Кіріспе

Ұлыбританияның министрлік емес үкіметтік департаменті, ұқсас Ұлыбритания емес комиссиялар

Бәсекелестік комиссиясы – Ұлыбританиядағы бәсекелестік заңнамасына сәйкес реттелетін салалардағы бірігулерді, нарықтарды және басқа да сауалдарды зерттеуге жауапты ведомстволық емес мемлекеттік орган болды. Ол Бизнес, инновациялар және дағдылар департаментіне (BIS) бағынған бәсекелестікті реттеуші орган еді. Комиссияның мақсаты – Ұлыбританиядағы компаниялар арасындағы денсаулықты бәсекелестікті қамтамасыз ету, соның нәтижесінде тұтынушылар мен экономиканың мүддесін қорғау. Бәсекелестік комиссиясы 1999 жылдың 1 сәуірінде Монополиялар және бірігулер комиссиясын алмастырды. Ол 1998 жылғы Бәсекелестік туралы заңмен құрылды, алайда оның көптеген өкілеттіктері 2002 жылғы Кәсіпкерлік туралы заңмен реттелді. 2002 жылғы Кәсіпкерлік туралы заң Бәсекелестік комиссиясына бұрынғы Монополиялар және бірігулер комиссиясына қарағанда кеңірек өкілеттіктер мен үлкен тәуелсіздік берді, бұл оған үкіметке ұсынымдар бермей, сауалдар бойынша дербес шешімдер қабылдауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, комиссия бәсекелестік мәселелерін анықтаған сауалдардың нәтижесінде тиісті шаралар (түзету шаралары деп аталады) қабылдауға жауапты болды. Үкімет бұқаралық ақпарат құралдарының көптігі, ұлттық қауіпсіздік және қаржылық тұрақтылық сияқты белгілі бір қоғамдық мүдделерге қатысты бірігулерге әлі де араласа алатын болды. 2014 жылдың 1 сәуірінде Бәсекелестік комиссиясы Бәсекелестік және нарықтарды реттеу органы (CMA)мен алмастырылды, ол сонымен қатар Әділ сауда басқармасының бірқатар функцияларын өз мойнына алды.

Тарих

Монополиялар және шектеуші іс-әрекеттер жөніндегі комиссия 1949 жылғы 1 қаңтарда коммерциялық шектеуші іс-әрекеттерге қатысты бірнеше тергеу комитеттерінің ұсынымдарына жауап ретінде құрылды. Ол 1948 жылғы Монополиялар және шектеуші іс-әрекеттер (тергеу және бақылау) туралы заңға сәйкес құрылған. 1955 жылғы Шектеулі сауда практикасы туралы заңмен 1956 жылғы 31 қазанда ол Монополиялар комиссиясы ретінде қайта құрылды, сонымен қатар Шектеулі сауда практикасы соты және шектеулі сауда келісімдерін тіркеуші құрылды. Комиссия 1965 жылғы Монополиялар және бірігулер туралы заңмен қайта құрылып, оның өкілеттіктері кеңейтілді. 1969 жылы Комиссияның бақылауы Жұмыспен қамту және өнімділік департаментіне, ал 1970 жылы Сауда және өнеркәсіп департаментіне берілді. 1973 жылғы Әділетті сауда туралы заңға сәйкес, 1973 жылғы 1 қарашадан бастап Комиссия Монополиялар және бірігулер комиссиясы болып өзгерді, оған Әділетті сауда кеңсесінен немесе Сауда және өнеркәсіп департаментінен түскен материалдарды қарауға кеңейтілген өкілеттіктер берілді. 1998 жылғы Бәсекелестік туралы заңның нәтижесінде 1999 жылғы 1 сәуірде ол Бәсекелестік комиссиясы болды.

Рөл

Бәсекелестік комиссиясы (БК) – бірігулер, нарықтар және ірі реттелетін салаларды реттеу мәселелерін терең зерттеуді жүзеге асыратын тәуелсіз мемлекеттік орган, ол компаниялар, тұтынушылар және экономиканың мүддесі үшін Ұлыбританиядағы компаниялар арасындағы денсау бәсекелестікті қамтамасыз етеді. Комиссияның барлық зерттеулері басқа орган берген тапсырма бойынша жүргізілді, көбінесе Office of Fair Trading (OFT) (бірігу және нарық зерттеулерін жолдаған) немесе салалық реттеушілердің бірі (өз салалық құзыретіндегі нарықтарды немесе бағаны бақылау және басқа да лицензияларды өзгерту туралы нормативтік сілтемелер бере алатын) немесе салалық реттеушілердің бірінің шешіміне шағым түскеннен кейін жүзеге асырылды.

Нарық зерттеулері

2002 жылғы Кәсіпорын туралы заң OFT-ке (және салалық реттеушілерге) нарықтарды зерттеуге және егер олар бәсекелестік мәселелері болуы мүмкін деп алаңдаса, осы нарықтарды CC-ге терең зерттеуге жолдауға мүмкіндік берді. Нарықты зерттеу кезінде CC нарықтағы кез келген ерекшелік немесе ерекшеліктердің жиынтығы бәсекелестіктің алдын кеседі, шектейді немесе бұрмалайды ма, осылайша бәсекелестікке зиян келтіретін әсер (БЗӘ) тудырады ма, дегенді анықтауға міндетті болды. Кәсіпорындардың үлесі қандай екенін анықтамас бұрын, CC "нарықты анықтау" керек. Бұл оларға қай өнімдер қай салаға жататынын білуге мүмкіндік береді, содан кейін олар үлестің қандай пайызды құрайтынын біледі. Егер CC осылай деп шешсе, ол анықталған мәселелерді өзі түзету шараларын қолдану арқылы немесе басқаларға тиісті шаралар қабылдауды ұсыну арқылы жоюға тырысуға міндетті болды.

Міндеттемелер мен бұйрықтарды қайта қарау

Келісімдер немесе бұйрықтар 2002 жылғы Кәсіпорын туралы заңға және 1973 жылғы Әділ сауда туралы заңға сәйкес, өтеу шараларын іске асырудың басты құралы болды. OFT-нің осы келісімдерді немесе бұйрықтарды үнемі қарап тұруға заңдық міндеті болды, және егер жағдай өзгергендіктен келісімдер жиынтығын немесе бұйрықты өзгерту немесе тоқтату қажет деп есептесе, OFT оны CC-ге қарау үшін жіберді. Келісімдерді өзгерту немесе тоқтату туралы шешімді қабылдау жауапкершілігі CC-ге жүктелді.

Нормативтік сілтемелер

Реттік анықтамаларға қатысты, ҚР-ның рөлі тиісті салалық заңнамамен анықталды. Газ, электр энергиясы, су және кәріз, пошта, теміржол және әуежайлар саласында реттелетін компаниялардың жұмыс істеу шарттарын белгілейтін ресми құжатқа (лицензияға) ие болуы әдеттегі жағдай болды. Реттелетін компания реттеуші ұсынған лицензиясын өзгертуге келіспесе, реттеуші мәселені ҚР-ға жіберуге міндетті болды. ҚР бұл мәселені қарастырып, сілтемеде көрсетілген мәселенің қоғамдық мүддеге қарсы келуі мүмкін бе және егер солай болса, лицензияны өзгерту арқылы түзетуге бола ма дегенді қарастырды. Мұндай мәселелер компанияға қолданылатын бағаны реттеуге қатысты болуы мүмкін. ҚР 2000 жылғы Қаржылық қызметтер және нарықтар туралы заң мен 2007 жылғы Заңдық қызметтер туралы заң аясында да өкілеттіктерге ие болды.

Энергия кодексінің өзгерістері және Байланыс туралы заңға шағымдар

CC газ және электр нарықтары жөніндегі органның 2004 жылғы Энергия заңы бойынша белгілі бір энергия кодекстерін өзгерту туралы шешімдерінен және Коммуникациялар заңының 2003 жылғы нұсқасы бойынша Бәсекеге қатысты апелляциялық трибунал (CAT) жолдаған материалдар негізінде Ofcom-ның бағаны реттеу шешімдеріне қатысты апелляциялау функциясын атқарды.