Кіріспе
2001 жылғы американдық монополияға қарсы сот ісі, 2001 жылғы монополияға қарсы шарапат, АҚШ-тың Microsoft Corporation-ға қарсы салған ісі, 253 F.3d 34 (D. C. Cir. 2001) – Колумбия округінің апелляциялық сотында қарастырылған маңызды американдық монополияға қарсы заң ісі. АҚШ үкіметі Microsoft-ты Windows операциялық жүйесі үшін веб-браузер нарығында заңсыз монополия құрған деп айыптады, бұл негізінен компьютер өндірушілер (OEM) мен пайдаланушылардың Internet Explorer-ді жою және Netscape және Java сияқты басқа бағдарламаларды пайдалану мүмкіндігіне қойылған құқықтық және техникалық шектеулер арқылы жасалды. Бастапқы сотта Колумбия округінің АҚШ округтік соты Microsoft-тың әрекеттерінің 1890 жылғы Шерман монополияға қарсы заңының 2-тарауына сәйкес заңсыз монополия екенін анықтады. [Microsoft] микрокомпьютерлік бағдарламалық жасақтама индустриясындағы ең ықпалды компания ретінде танылды. MS DOS-қа орнатылған миллионнан астам машина бар екенін мәлімдеген негіздеуші және төраға Билл Гейтс Microsoft-тың қолданбалар, операциялық жүйелер, жабдықтар және соңғы кезде кітап басылымын басып озу арқылы индустрияның қалған бөлігінен оқшаулануын бекітуді шешті. Кейбір инсайдерлер Microsoft бағдарламалық жасақтама индустриясының IBM-і болуға тырысып жатыр дейді. Гейтс индустрияға тек сандармен үстемдік етуге тырыспайтынын айтса да, оның үстемдік стратегиясы Microsoft-тың жаңа Windows операциялық жүйесіне байланысты. "Біздің компания ретіндегі стратегиямыз бен күшіміз Windows-қа толығымен бағытталған, дәл MS DOS және Xenix сияқты операциялық жүйе ядроларына бағытталғандай", - деді Гейтс. "Біз сондай-ақ Windows мүмкіндіктерін пайдаланатын қолданбалар ғана ұзақ мерзімді перспективада бәсекеге қабілетті болады деп айтамыз". Гейтс Microsoft-тың Multiplan, Word және жаңа Chart сияқты өнімдермен қолданбалар нарығына енуі үлкен операция емес деп мәлімдеді. 1990 жылы Федералды сауда комиссиясы Microsoft-тың PC операциялық жүйелер нарығындағы монополиясын теріс пайдаланғаны туралы тергеу бастады. Комиссия мүшелері 1993 жылы 2:2 дауыспен келіспей, тергеуді жапты, бірақ Джанет Рено басқаратын Әділет министрлігі (DOJ) сол жылдың соңында өз тергеуін бастады, нәтижесінде 1994 жылдың 15 шілдесінде Microsoft басқа Microsoft өнімдерін Windows сатумен байланыстырмауға келісті, бірақ операциялық жүйеге қосымша мүмкіндіктерді енгізуге еркін болды. Кейінгі жылдары Microsoft Internet Explorer (IE) өнім емес, Windows-қа қосуға рұқсат етілген мүмкіндік деп мәлімдеді, бірақ DOJ бұл анықтамамен келіспеді. Үкімет Microsoft-тың Intel негізіндегі жеке компьютерлерде операциялық жүйе мен веб-браузерді интеграциялаудағы монополиялық билігін теріс пайдаланғанын айыптады. Басты мәселе – Microsoft-қа IE веб-браузерін Windows операциялық жүйесімен біріктіруге рұқсат етілуіне қатысты. Екі өнімді біріктіру 1990-шы жылдардың соңындағы браузер соғыстарында Microsoft-тың жеңісіне үлкен үлес қосты, себебі Windows пайдаланушыларының барлығы IE-нің көшірмесіне ие болды. Сондай-ақ, бұл Netscape Navigator немесе Opera сияқты бәсекелес веб-браузерлер нарығын шектеді, себебі бәсекелес браузерлерді сатып алу және орнату үшін қосымша уақыт қажет болды. Бұл даулардың негізінде Microsoft-тың үшінші тарап браузерлеріне қарағанда IE-ге артықшылық беру үшін қолданбалық бағдарламалау интерфейстерін манипуляциялағаны туралы сұрақтар туды. Үкімет сондай-ақ Microsoft-тың бастапқы жабдық өндірушілерімен жасасқан шектеуші лицензиялық келісімдерді орындау әрекеттерін де сұраққа алды.
the 2001 antitrust lawsuit
United States of America v. Microsoft Corporation, 253 F.3d 34 (D. C. Cir. 2001), was a landmark American antitrust law case at the United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit. The U. S. government accused Microsoft of illegally monopolizing the web browser market for Windows, primarily through the legal and technical restrictions it put on the abilities of PC manufacturers (OEMs) and users to uninstall Internet Explorer and use other programs such as Netscape and Java. At the initial trial, the United States District Court for the District of Columbia ruled that Microsoft's actions constituted unlawful monopolization under Section 2 of the Sherman Antitrust Act of 1890,
[Microsoft] is widely recognized as the most influential company in the microcomputer software industry. Claiming more than a million installed MS DOS machines, founder and chairman Bill Gates has decided to certify Microsoft's jump on the rest of the industry by dominating applications, operating systems, peripherals and, most recently, book publishing. Some insiders say Microsoft is attempting to be the IBM of the software industry. Although Gates says that he isn't trying to dominate the industry with sheer numbers, his strategy for dominance involves Microsoft's new Windows operating system "Our strategies and energies as a company are totally committed to Windows, in the same way that we're committed to operating system kernels like MS DOS and Xenix," says Gates. "We're also saying that only applications that take advantage of Windows will be competitive in the long run." Gates claimed that Microsoft's entrance into the application market with such products as Multiplan, Word and the new Chart product was not a big time operation. The Federal Trade Commission began an inquiry in 1990 over whether Microsoft was abusing its monopoly in the PC operating system market. The commissioners deadlocked with a 2–2 vote in 1993 and closed the investigation, but the Department of Justice (DOJ), led by Janet Reno, opened its own investigation later that year, resulting in a settlement on July 15, 1994, in which Microsoft consented not to tie other Microsoft products to the sale of Windows but remained free to integrate additional features into the operating system. In the years that followed, Microsoft insisted that Internet Explorer (IE) was not a product but a feature that it was allowed to add to Windows, although the DOJ did not agree with this definition. The government alleged that Microsoft had abused monopoly power on Intel based personal computers in its handling of operating system and web browser integration. The central issue was whether Microsoft was allowed to bundle its IE web browser software with its Windows operating system. Bundling the two products was allegedly a key factor in Microsoft's victory in the browser wars of the late 1990s, as every Windows user had a copy of IE. It was further alleged that this restricted the market for competing web browsers (such as Netscape Navigator or Opera), since it typically took extra time to buy and install the competing browsers. Underlying these disputes were questions of whether Microsoft had manipulated its application programming interfaces to favor IE over third party browsers. The government also questioned Microsoft's conduct in enforcing restrictive licensing agreements with original equipment manufacturers who were required to include that arrangement.
Аудандық соттың соты
Бұл іс бастапқыда Колумбия округінің АҚШ округтік сотында судья Томас Пенфилд Джексонның алдында қаралды. Сот ісі 1998 жылдың 18 мамырында басталды, оған АҚШ-тың 20 штаты мен Колумбия округінің бас прокурорлары қосылды. Әділет департаменті ұйымдастырған іс, өзара үйлесімділіктен гөрі, басып алу стратегиялары мен нарыққа кіруге кедергі келтіруге көбірек назар аударды. DOJ Microsoft компаниясын компьютер өндірушілерін Windows бағдарламалық қамтамасының орнатылуының бір бөлігі ретінде оның интернет-браузерін қосуға мәжбүр еткені туралы айыптамаға негізделді. Билл Гейтс видеоға түсірілген куәлік беру кезінде болған дереккөз оны "жауаптан қашып, жауап бермейтін" деп сипаттады. Ол "бәсекелесу", "алаңдау", "сұрау" және "біз" сияқты сөздердің анықтамалары туралы талас-тартыс жасады; іс жүргізудің кейбір бөлімдері кейін сотта көрсетілгенде судьяны күлдірді. Businessweek журналында былай деп жазылған: "Оның куәлігінің алғашқы раундтарында ол жауабын нашарлатып, "Мен есімде жоқ" деп сонша рет айтқан, тіпті төрағалық етуші судья да күлді. Гейтстің көптеген жоққа шығарулары мен білімі жоқ екенін айтуы прокурорлар Гейтстің жіберген және алған электрондық хаттарының үзінділерімен тікелей жоққа шығарылды". Intel компаниясының вице-президенті Стивен МакГейди куә ретінде шақырылған, ол Microsoft компаниясының аға вице-президенті Пол Марицтің "Netscape Communications Corporation" бәсекелес компаниясын "жою" және "сөндіру" ниеті туралы, сондай-ақ Netscape компаниясының флагмандық өнімінің көшірмесін тегін беру арқылы "Netscape-тің оттегін кесу" ниеті туралы айтқан сөздерін келтірді. Сот барысында Microsoft дәлел ретінде бірнеше бейнетаспа ұсынды, оның ішінде Internet Explorer-ді Microsoft Windows-тан алып тастау Windows-тың баяулауы мен істен шығуына әкелетінін көрсеткен. Microsoft компаниясының вице-президенті Джим Аллчин бір компьютерде түсірілген үздіксіз сегмент екенін айтқан бейнероликте үкімет кейбір белгішелердің құпия түрде жоғалып, компьютер үстелінде қайта пайда болғанын байқады, бұл әсерлер жалған болуы мүмкін екенін білдіреді. Аллчин таспадағы мәселелерге кейбір қызметкерлерінің кінәлі екенін мойындады. "Олар фильмді түсіріп, қате скриншотты түсірді", - деді ол оқиға туралы. Кейін Аллчин демонстрацияны қайта орындады және жаңа бейнетаспа ұсынды, бірақ бұл ретте Microsoft Windows-тың IE-ді алып тастаған кезде баяулайтыны туралы мәлімдемесінен бас тартты. Microsoft компаниясының өкілі Марк Мюррей үкіметтік адвокаттарды "бейне өндірісі сияқты мәселелерге шамадан тыс назар аударғаны үшін" сынады. Кейіннен Microsoft дәлел ретінде екінші дұрыс емес бейнетаспа ұсынды. Мәселе America Online пайдаланушыларына Windows компьютерлеріне Netscape Navigator-ды жүктеу мен орнатудың қаншалықты оңай немесе қиын болды. Microsoft-тың бейнетаспасы бұл процесті жылдам және оңай деп көрсетті, нәтижесінде пайдаланушының үстелінде Netscape белгішесі пайда болды. Үкімет сол процестің өз бейнетаспасын ұсынды, бұл Microsoft бейнетаспасы процедураның ұзақ және күрделі бөлігін алып тастағанын және Netscape белгішесі жұмыс үстеліне орналастырылмағанын, пайдаланушы оны іздеуге мәжбүр болғанын көрсетті. Microsoft компаниясының вице-президенті Брэд Чейз үкіметтің бейнетаспасын тексеріп, Microsoft компаниясының өзінің бейнетаспасының жалған екенін мойындады. Сот Microsoft компаниясына Internet Explorer-ді қамтымайтын Windows нұсқасын ұсынуды ұсынғанда, Microsoft компаниясы өндірушілерге таңдау ұсынды: ескірген Windows нұсқасы немесе дұрыс жұмыс істемейтін басқа нұсқасы. Сотталушы: "Сіздің мені жұмыс істемейтін өнімді таратуды талап ететін бұйрыққа қол қойғанымды толық түсіндіңіз бе?" - деп сұрады. Дэвид Коул, Microsoft компаниясының вице-президенті: "Жай тілмен айтқанда, иә. Біз осы бұйрықты орындадық. Бұл менің міндетім емес еді, оның салдары туралы ойлану". Гейтс пен оның ізбасары Стив Балмер істің нәтижесіне қатты алаңдап, "егер компанияны осылай бұзып жіберсе, оны мүлдем қисынсыз жолмен бөліп тастау керек" деп, Microsoft-тан кетуді талқылады, - деп еске алды Гейтс. Microsoft компаниясы өзін қорғап, өзінің "жаңаруға" тырысуына бәсекелес компаниялар, оның табысына қызғанышпен қарап, шабуыл жасағанын және үкіметтік сот процестері тек олардың құралы екенін мәлімдеді. 1999 жылдың 2 маусымында "Вашингтон Пост" және "Нью-Йорк Таймс" газеттерінде "Тәуелсіз институт" деп аталатын зерттеу тобы жасаған толық беттік жарнама жарық көрді. Жарнама "Антимонополиялық протекционизм туралы 240 экономисттен президент Клинтонға ашық хат" деп таныстырылды. Оның бір бөлігінде: "Тұтынушылар осы антимонополиялық шараларды сұрамады – бәсекелес бизнес фирмалары сұрады. Жоғары технология тұтынушылары бағаның төмендеуінен, өнімнің кеңеюінен және жаңа өнімдер мен инновациялардың таң қалдыратын ассортиментінен пайда көріп отыр. Бірақ, кейбір фирмалар бәсекелестерін әлсірету үшін үкіметтен қорғау іздеп жүр, бұл олардың құралы болып табылады. Көптеген жағдайлар белгісіз болашақта белгілі бір тұтынушы зияны туралы болжамдарға негізделген, ал ұсынылған көптеген шаралар табысты АҚШ фирмаларын әлсіретеді және олардың шетелдегі бәсекеге қабілетін төмендетеді".
Үкім
Сотшы Джексон 1999 жылдың 5 қарашасында фактілер бойынша өз қорытындысын жариялады, онда Microsoft-тың x86 негізіндегі жеке компьютерлердің операциялық жүйелері нарығындағы басымдығы монополия құрайтыны және Microsoft осы монополияға қатер төндіретін Apple, Java, Netscape, Lotus Software, RealNetworks, Linux және басқа да компаниялардың бағдарламаларын жоюға бағытталған әрекеттер жасағаны айтылды. 2000 жылдың 3 сәуірінде Джексон заң бойынша қорытындыларын жариялады, онда Microsoft монополиялық әрекеттерге, монополия құруға талпынуға және Шерман монополияға қарсы заңының 1 және 2-тарауларын бұзуға кінәлі деп танылды. 2000 жылдың 7 маусымында аудандық сот Microsoft компаниясын бөлуге бұйырды. Осы үкімге сәйкес, Microsoft екі жеке бөлімге бөлінуі керек еді: бірі операциялық жүйені, екіншісі – басқа бағдарламалық құралдарды өндіруі керек. Microsoft бұл үкімге қарсы дереу DC Circuit Court of Appeals-қа шағым түсірді.
Тиімділігі мен сын-пікірлері
2002 жылғы келісімнен кейін өнеркәсіп сарапшысы Роберт Х. Крингли тарапқа бөлінудің мүмкін емес екеніне сенді және «қазір Microsoft-тың өлуінің жалғыз жолы – өзіне-өзі қол жұмсау» деді. Солтүстік Каролина Университетінің монополияға қарсы заң профессоры Эндрю Чин, судья Джексонға бастапқы округтік сот процесінде фактілерді дайындауға көмектескен, Microsoft-қа «Windows және басқа да ‘платформалық бағдарламалық жасақтаманы’ лицензиялауға арнайы монополияға қарсы иммунитет берілді, бұл бәсекенің еркіндігін жоятын шарттар арқылы» деп жазды. Заң профессоры Эбен Моглен Microsoft-тың API-лары мен протоколдарын ашу талабы тек «Windows операциялық жүйесі өнімдерімен өзара әрекеттесу» үшін ғана пайдалы екенін, бірақ осы API-лар мен протоколдарды кез келген бәсекелес операциялық жүйеде қолдауды жүзеге асыру үшін емес екенін атап өтті. Экономист Милтон Фридман 1999 жылы Microsoft-қа қарсы монополияға қарсы іс қауіпті үрдіс орнатқанын, бұл бұрын үкіметтің араласуынан салыстырмалы түрде бос болған саланың мемлекеттік реттелуінің күшеюін болжады және осы саладағы болашақ технологиялық прогреске кедергі келтіреді деп жазды. Нәтижесінде келісімге қол жеткеннен кейін Business & Economic Research журналы Фридманның болжамдарына қайшы, бұл істің Microsoft-тың мінез-құлқына осы уақытқа дейін аз әсер еткенін жазды. Салынған айыппұлдар, шектеулер мен бақылау «монополиялық билігін теріс пайдаланудан және бағдарламалық қамтамасыз ету және операциялық жүйелер индустриясында үстемдік етуден» тоқтату үшін жеткіліксіз болды. Осы себепті Microsoft соттан кейін де үстемдік пен монополиялық ұстанымда болды және бәсекелестер мен инновациялық технологияларды тоқтата берді. Крис Баттс, Солтүстік-Батыс технология және зияткерлік меншік журналында жазған, АҚШ үкіметі операциялық жүйемен веб-браузерді қосудың пайдасын мойындады деп мәлімдеді. Апелляциялық сатыда үкімет байланысты сату туралы талаптан бас тартты, өйткені «Шерман» заңының 1-тарауында көрсетілгендей, Microsoft жүзеге асырған байланысты сату түрінен пайдадан гөрі зиян көп екенін дәлелдеуі керек еді.