиетнамасы 1927 жылдың 24 қаңтарында жасалған, онда 1 миллион доллардан астам сомада белгілі бір мұралар көрсетілген, соның ішінде Амхерст колледжіне 200 000 доллар, Смит колледжіне 200 000 доллар, Смитсондар институтына 100 000 доллар және отбасы мен достарына бірнеше мұра қалдырылған. Мүлік шамамен 10 миллион долларға бағаланды (1927 жылғы 10,0 доллар қазіргі жылдарда шамамен миллион долларға тең). Нью-Джерси штатына төленген ірі 1 миллион долларлық мүлік салығы штаттың қаржысын теңгерлеуге мүмкіндік берді. Морроудың жеке құжаттары Амхерст колледжінің Роберт Фрост кітапханасындағы Архивтер мен арнайы жинақтарда сақталады. 1934 жылы Бетти Морроу британдық дипломат және жазушы Гарольд Николсоннан қайтыс болған күйеуінің толық өмірбаянын жазуды сұрады. Николсон бірнеше ай бойы Энглвудта және Мэн штатында отбасымен бірге тұрып, олармен, Морроудың J. P. Morgan компаниясындағы серіктестерімен және Мексиканың бұрынғы президенті Плутарко Элиас Каллеспен сұхбаттасып, кітабы үшін материал жинады. Кітап 1935 жылдың қазанында «Дуайт Морроу» деген атпен жарық көрді.
Following a speaking engagement in New York City, Morrow suffered a stroke in his sleep at his home in Englewood, New Jersey and died the next afternoon on October 5, 1931. A partner at J. P. Morgan, Morrow was one of the richest men in New Jersey. Morrow's death occurred within 30 days of the next election allowing the Republican Governor Morgan Foster Larson to appoint William Warren Barbour as Morrow's successor in the U. S. Senate. Morrow was interred at Brookside Cemetery in Englewood. Morrow's will was dated January 24, 1927, and made over $1 million in specific bequests, including $200,000 to Amherst College, $200,000 to Smith College, $100,000 to the Smithsonian Institution, and several other bequests to family and friends. The estate was valued at about $10 million (equivalent to $10.0 in 1927 is equivalent to about <calculated amount> in recent years million in ). The large $1,000,000 in estate taxes paid to the state of New Jersey enabled the state to balance their books. Morrow's personal papers are held by the Archives & Special Collections in Robert Frost Library at Amherst College. In 1934, Betty Morrow requested that the British diplomat and writer Harold Nicolson write the definitive biography of her late husband. Nicolson stayed with the family at Englewood and in Maine for several months, drawing on interviews with them, Morrow's partners at J. P. Morgan, and with former Mexican president Plutarco Elias Calles for his book. It was published as Dwight Morrow in October 1935.
Мұра
1932 жылы құрылған Дуайт Морроу орта мектебі оның құрметіне аталған. Ол Нью-Джерси штатының Энглвуд және Энглвуд Клиффс қалаларындағы оқушыларға қызмет ететін мемлекеттік мектеп. Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Либерти" жүк кемесі оның құрметіне аталған.
Dwight Morrow High School, founded in 1932, was named in his honor. It is a public school serving students in Englewood and Englewood Cliffs, New Jersey. The World War II Liberty Ship was named in his honor.
Танымал мәдениетте
2012 жылы Крисстеро соғысы кезінде түсірілген "For Greater Glory" фильмінде оны Брюс Гринвуд сомдады.
He was portrayed by Bruce Greenwood in the 2012 film For Greater Glory set during the Cristero War.