Касталық жіктелу және әлеуметтік мәртебелер

Кіріспе

Әлеуметтік жіктелу мен жіктемелердің формалды және бейформаль түрлері, мәртебе беруге мүмкіндік береді.

Каста – бұл белгілі бір әлеуметтік жіктелу жүйесінде адамның туғаннан бастап кіретін бекітілген әлеуметтік топ: касталық жүйе. Мұндай жүйеде адамдардан күтілетін нәрселер: тек өз кастасының ішінде ғана некелесу (эндогамия), көбінесе белгілі бір кәсіппен байланысты өмір салтын ұстану, иерархияда сақталатын ритуалдық мәртебеге ие болу және мәдени көзқарас бойынша қарым-қатынас жасау, кейбір касталар басқаларына қарағанда таза немесе лас деп есептеледі. Оның классикалық этнографиялық мысалы – Үндістанның индуист қоғамының қатаң әлеуметтік топтарға бөлінуі. Оның тамыры Оңтүстік Азияның ежелгі тарихында және ол әлі де сақталып келеді.

Этимология

Ағылшын тіліндегі "каста" сөзі испан және португал тілдеріндегі "casta" сөзінен шыққан, ол Джон Миншеудің 1569 жылғы испан сөздігінде "жарыс, тегі, тайпа немесе тұқым" деп түсіндірілген. Испандықтар Жаңа әлемді отарлағанда, бұл сөзді "клан немесе тегі" мағынасында қолданды. Дегенмен, португалдықтар 1498 жылы Үндістанға келгенде кездескен мыңдаған эндогамиялық, мұрагерлік үнді әлеуметтік топтарын атау үшін "casta" сөзін ағылшын тіліндегі "каста" сөзінің қазіргі негізгі мағынасында алғаш рет қолданды. "Caste" сөзінің осы мағынадағы алғашқы жазбаша куәлігі 1613 жылға дейін жетеді.

Үндістан

Қазіргі Үндістанның касталық жүйесі варна деп аталатын ежелгі төрт топтық теориялық жіктемеге джати деп аталатын әлеуметтік топтардың үйлесуіне негізделген. Веда дәуірінде қоғам мүшелерінің қызметіне қарай төрт варнадан – брахман, кшатрия, вайшья және шудрадан тұратын құрылым ретінде қабылданатын. Варна туыстық емес, мамандық бойынша анықталған. Алайда, адамның джатиі туған кезде белгілі болады және ол сол джатиге тән кәсіппен айналысуға міндетті; мүшелері жеке қабілеттерімен қатар экономикалық, әлеуметтік және саяси жағдайларға байланысты кәсібін өзгерте алған және өзгертетін. 2016 жылғы зерттеуде туысқан емес үндістердің ДНК-сының талдауы нәтижесінде эндогамдық джатилер Гупта империясы кезінде пайда болғаны анықталды. 1901 жылдан бастап, он жылдық халық санағы мақсатында британдық отаршылдық билік барлық джатилерді ежелгі мәтіндерде сипатталған төрт варна санатына өзбетінен және дұрыс емес түрде жіктеді. Халық санағы комиссары Герберт Хоуп Рислей, "негіз ретінде ұсынылған қағида – қазіргі жергілікті қоғамдық пікірде танылған әлеуметтік басымдық бойынша жіктеу, және оның белгілі бір касталар теориялық үнді жүйесінің касталарының бірінің немесе басқасының заманауи өкілдері болуы керек деген фактіде көрінеді" деп атап өтті. Ежелгі индуистік мәтіндердегі варна қоғамды төрт санатқа бөліп сипаттайды: брахмандар (ғалымдар мен яджня діни қызметкерлері), кшатриялар (билеушілер мен жауынгерлер), вайшьялар (фермерлер, саудагерлер және қолөнершілер) және шудралар (жұмыскерлер/қызмет көрсетушілер). Мәтіндерде варна жіктелімінде ешқандай иерархия немесе жеке, қол сұғылмайтын категория туралы айтылмаған. Ғалымдар варналар жүйесі ешқашан қоғамда толыққанды жұмыс істемегенін және оның Үндістан тарихында шындыққа айналғандығына ешқандай дәлел жоқ деп санайды. Қоғамның нақты бөлінісі әрқашан джати (туған топтар) бойынша болды, олар ешқандай нақты діни қағидаға негізделмеген, бірақ этникалық шығу тегіне, кәсіптеріне немесе географиялық аймақтарына байланысты өзгеруі мүмкін. Джатилер тұрақты иерархиясы жоқ, бірақ өмір салты мен әлеуметтік, саяси немесе экономикалық жағдайына байланысты уақыт өте келе қалыптасқан ұғымдарға ие әлеуметтік топтар болды. Үндістанның көптеген ірі империялары мен династиялары, мысалы Мауриялар, Шаливаханалар, Чалукиялар, Какатиялар және тағы басқалар, британдық билеушілер түсіндірген варналар жүйесі бойынша шудралар ретінде жіктелетін адамдар құрды. 9 ғасырда барлық төрт варнаның патшалары, соның ішінде брахмандар мен вайшьялар, индустардағы монархиялық жүйеде ең жоғары орынды иеленгені белгілі. Бенгалиядағыдай көптеген жағдайларда, тарихи түрде патшалар мен билеушілер қажет болған кезде, бүкіл субконтинентте мыңдаған топтар болуы мүмкін джатилердің мәртебесін реттеуге шақырылған. Іс жүзінде, джатилер варналық топтарға сәйкес келуі немесе келмеуі мүмкін, ал көптеген көрнекті джатилер, мысалы джаттар мен ядавтар, екі варнаны, яғни кшатриялар мен вайшьяларды біріктірді, ал джатилердің варналық мәртебесі уақыт өте келе өзгеріске ұшырады. 1901 жылғы Үндістан халық санағын бастаған колониялық әкім Герберт Хоуп Рислейдің басшылығымен барлық джатилер теориялық варналар санатына топтастырылды. Саяси ғалым Ллойд Рудольфтің айтуынша, Рислей варнаның ежелгі болғанына қарамастан, Үндістанда табылған қазіргі заманғы барлық касталарға қолданылуы мүмкін деп сенді және "оның мақсаты бірнеше жүз миллион үндістерді анықтап, олардың қатарына жатқызу еді". Варна (кәсіпке негізделген тұжырымдамалық жіктеме) және джати (топтар) терминдері екі түрлі ұғым: варна – теориялық төрт бөлімді жіктеме, джати (қоғам) – субконтинентте таралған мыңдаған нақты эндогамдық әлеуметтік топтарды білдіреді. Классикалық авторлар варналардан басқа ештеңе туралы айтпайды, өйткені бұл ыңғайлы түсіндірме болды; бірақ отарлаушы индологтар кейде екеуін шатастырған кезде мәселе туындайды. Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, 1950 жылы Үндістан Конституциясы оңды кемсіту үшін бүкіл елдегі 1108 джатиді жоспарлы топтар ретінде тізімге енгізді. Бұл конституция сондай-ақ кастаның негізінде кемсітушілікке тыйым салады, бірақ оның Үндістанда қолданылуы сақталды. Қол сұғылмайтын қауымдар қазіргі әдебиетте кейде жоспарлы топтар, далиттер немесе харижандар деп аталады. 2001 жылы далиттер Үндістан халқының 16,2% құрады. 15 миллионға жуық борышкер бала еңбекшілердің көп бөлігі ең төменгі касталардан шыққан. Тәуелсіз Үндістанда кастаға байланысты зорлық-зомбылық оқиғалары болды. 2005 жылы үкімет далиттерге қарсы зорлық актілерінің, соның ішінде зорлау мен кісі өлтірудің шамамен 110 000 жағдайын тіркеді. 2012 жылы үкімет 651 кісі өлтіру, 3855 жарақат, 1576 зорлау, 490 ұрлық және 214 өртке қатысты жағдайды тіркеді. Касталық жүйенің әлеуметтік-экономикалық шектеулері урбанизация мен оңды әрекеттердің арқасында азайды. Дегенмен, касталық жүйе эндогамия мен мұрагерлікте әлі де бар және демократия саясатында гүлденеді, онда каста саясатшыларға дайын күйде сайлау округтерін ұсынады. Ғимараттар мен шетелдік бизнес мүмкіндіктері Үндістанның орта тап халқының өсуіне әсер етті. Мысалы, Чхаттисгарх саз қыш құмысы қауымдастығының (CPCC) кейбір мүшелері енді саз қыш құмысы емес, қалалық кәсіпқойлар, ал қалған көпшілігі дәстүрлі ауылдық саз қыш құмысы мүшелері болып қалады. Үндістан саясатында кастаның тұрақтылығы байқалады. Касталық қауымдастықтар касталық негіздегі саяси партияларға айналды. Саяси партиялар мен мемлекет кастаны адамдарды жұмылдыру және саясатты әзірлеу үшін маңызды фактор ретінде қарастырады. Бхатт пен Бетейльдің зерттеулері Үндістан қоғамының әлеуметтік аспектілерінде мәртебедегі, ашықтықтағы және ұялылықтағы өзгерістерді көрсетті. Елдегі қазіргі әлеуметтік-экономикалық өзгерістердің нәтижесінде Үндістан әлеуметтік саласының динамикасы мен экономикасында маңызды өзгерістерді бастан кешіруде. Үндістанда әлі де үйленудің ең көп таралған тәсілі ретінде жасалған некелер сақталғанымен, интернет жас үндістерге кездесу қосымшаларын пайдалану арқылы қарым-қатынастарын бақылауға мүмкіндік беретін желі құрды. Бұл әлі де бейресми шарттармен шектеледі, өйткені неке көбінесе осы қосымшалар арқылы жасалмайды. Гипергамия Үндістанда және индуистік мәдениетте әлі де кең таралған. Ерлер өз кастасының немесе одан төменгі кастасының әйелдеріне үйленуі күтіледі, бұл жағдайда әлеуметтік салдары болмайды. Әйел жоғары кастаға үйленсе, оның балалары әкесінің мәртебесін алады. Егер ол төменгі кастаға үйленсе, оның отбасы күйеуінің әлеуметтік мәртебесіне төмендейді. Осы жағдайда әйелдер некеде теңдік принципін ұстанушылар болып табылады. Егер неке шарттары теңдікті білдірмесе, жоғары кастаға үйленудің ешқандай пайдасы жоқ. Алайда, ерлер келісімнің теріс салдарынан жүйелі түрде қорғалған. Касталық жүйеге қатысты географиялық факторлар да әсер етеді. Солтүстік ауылдарындағы адамдардың эндогамдық некеге қатысу ықтималдығы жоғары, себебі бір кастадағы үйленуге жарамды адамдар жетіспейді. Солтүстік Үндістандағы әйелдердің күйеулерінен кетуі немесе ажырасуы мүмкін емес, өйткені олар салыстырмалы түрде төменгі касталық жүйеде және олардың бостандықтарына шектеулер қойылған. Екін жағынан, солтүстік тауларының Пахари әйелдері күйеулерінен айырылуға көбірек бостандыққа ие және оларға ешқандай ұят сезімі болмайды. Бұл көбінесе оның әрекеттері әлеуметтік күтулермен қорғалмағандықтан, жақсы шаруашылыққа әкеледі. Эндогамияның өсуіне ықпал ететін факторлардың бастысы – соңғы ғасырда Үндістанда болған қарқынды урбанизация. Қалалық орталықтардың ауыл шаруашылығына тәуелді емес және жалпы алғанда прогрессивтірек екені белгілі. Үндістан қалаларының халқы өскенде, жұмыс нарығы да осы өсуге қадам басты. Гүлдену және тұрақтылық енді жеке адам үшін оңай қол жеткізілетін болды, ал тиімді және жылдам үйленуге қатысты алаңдаушылық азайды. Осылайша, қалалық Үндістанның жас және прогрессивті буыны...

Modern India's caste system is based on the superimposition of an old four fold theoretical classification called the varna on the social groupings called the jāti. The Vedic period conceptualised a society as consisting of four types of varnas, or categories: Brahmin, Kshatriya, Vaishya and Shudra, according to the nature of the work of its members. Varna was not an inherited category and the occupation determined the varna. However, a person's Jati is determined at birth and makes them take up that Jati's occupation; members could and did change their occupation based on personal strengths as well as economic, social and political factors. A 2016 study based on the DNA analysis of unrelated Indians determined that endogamous jatis originated during the Gupta Empire. From 1901 onwards, for the purposes of the Decennial Census, the British colonial authorities arbitrarily and incorrectly forced all Jātis into the four Varna categories as described in ancient texts. Herbert Hope Risley, the Census Commissioner, noted that "The principle suggested as a basis was that of classification by social precedence as recognized by native public opinion at the present day, and manifesting itself in the facts that particular castes are supposed to be the modern representatives of one or other of the castes of the theoretical Indian system." Varna, as mentioned in ancient Hindu texts, describes society as divided into four categories: Brahmins (scholars and yajna priests), Kshatriyas (rulers and warriors), Vaishyas (farmers, merchants and artisans) and Shudras (workmen/service providers). The texts do not mention any hierarchy or a separate, untouchable category in Varna classifications. Scholars believe that the Varnas system was never truly operational in society and there is no evidence of it ever being a reality in Indian history. The practical division of the society had always been in terms of Jatis (birth groups), which are not based on any specific religious principle but could vary from ethnic origins to occupations to geographic areas. The Jātis have been endogamous social groups without any fixed hierarchy but subject to vague notions of rank articulated over time based on lifestyle and social, political, or economic status. Many of India's major empires and dynasties like the Mauryas, Shalivahanas, Chalukyas, Kakatiyas among many others, were founded by people who would have been classified as Shudras, under the Varnas system, as interpreted by the British rulers. It is well established that by the 9th century, kings from all the four Varnas, including Brahmins and Vaishyas, had occupied the highest seat in the monarchical system in Hindu India, contrary to the Varna theory. In many instances, as in Bengal, historically the kings and rulers had been called upon, when required, to mediate on the ranks of Jātis, which might number in thousands all over the subcontinent and vary by region. In practice, the jātis may or may not fit into the Varna classes and many prominent Jatis, for example the Jats and Yadavs, straddled two Varnas i. e. Kshatriyas and Vaishyas, and the Varna status of Jātis itself was subject to articulation over time. Starting with the 1901 Census of India led by colonial administrator Herbert Hope Risley, all the jātis were grouped under the theoretical varnas categories. According to political scientist Lloyd Rudolph, Risley believed that varna, however ancient, could be applied to all the modern castes found in India, and "[he] meant to identify and place several hundred million Indians within it." The terms varna (conceptual classification based on occupation) and jāti (groups) are two distinct concepts: while varna is a theoretical four part division, jāti (community) refers to the thousands of actual endogamous social groups prevalent across the subcontinent. The classical authors scarcely speak of anything other than the varnas, as it provided a convenient shorthand; but a problem arises when colonial Indologists sometimes confuse the two. Upon independence from Britain, the Indian Constitution listed 1,108 Jatis across the country as Scheduled Castes in 1950, for positive discrimination. This constitution would also ban discrimination of the basis of the caste, though its practice in India remained intact. The Untouchable communities are sometimes called Scheduled Castes, Dalit or Harijan in contemporary literature. In 2001, Dalits were 16.2% of India's population. Most of the 15 million bonded child workers are from the lowest castes. Independent India has witnessed caste related violence. In 2005, government recorded approximately 110,000 cases of reported violent acts, including rape and murder, against Dalits. For 2012, the government recorded 651 murders, 3,855 injuries, 1,576 rapes, 490 kidnappings, and 214 cases of arson. The socio economic limitations of the caste system are reduced due to urbanisation and affirmative action. Nevertheless, the caste system still exists in endogamy and patrimony, and thrives in the politics of democracy, where caste provides ready made constituencies to politicians. The globalisation and economic opportunities from foreign businesses has influenced the growth of India's middle class population. Some members of the Chhattisgarh Potter Caste Community (CPCC) are middle class urban professionals and no longer potters unlike the remaining majority of traditional rural potter members. There is persistence of caste in Indian politics. Caste associations have evolved into caste based political parties. Political parties and the state perceive caste as an important factor for mobilisation of people and policy development. Studies by Bhatt and Beteille have shown changes in status, openness, mobility in the social aspects of Indian society. As a result of modern socio economic changes in the country, India is experiencing significant changes in the dynamics and the economics of its social sphere. While arranged marriages are still the most common practice in India, the internet has provided a network for younger Indians to take control of their relationships through the use of dating apps. This remains isolated to informal terms, as marriage is not often achieved through the use of these apps. Hypergamy is still a common practice in India and Hindu culture. Men are expected to marry within their caste, or one below, with no social repercussions. If a woman marries into a higher caste, then her children will take the status of their father. If she marries down, her family is reduced to the social status of their son in law. In this case, the women are bearers of the egalitarian principle of the marriage. There would be no benefit in marrying a higher caste if the terms of the marriage did not imply equality. However, men are systematically shielded from the negative implications of the agreement. Geographical factors also determine adherence to the caste system. Many Northern villages are more likely to participate in exogamous marriage, due to a lack of eligible suitors within the same caste. Women in North India have been found to be less likely to leave or divorce their husbands since they are of a relatively lower caste system, and have higher restrictions on their freedoms. On the other hand, Pahari women, of the northern mountains, have much more freedom to leave their husbands without stigma. This often leads to better husbandry as his actions are not protected by social expectations. Chiefly among the factors influencing the rise of exogamy is the rapid urbanisation in India experienced over the last century. It is well known that urban centers tend to be less reliant on agriculture and are more progressive as a whole. As India's cities boomed in population, the job market grew to keep pace. Prosperity and stability were now more easily attained by an individual, and the anxiety to marry quickly and effectively was reduced. Thus, younger, more progressive generations of urban Indians are less likely than ever to participate in the antiquated system of arranged endogamy. India has also implemented a form of Affirmative Action, locally known as "reservation groups". Quota system jobs, as well as placements in publicly funded colleges, hold spots for the 8% of India's minority, and underprivileged groups. As a result, in states such as Tamil Nadu or those in the north east, where underprivileged populations predominate, over 80% of government jobs are set aside in quotas. In education, colleges lower the marks necessary for the Dalits to enter.

Непал

Непалдық касталық жүйе кейбір жағынан үнділік джати жүйесіне ұқсайды, көптеген джати бөлімдерімен және олардың үстіне орналасқан варна жүйесімен. Личхави кезеңінде касталық жүйенің пайда болуы туралы жазулар куәлік береді. Жаяштит Малла (1382–1395) неварларды 64 кастаға бөлді (Геллнер 2001). Махиндра Малланың (1506–1575) билігінде де осыған ұқсас жұмыс жасалды. Индуистік әлеуметтік кодекс кейіннен Рам Шах (1603–1636) Горха Корольдығында құрылды.

Пәкістан

McKim Marriott әлеуметтік жіктелудің иерархиялық, жабық, ендогамдық және мұрагерлік сипатта кең таралғанын, әсіресе Пәкістанның батыс аймақтарында айтады. Фредерик Барт Пакистандағы осы әлеуметтік жіктелу жүйесін қарастырып, оларды касталар деп атады.

Шри-Ланка

Шри-Ланкадағы касталық жүйе – қоғамның қабаттарға бөлінуі болып табылады, Үндістанда кездесетін джати жүйесі оған әсер еткен. Пуджавалия, Садхармаратнавалия және Йогаратнакарайя сияқты ежелгі Шри-Ланка мәтіндері мен жазу деректері осы иерархия феодалдық кезеңде кең таралғанын көрсетеді. Кадайимпот – шекара кітаптарындағы Канди дәуірінде, тіпті 18 ғасырда да осы таптық иерархияның қайталануы, дәстүрдің Шри-Ланка монархиясының соңына дейін сақталғанын көрсетеді.

Тибет

Тибеттің әлеуметтік топтары, әсіресе Тибеттегі жеке басты тәуелділік (крепостнойлық) туралы даулар көп. vertical align=sup 1950 жылға дейінгі Тибет қоғамы функционалды түрде касталық жүйе болғандығын айтты, бұл бұрынғы ғалымдардың Тибеттің әлеуметтік топтар жүйесін Еуропалық феодалдық жеке басты тәуелділікке (крепостнойлыққа) ұқсас деп сипаттауына, сондай-ақ ғылыми емес батыс көзқарастарының, көне Тибет қоғамын шартты түрде «теңдікке» толы деп бейнелеу әрекетіне қарсы келеді.

Жапония

Жапония тарихында әлеуметтік топтар мұрагерлік негізде құрылып, жеке еңбек сіңіруге қарамай, мінсіздікке ұмтылған, бұл жүйе мибунсей (身分制) деп аталды. Ең жоғары сатыда император мен сарай ақсүйектері (куге), сондай-ақ сёгун мен даймё орналасты. Ескі ғалымдар қоғамның төрт бөлімі болғанын айтты; төрт топ: "самурайлар, шаруалар (хякусё), қолөнершілер және саудагерлер (чōнин)", даймё билігінде, олардың 80% шаруалар 5% самурайлар класының бағынышында болды, одан кейін қолөнершілер мен саудагерлер келді. Алайда, 1995 жылдан бергі зерттеулер көрсеткендей, самурайлардың бағынышындағы шаруалар, қолөнершілер және саудагерлердің топтары тең дәрежеде болған, ал ескі иерархиялық схема жапон тарихы оқулықтарынан алынып тасталды. Яғни, шаруалар, қолөнершілер және саудагерлер әлеуметтік тұрғыдан бағынышты емес, әлеуметтік жіктеулерді білдіреді. Белгілі бір топтар арасында неке жасауға көбінесе тыйым салынды. Атап айтқанда, Токугава сёгунаты даймё мен сарай ақсүйектері арасындағы некелерге тыйым салды, себебі бұл саяси маневрларға алып келуі мүмкін еді. Сол себепті, даймё мен самурайлар класының жоғары ранкті хатамотолары арасындағы некелер Токугава сёгунатының келісімін қажет етті. Самурайлар класының мүшесіне шаруаға, қолөнершіге немесе саудагерге үйленуге тыйым салынды, бірақ бұл төменгі топтан шыққан адамды самурайлар класына асырап алып, кейін үйлену арқылы жасалды. Кедей самурайдың бай саудагер немесе шаруа әйеліне үйленуінің экономикалық пайдасы болғандықтан, олар саудагер немесе шаруа әйелін асырап алған қыз ретінде самурайлар қатарына қабылдап, содан кейін онымен некелесетін. Жапонияда жек көрілетін және қанауға ұшыраған, тарихи тұрғыдан "эта" деп аталған, өздігінен туған каста болды, қазір "буракумин" деп аталады. Қазіргі заманғы заңдар топтық иерархияны ресми түрде жойғанмен, буракуминге немесе буракуминнің төменгі топтарына қатысты кемсітушілік туралы хабарлар келіп түсуде. Буракумин "қанаушылар" ретінде қарастырылады. Буракумин – Хоккайдоның айнуларымен және корей немесе қытай тегінен шыққан адамдармен бірге Жапониядағы негізгі азшылық топтарының бірі.

In Japan's history, social strata based on inherited position rather than personal merit, were rigid and highly formalised in a system called mibunsei (身分制). At the top were the Emperor and Court nobles (kuge), together with the Shōgun and daimyō. Older scholars believed that there were Four divisions of society; four classes; 士農工商 of "samurai, peasants (hyakushō), craftsmen, and merchants (chōnin)" under the daimyo, with 80% of peasants under the 5% samurai class, followed by craftsmen and merchants. However, various studies have revealed since about 1995 that the classes of peasants, craftsmen, and merchants under the samurai are equal, and the old hierarchy chart has been removed from Japanese history textbooks. In other words, peasants, craftsmen, and merchants are not a social pecking order, but a social classification. Marriage between certain classes was generally prohibited. In particular, marriage between daimyo and court nobles was forbidden by the Tokugawa shogunate because it could lead to political maneuvering. For the same reason, marriages between daimyo and high ranking hatamoto of the samurai class required the approval of the Tokugawa shogunate. It was also forbidden for a member of the samurai class to marry a peasant, craftsman, or merchant, but this was done through a loophole in which a person from a lower class was adopted into the samurai class and then married. Since there was an economic advantage for a poor samurai class person to marry a wealthy merchant or peasant class woman, they would adopt a merchant or peasant class woman into the samurai class as an adopted daughter and then marry her. Japan had its own untouchable caste, shunned and ostracised, historically referred to by the insulting term eta, now called burakumin. While modern law has officially abolished the class hierarchy, there are reports of discrimination against the buraku or burakumin underclasses. The burakumin are regarded as "ostracised". The burakumin are one of the main minority groups in Japan, along with the Ainu of Hokkaidō and those of Korean or Chinese descent.

Корея

Бейкжон (백정) Кореяның "қолы тигілмейтін" кастасы болды. Бүгінгі мағынасы – қасапшы. Бұл ХІ ғасырда Кореяға қидандардың шапқынынан бастау алады. Жеңілген қидандар, көтеріліс болдырмау үшін Горёоның бүкіл аумағында оқшауланған қауымдастықтарға қоныстандырылды. Олардың аң аулау, мал өсіру, ет өңдеу және былғары жасау сияқты көшпелілерге тән дағдылары бағаланды. Уақыт өте келе олардың этникалық тегі ұмытылып, корей қоғамының ең төменгі қабатын құрады. 1392 жылы Конфуцийшіл Жосон әулетінің құрылуымен Корея өз туған таптық жүйесін жүйеледі. Жоғарыда екі ресми топ тұрды – Янгбан, яғни "екі топ". Олар ғалымдардан (мунбан) және әскерден (мүбан) құралды. Ғалымдар әскерден әлдеқайда жоғары әлеуметтік мәртебеге ие болды. Одан төменде джунг-ин (중인 中人: "орта адамдар") орналасты. Бұл медицина, есептеу, аударма, аймақтық бюрократия сияқты мамандандырылған кәсіптердің шағын тобы болды. Одан төмен сангмин (상민 常民: "қара халық") – өз жерін өңдейтін шаруалар тұрды. Кореяда ноби деп аталатын іріктеушілер де болды. Нобилердің саны халықтың үштен біріне дейін жете алатын, бірақ орташа есеппен халықтың шамамен 10% құрады. 1801 жылы үкіметтік нобилердің көп бөлігі босатылды, ал 1858 жылы нобилер Корея халқының шамамен 1,5% құрады. Мұрагерлік ноби жүйесі 1886-87 жылдары ресми түрде жойылды, ал қалған ноби жүйесі 1894 жылғы Габо реформасымен тоқтатылды. Олар корей қоғамын теңдікке жеткізуді көздеп, оларға әсер ететін әлеуметтік және экономикалық теңсіздіктерге қарсы күресті. Олардың күш-жігері жоғары таптың, биліктің және "қара халықтың" әлеуметтік кемсітуіне, сондай-ақ мектептерде балаларға қарсы қолданылатын қарапайым сөздерге қарсы бағытталды. 1896 жылғы Габо реформасымен Кореяның таптық жүйесі ресми түрде жойылды. Габо үкіметінің құлауынан кейін, Корея империясы құрылғаннан кейін Гвангму үкіметіне айналған жаңа кабинет дәстүрлі таптық жүйені жою үшін жүйелі шаралар қабылдады. Олардың бірі – адалдар кабинеті жүзеге асырған, ресми әлеуметтік теңдік мақсатын көрсететін жаңа отбасы тіркеу жүйесі болды. Ескі тіркеу жүйесі үй шаруашылығының мүшелерін олардың әлеуметтік мәртебесіне сәйкес тіркесе, жаңа жүйе кәсібін көрсетуді талап етті. Көптеген корейлердің сол кезде тегі мен бонгваны болғанмен, әлі де көптеген чеонмин, негізінен іріктеушілер мен құлдар, сондай-ақ "қолы тигілмейтін" касталық топтар болды. Жаңа жүйе бойынша, олар жеке үй шаруашылығы ретінде тіркелу үшін тегін көрсетуге міндетті болды. Кейбір чеонмин өздерінің тегін орнына қожайындарының тегін алды, ал басқалары жергілікті жердегі ең көп таралған тегі мен бонгванын таңдады. Осы мысалмен қатар, Корея үкіметінің ішіндегі және одан тыс белсенділер үкімет пен халық арасындағы жаңа қарым-қатынасты азаматтық ұғымы арқылы, "халық" деген inmin және кейінірек "азамат" деген kungmin терминдерін қолдана отырып, көзқарастарын негіздеді. Барбара Демик Сонгбун деп аталатын бұл "сыныптық құрылымды" конфуциандық және коммунистік идеологиялардың үйлесімі болып табылатын, мұрагерлік "касталық жүйенің" жаңартылуы деп сипаттайды. Ол 1946 жылы пайда болды және 1960 жылдары бекітілді, үш топқа бөлінген 53 категориядан тұрды: адал, тербеліссіз және таза емес. Артықшылықты "адал" тобына Корея Еңбек партиясының мүшелері мен Корея Халық Армиясы офицерлері кірді, "тербеліссіз" тобына шаруалар, ал "таза емес" тобына Жапон империясымен ынтымақтасқандар мен жер иелері кірді. Оның сөзінше, жаман отбасылық тарих "ластанған қан" деп аталады және заң бойынша бұл "ластанған қан" үш буынға дейін сақталады.

The baekjeong (백정) were an "untouchable" outcaste of Korea. The meaning today is that of butcher. It originates in the Khitan invasion of Korea in the 11th century. The defeated Khitans who surrendered were settled in isolated communities throughout Goryeo to forestall rebellion. They were valued for their skills in hunting, herding, butchering, and making of leather, common skill sets among nomads. Over time, their ethnic origin was forgotten, and they formed the bottom layer of Korean society. In 1392, with the foundation of the Confucian Joseon dynasty, Korea systemised its own native class system. At the top were the two official classes, the Yangban, which literally means "two classes". It was composed of scholars (munban) and warriors (muban). Scholars had a significant social advantage over the warriors. Below were the jung in (중인 中人: literally "middle people"). This was a small class of specialised professions such as medicine, accounting, translators, regional bureaucrats, etc. Below that were the sangmin (상민 常民: literally 'commoner'), farmers working their own fields. Korea also had a serf population known as the nobi. The nobi population could fluctuate up to about one third of the population, but on average the nobi made up about 10% of the total population. In 1801, the vast majority of government nobi were emancipated, and by 1858 the nobi population stood at about 1.5% of the total population of Korea. The hereditary nobi system was officially abolished around 1886–87 and the rest of the nobi system was abolished with the Gabo Reform of 1894, They focused on social and economic injustices affecting them, hoping to create an egalitarian Korean society. Their efforts included attacking social discrimination by upper class, authorities, and "commoners", and the use of degrading language against children in public schools. With the Gabo reform of 1896, the class system of Korea was officially abolished. Following the collapse of the Gabo government, the new cabinet, which became the Gwangmu government after the establishment of the Korean Empire, introduced systematic measures for abolishing the traditional class system. One measure was the new household registration system, reflecting the goals of formal social equality, which was implemented by the loyalists' cabinet. Whereas the old registration system signified household members according to their hierarchical social status, the new system called for an occupation. While most Koreans by then had surnames and even bongwan, although still substantial number of cheonmin, mostly consisted of serfs and slaves, and untouchables did not. According to the new system, they were then required to fill in the blanks for surname in order to be registered as constituting separate households. Instead of creating their own family name, some cheonmins appropriated their masters' surname, while others simply took the most common surname and its bongwan in the local area. Along with this example, activists within and outside the Korean government had based their visions of a new relationship between the government and people through the concept of citizenship, employing the term inmin ("people") and later, kungmin ("citizen"). Called Songbun, Barbara Demick describes this "class structure" as an updating of the hereditary "caste system", a combination of Confucianism and Communism. It originated in 1946 and was entrenched by the 1960s, and consisted of 53 categories ranging across three classes: loyal, wavering, and impure. The privileged "loyal" class included members of the Korean Workers' Party and Korean People's Army officers' corps, the wavering class included peasants, and the impure class included collaborators with Imperial Japan and landowners. She claims that a bad family background is called "tainted blood", and that by law this "tainted blood" lasts three generations.

Язидтер

Езидтер дінінде үш тұқымдық топ бар, олар көбінесе касталар деп аталады. Язиди қоғамындағы және кастадағы мүшелік туған кезден бастап беріледі. Пирлер мен шейхтер – көптеген қасиетті рулармен өкілдік етілген діни касталар. Шейхтер діни және әкімшілік функцияларды басқарады және үш эндогамдық үйге бөлінеді: Шемсани, Адани және Катани, олар өз кезегінде руларға бөлінеді. Пирлер таза діни функцияларды атқарады және дәстүрлі түрде 40 рудан немесе кланнан тұрады, бірақ Пир руларының шамамен 90 атауы табылды, бұл жаңа тармақтардың пайда болуының және язидтер әртүрлі жерлерге және елдерге қоныстанғандықтан, уақыт өте кландардың санының артуының нәтижесі болуы мүмкін. Бір отбасында бөлініс болуы мүмкін, егер бір кланда бірнеше бауыр болса, олардың әрқайсысы өз Пир тармағының негізін қалаушысы болуы мүмкін. Миридтер – қарапайым халықтан құралған каста және тайпаларға бөлінеді, олардың әрқайсысы белгілі бір Пирге және тайпаға бекітілген шейхтің діни руымен байланысты.

Иран

Исламға дейінгі Сасанид қоғамы өте күрделі болды, империя ішіндегі көптеген түрлі топтарды басқаратын жекелеген әлеуметтік ұйым жүйелері бар еді. Тарихшылар қоғамның төрт әлеуметтік топқа бөлінгенін айтады, лингвистикалық талдаулар олардың жиынтығын "пистралар" деп атаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ең жоғарыдан ең төменгі деңгейге дейін дін қызметкерлері (асраван), жауынгерлер (артештаран), хатшылар (дабиран) және қара халық (вастриошан) кірді.

Йемен

Йеменде африкалық текті Аль Ахдам деп аталатын мұрагерлік каста бар, олар мәңгілік қол еңбекшілері ретінде ұсталады. Олардың саны 22 миллионға жуық Яман халқының ішінде 3,5 миллионнан асады деп есептеледі және оларға қатысты кемсітушілік жасалады.

Африка

Түрлі әлеуметтанушылар Африкада касталық жүйелердің бар екенін хабарлаған. Кейбір жағдайларда, Африкада туғаннан бастап тазалық және таза емес деп санау кең таралған. Басқа жағдайларда, мысалы, Нигерияның Нупе тайпасы, Шығыс Африканың Бени Амер тайпасы және Суданның Тира тайпасында, мұндай қатыстырмаушылық принципі дамитын әлеуметтік факторлармен байланысты болған.

Батыс Африка

Нигериядағы игбо тайпасының арасында, әсіресе Энугу, Анамбра, Имо, Абия, Эбоньи, Эдо және Дельта штаттарында, ғалым Элиджа Обинна осу касталық жүйесінің үлкен әлеуметтік мәселе болғанын және қазір де болып жатқанын анықтады. Осу кастасы адамның нақты бір отбасында тууымен белгіленеді. Егер адам осу кастасында туса, ол Нигериядағы шеттенуге ұшырайтын, қабылдамайтын және оқшауланған адам болып есептеледі, оның қабілеті мен лайықтылығына қарамастан, мүмкіндіктері шектеулі болады. Обинна осы касталық жүйемен байланысты жекелік пен биліктің үкімет, шіркеу және жергілікті қауымдастықтарда қалай қолданылатынын талқылайды. Африкадағы әлеуметтік жіктелу жүйелерін қарастырған Рихтер француз және американдық ғалымдардың Батыс Африканың көптеген шеберлер тобын «каста» деп атағанын хабарлайды. Бұл топтар төмен дәрежелі, саяси биліктен айырылған, белгілі бір кәсіппен айналысатын, мұрагерлікпен берілетін және кейде басқалар тарапынан жек көрілетін болып сипатталған. Рихтер Кот-д'Ивуардағы касталық жүйені алты кіші касталық санатқа бөліп көрсетеді. Әлемнің басқа бөліктерінен айырмашылығы, кейде кіші касталар ішінде жылжу мүмкіншілігі бар, бірақ касталар арасында емес. Рихтердің сөзіне сүйенсек, шаруалар мен қолөнершілер ерекше касталарды құраған. Кейбір кіші касталар басқаларына қарағанда көбірек жек көрінеді. Мысалы, ағаш кесушілер отбасында туған әйелдер үшін экзогамия сирек кездеседі. Сол сияқты, Гамбия, Гана, Гвинея, Кот-д'Ивуар, Либерия, Сенегал және Сьерра-Леонедегі манде қоғамдарының этникалық байланыстар арқылы қоғамды бөлетін әлеуметтік жіктелу жүйелері бар. Манде кластық жүйесі жонов құлдарын төмен санаған. Сенегалдағы волоф тайпасы үш негізгі топқа бөлінеді: гир (бостандықпен туғандар/асылдар), жаам (құлдар мен олардың ұрпақтары) және төменгі тапқа жататын неено. Батыс Африканың әртүрлі аймақтарында фулани қоғамдарында да таптық жіктелулер бар. Басқа касталарға гриоттар, теміршілер және аяқ киім жасаушылар жатады. Тамари Батыс Африканың он бестен астам халықтарының эндогамды касталарын сипаттады, олардың ішінде тукулор, сонгхай, догон, сенуфо, минянка, маврлар, мандинг, сонинке, волоф, серер, фулани және туарегтер бар. Касталар 14 ғасырдан кешіктірмей малинке халқының арасында пайда болды және 16 ғасырдан кешіктірмей волофтар мен сонинкелер, сондай-ақ кейбір сонгхай және фулани халықтары арасында болды. Тамаринің айтуынша, Сунджата эпосында сипатталған Соссо-Малинке соғысы сияқты соғыстар Мали империясын құраған халық арасында теміршілер мен жыраулар кастасының қалыптасуына әкелді. Батыс Африка уақыт өте дамыған сайын, екінші деңгейлі мамандықтарға ие болған немесе кәсіптерін өзгерткен кіші касталар пайда болды. Эндогамия каста ішінде немесе шектеулі касталар арасында кең таралған, бірақ Тамариге сәйкес, касталар демографиялық оқшаулануды құраған жоқ. Кастаға сәйкес әлеуметтік мәртебе ұрпақтарға автоматты түрде мұрагерлікпен берілді, бірақ бұл мұрагерлік әкеден тарады. Яғни, жоғары касталы еркектердің балалары мен төмен касталы немесе құл кәнизактары әкелерінің касталық мәртебесіне ие болады.

Among the Igbo of Nigeria – especially Enugu, Anambra, Imo, Abia, Ebonyi, Edo and Delta states of the country – scholar Elijah Obinna finds that the Osu caste system has been and continues to be a major social issue. The Osu caste is determined by one's birth into a particular family irrespective of the religion practised by the individual. Once born into Osu caste, this Nigerian person is an outcast, shunned and ostracised, with limited opportunities or acceptance, regardless of his or her ability or merit. Obinna discusses how this caste system related identity and power is deployed within government, Church and indigenous communities. In a review of social stratification systems in Africa, Richter reports that the term caste has been used by French and American scholars to many groups of West African artisans. These groups have been described as inferior, deprived of all political power, have a specific occupation, are hereditary and sometimes despised by others. Richter illustrates caste system in Ivory Coast, with six sub caste categories. Unlike other parts of the world, mobility is sometimes possible within sub castes, but not across caste lines. Farmers and artisans have been, claims Richter, distinct castes. Certain sub castes are shunned more than others. For example, exogamy is rare for women born into families of woodcarvers. Similarly, the Mandé societies in Gambia, Ghana, Guinea, Ivory Coast, Liberia, Senegal and Sierra Leone have social stratification systems that divide society by ethnic ties. The Mande class system regards the jonow slaves as inferior. Similarly, the Wolof in Senegal is divided into three main groups, the geer (freeborn/nobles), jaam (slaves and slave descendants) and the underclass neeno. In various parts of West Africa, Fulani societies also have class divisions. Other castes include Griots, Forgerons, and Cordonniers. Tamari has described endogamous castes of over fifteen West African peoples, including the Tukulor, Songhay, Dogon, Senufo, Minianka, Moors, Manding, Soninke, Wolof, Serer, Fulani, and Tuareg. Castes appeared among the Malinke people no later than 14th century, and was present among the Wolof and Soninke, as well as some Songhay and Fulani populations, no later than 16th century. Tamari claims that wars, such as the Sosso Malinke war described in the Sunjata epic, led to the formation of blacksmith and bard castes among the people that ultimately became the Mali empire. As West Africa evolved over time, sub castes emerged that acquired secondary specialisations or changed occupations. Endogamy was prevalent within a caste or among a limited number of castes, yet castes did not form demographic isolates according to Tamari. Social status according to caste was inherited by off springs automatically; but this inheritance was paternal. That is, children of higher caste men and lower caste or slave concubines would have the caste status of the father.

Орталық Африка

1960 жылы Этель М. Альберт Орталық Африкадағы қоғамдар касталық сипаттағы әлеуметтік жіктелу жүйелері екенін айтты. Сол сияқты, 1961 жылы Макет Руанда мен Бурундидегі қоғамды касталар ретінде сипаттауға болатынын атап өтті. Макеттің сөзіне қарағанда, тутсилер өздерін жоғарырақ санаған, ал хутулар, олар көп санды болса, ал твалар, олар ең аз санды болса, тумысы бойынша руандалық қоғамның иерархиясында сәйкесінше екінші және үшінші дәрежеде деп есептелген. Бұл топтар көбінесе өз ішінде некелесіп, жабық және қимыл-қозғалысы шектеулі болған.

Африка мүйіз

[[Файл:NSRW Africa Midgan. Мадхибан (Мидган) былғарымен айналысатын кәсіп иелері. Тумал және Ибирмен бірге олар жиынтығында «саб» деп аталады. Алула Панкхерст Эфиопияның оңтүстік-батысындағы касталық топтар туралы зерттеу жариялаған. Кафа тайпалары арасында да дәстүрлі түрде касталар деп белгіленген топтар болған. "Дерг режимінен бұрын жасалған зерттеулерге сүйене отырып, бұл зерттеулер көбінесе каста жүйесіне ұқсас әлеуметтік иерархияның бар екенін болжайды. Бұл иерархияның ең жоғасында Кафа тайпасы тұрды, одан кейін теміршілер (Кеммо), тоқымашылар (Шаманно), жыраулар (Шато), қыш құмыра жасаушылар және күнтізшілер (Манно) сияқты кәсіптік топтар келді. Бұл иерархияда маньчжо тайпасы көбінесе аңшылар деп аталды, олардың мәртебесі ең төменгі деңгейде болды және құлдармен теңестірілді." Африка мүйізіндегі Оңтүстік Эфиопиядағы Борана Оромо тайпаларында да таптық жүйе бар, онда Уата, өркениетке бейімделген аңшы-жинаушылар тобы, ең төменгі тапты құрайды. Уата тайпасы бүгінде Оромо тілінде сөйлеседі, бірақ Оромо тіліне көшу алдында басқа тілдерде сөйлегендерін айтады. Дәстүрлі түрде көшпелі Сомали халқы руларға бөлінеді, онда Раханвейн шаруа-малшы рулары және Мадхибан сияқты кәсіптік рулар дәстүрлі түрде кейде жат адамдар ретінде қарастырылған. Габбое ретінде Мадхибан, Ибир және Тумаал (жиынтығында «саб» деп аталады) Сомалиде саяси өкілдікке қол жеткізді және қалалық орталықтардың кеңеюімен олардың жалпы әлеуметтік мәртебесі жақсарды.

Еуропа

Еуропалық феодализм, өзінің қатаң аристократиясымен бірге, касталық жүйе ретінде де қарастырылуы мүмкін. Бұл жүйенің ресми саяси көрінісі – мемлекеттің үш немесе төрт рухани-әлеуметтік топтарының жүйесі болды.

Баск аймағы

Ғасырлар бойы, қазіргі заманға дейін, көпшілік Франция мен Испанияның Баск аймағында негізінен өмір сүрген каготтарды төменгі каста және қол сұғылмаушылар тобы ретінде қарастырды. Олардың тері түсі мен діні көпшілікке ұқсас болғанымен, шіркеулерде бөлек есіктерден кіруге, бөлек ыдыстардан су ішуге және ұзын ағаш қасықтармен қасиетті нан алуға мәжбүр болды. Бұл жабық әлеуметтік жүйе еді. Қоғамнан оқшауланған каготтар өз ішінде үйленеді, ал әлеуметтік жағдайын өзгерту мүмкіндігі болмады.

Ұлыбритания

2013 жылдың шілдесінде Ұлыбритания үкіметі 2010 жылғы Теңдік туралы заңға түзетулер енгізу ниетін жариялады, оған «ішкі дискриминациялық құқық шеңберінде каста туралы заңнаманы, соның ішінде касталық ережелерге қажетті ерекшеліктерді енгізу» кіретін еді. 2010 жылғы Теңдік туралы заңның 9(5)-бабында «Министр кастаны қосу үшін нәсілдің заңдық анықтамасын өзгерту туралы жарлық шығара алады және Заңда кастаға қатысты не қолданылуын, не қолданылмауын қамтамасыз ететін ерекшеліктерді белгілеуі мүмкін» делінген. 2013 жылдың қыркүйегінен 2014 жылдың ақпанына дейін Мина Дханда Ұлыбританияның Теңдік және Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы (EHRC) үшін «Британиядағы каста» жобасын басқарды.

Латын Америкасы

Касталық сурет 16 нәсілдік топты көрсетеді. Аноним, 18 ғасыр. Колониялық испан Америкасында (16-19 ғасырлар) қоғам заңды түрде бөлінген: испандықтар республикасы (República de Españoles), оған еуропалық ақ адамдар, африкалық құлдар (негрлер), және ақ, қара және жергілікті халықтардың араласуынан туған аралас нәсілді касталар кірген. Үнділер республикасы (República de Indios) барлық түрлі жергілікті халықтарды біріктірді, олар отарлаушы билеушілермен бір категорияға, "индио" деп жіктелді. Әлеуметтік және нәсілдік иерархияда еуропалық испандар заңдық құқықтары мен артықшылықтарымен ең жоғары тұрды. Төменгі нәсілдік топтар (африкалықтар, аралас нәсілді касталар және тазақан жергілікті тұрғындар) азырақ заңдық құқықтарға және төмен әлеуметтік мәртебеге ие болды. Үндістандағы қатаң касталық жүйеден өзгеше, колониялық испан Америкасында әлеуметтік тәртіпте белгілі бір икемділік болды.

Америка Құрама Штаттары

В. Ллойд Уорнердің пікірінше, 1930 жылдары АҚШ-тың оңтүстігінде қара нәсілділерге қатысты дискриминация тұрғын үйлерді бөліп-жару және некеге тұру шектеулері сияқты ерекшеліктерімен үнді касталарына ұқсас болды. 2020 жылы жарық көрген «Каста: Біздің наразылықтарымыздың бастауы» атты кітабында журналист Изабель Уилкерсон Америка Құрама Штаттарындағы нәсілдік дискриминацияны түсіну үшін кастаны аналогия ретінде пайдаланды. Джеральд Д. Берреман АҚШ пен Үндістандағы дискриминация арасындағы айырмашылықтарды салыстырды. Үндістанда жүйені құрайтын күрделі діни ерекшеліктер бар, ал АҚШ-та нәсіл және тері түсі айырмашылықтың негізі болып табылады. Үндістан мен АҚШ-тағы касталық жүйелерде өздерінің мәртебесін сақтап, осылайша екі жүйені де жалғастыруға тырысатын жоғары топтар бар. Үндістан мен АҚШ-тың оңтүстігінде әлеуметтік инженерия арқылы біртекті қоғам құру процесі әртүрлі топтар арасындағы таптық айырмашылықтарды айқын көрсететін басқа да институттарды құрды. Антрополог Джеймс Скотт «жаһандық капитализм, мүмкін, біртектілікке ең күшті күш, ал мемлекет кейбір жағдайларда жергілікті айырмашылықтар мен әртүрлілікті қорғаушы болуы мүмкін» деп түсіндіреді. Касталық жүйе – феодалдық экономикалық жүйелердің қалдығы, ол ашық және еркін нарықтық капиталистік экономикалық жүйелерде жойылатын әлеуметтік-экономикалық топтар арасындағы айырмашылықтарды күшейтеді. Бұл жүйе жеке бастаманы, кәсіпкерлікті, еңбекті және үнемділікті марапаттап, әлеуметтік мобильділікке жол ашады. Оңтүстік АҚШ-тың феодалдық құл экономикасы жойылған кезде, Джим Кроу заңдары мен ақ нәсілшілдер жасаған ішкі терроризм актілері көптеген еңбекқор афроамерикандықтардың ресми экономикаға қатысуына және ақ нәсілшілдермен тең экономикалық табысқа қол жеткізуіне кедергі келтірді. Немесе, егер олар табысқа жеткен жағдайларда, мысалы, Black Wall Street сияқты, олардың экономикалық табысын жойды, тек сирек, бірақ жиі айтылатын ерекшеліктермен – Мэгги Уокер, Энни Малоун және мадам С. Дж. Уокер сияқты тұрақты жеке табысқа қол жеткізді. Америка Құрама Штаттарының кейбір аймақтары ұлттық интеграция туралы айтылған сөздерге қарамастан нәсіл және таптық мәртебеге бөлінеді. Equality Labs жүргізген касталық дискриминацияға қатысты сауалнамада АҚШ-та тұратын үнді далиттерінің 67%-ы жұмыс орнында касталық мазақылыққа ұшырағанын, ал 27%-ы касталық себептермен ауызша немесе физикалық шабуылға ұшырағанын мәлімдеді. Алайда, 2021 жылғы Carnegie Endowment for International Peace зерттеуі Equality Labs-тың нәтижелерін және әдістемесін сынап, Equality Labs зерттеуі «респонденттерді таңдау үшін бейреспрезентативті қар шары үлгі алу әдісін қолданғанын» атап өтті. Сонымен қатар, өздерінің касталық ерекшеліктерін жарияламаған респонденттер деректерден алынып тасталды. Сондықтан, бұл үлгі Оңтүстік Азиялық американдықтардың толыққанды бейнесін көрсетпеуі мүмкін және кастаға қатысты қатаң көзқарастарға ие адамдарға жақпауы мүмкін. Үндістанда касталық дискриминацияның бар екендігі күмәнсіз болса, АҚШ-та оның нақты ауқымы мен қарқындылығы талқылана береді. 2023 жылы Сиэтл кастаға негізделген дискриминацияны тыйым салған АҚШ-тағы алғашқы қала атанды.

In the opinion of W. Lloyd Warner, discrimination in the Southern United States in the 1930s against Blacks was similar to Indian castes in such features as residential segregation and marriage restrictions. In her 2020 book Caste: The Origins of Our Discontents, journalist Isabel Wilkerson used caste as an analogy to understand racial discrimination in the United States. Gerald D. Berreman contrasted the differences between discrimination in the United States and India. In India, there are complex religious features which make up the system, whereas in the United States race and color are the basis for differentiation. The caste systems in India and the United States have higher groups which desire to retain their positions for themselves and thus perpetuate the two systems. The process of creating a homogenized society by social engineering in both India and the Southern US has created other institutions that have made class distinctions among different groups evident. Anthropologist James C. Scott elaborates on how "global capitalism is perhaps the most powerful force for homogenization, whereas the state may be the defender of local difference and variety in some instances". The caste system, a relic of feudalistic economic systems, emphasizes differences between socio economic classes that are obviated by openly free market capitalistic economic systems, which reward individual initiative, enterprise, merit, and thrift, thereby creating a path for social mobility. When the feudalistic slave economy of the southern United States was dismantled, Jim Crow laws and acts of domestic terrorism committed by white supremacists prevented many industrious African Americans from participating in the formal economy and achieving economic success on parity with their white peers, or destroying that economic success in instances where it was achieved, such as Black Wall Street, with only rare but commonly touted exceptions of lasting personal success such as Maggie Walker, Annie Malone, and Madame C. J. Walker. Parts of the United States are sometimes divided by race and class status despite the national narrative of integration. A survey on caste discrimination conducted by Equality Labs found 67% of Indian Dalits living in the US reporting that they faced caste based harassment at the workplace, and 27% reporting verbal or physical assault based on their caste. However, the Carnegie Endowment for International Peace study in 2021 criticizes Equality Labs findings and methodology noting Equality Labs study "relied on a nonrepresentative snowball sampling method to recruit respondents. Furthermore, respondents who did not disclose a caste identity were dropped from the data set. Therefore, it is likely that the sample does not fully represent the South Asian American population and could skew in favor of those who have strong views about caste. While the existence of caste discrimination in India is incontrovertible, its precise extent and intensity in the United States can be contested". In 2023, Seattle became the first city in the United States to ban discrimination based on caste.

Растық касталық

Растық касталық – каста, нәсіл және түс айырушылық арасындағы қатынасты анықтау үшін қолданылатын термин. Қазіргі Үндістанда касталық жүйеге диаспоралық топтардың өкілдері, сондай-ақ африкалық сиддхилер мен кафирлер де кіреді. Сиддхилер Үндістанның көптеген халқының 40 мыңынан астамын құрайды және касталық құрылым бойынша «көрінеусіздер» санатына жатады. Бұл жіктеме елдегі қараға қарсы идеологиямен қатар жүреді, ол көбінесе Батыс елдерінде, әсіресе АҚШ-та каста терминінің кеңінен қолданылуына бейімделеді. Сиддхилер сияқты, африкалық касталық Шри-Ланка кафирлері де халықтың аз бөлігін құрайды, ал ғалымдар олардың нақты санын анықтау қиын екенін атап өтеді, себебі үкімет тарапынан мойын соқпаушылық пен танылмаушылық байқалады. Сиддхилер мен кафирлер қараңғы тері түсіне және топты төменгі каста деп ерекшелейтін басқа да физикалық ерекшеліктеріне байланысты «көрінеусіздер» саналады. Сиддхилер мен кафирлер сияқты африкалық топтардың Оңтүстік Азияға көшіп кетуі мұсылман арабтары бастаған Үнді мұхитының құл саудасының салдары деп есептеледі. Сауда кезінде құл болған африкалықтар көбінесе сарай қызметкерлері, емшілер, емілдер немесе мерзімі шектелген жұмыспен қамтылған адамдар ретінде әкелінетін. Бұл топтар туралы білімнің жетіспеуі осы саудадан туындаған касталық идеологияға байланысты болуы мүмкін. Кастаның нәсілдік түсінігі ғалымдар арасында көп талқыланды, мысалы, доктор Б.Р. Амбедкар жоғары кастадағы арийлер мен төменгі кастадағы үндістер арасындағы айырмашылықтар көбінесе діни факторларға байланысты екенін айтты. Бұл термин әлі де даулы болғанымен, бұл нәсілдік бағалау төменгі кастадағы адамдарға қалай қаралатынына негізделгені кеңінен түсініледі. Белгіленген тайпалар жүйесіне сәйкес келмейтін африкалық диаспоралық топтар қараңғы тері түсі үшін кемсіз деп есептеледі және «көрінеусіздер» тобына қосылады. Каста туылғаннан бері мұра болып келеді және өмір бойы өзгермейді, сондықтан бұл нәсілдік касталық жүйеге алып келуі мүмкін, онда түс айырушылық адамның өмір бойындағы мүмкіндіктеріне үлкен әсер етеді. Терминология Оңтүстік Азияның ежелгі дәуірінде нәсілге байланысты терминдерден ауысты, онда арийлер нәсілге негізделген әлеуметтік иерархияны алдын ала құрған, ал буддизмнің б.з.б. III ғасырында касталық жүйе пайда болды. Растық каста Оңтүстік Азияның институттарында, әсіресе басқару органдарында бекітілген. Үндістанның сайлаушыларына келгенде, дауыс берушілердің басымдығы көбінесе нәсілге, кастаға, дінге және басқа да физикалық және саяси факторларға негізделген. Бұл билік тепе-теңдігінің бұзылуы және кастаның қатаң табиғаты қараңғы терілі адамдардың билікке ие болуына кедерілгі болуы мүмкін.

Racial casteism is a term used to identify the relationship between caste, race, and colorism. In modern day India, the caste system has expanded to include groups and identities from diasporic groups as well such as the Africana Siddis and Kaffirs. Siddis make up 40,000 of India's vast population and are perceived as untouchables under the caste framework. This categorization is paired with anti black ideology in the country, that is often adapted by broader uses of the term caste in western countries, most notably the United States. Like the Siddis, Africana caste Sri Lanka Kaffirs make up a small minority of the population with scholars noting that the exact number is hard to determine due to exclusion and lack of recognition from the government. Siddis and Kaffirs are considered untouchables due to their darker skin color alongside other physical factors that distinguish the group as lower caste. The migration of Africana groups such as the Siddis and Kaffirs to South Asia is widely considered to be a result of the Indian Ocean Slave Trade, initiated by Muslim Arabs. During the trade, enslaved Africans were often brought as court servants, herbalists, midwives, or as bonded labor. The limited awareness of these groups can be attributed to caste ideology fueled from this trade. The racial understanding of caste has largely been debated by scholars, with some like Dr. B. R Ambedkar arguing that caste differences between higher caste Aryans and lower cast native Indians being more due to religious factors. While the term remains contended, it is widely understood that this racial assessment is based on the way lower caste people are treated. Africana diasporic groups who do not fit the caste system reflected by the scheduled tribe are thus considered inferior for their darker skin and grouped in with the untouchables. Since caste is inherited at birth and is inflexible to change throughout a lifetime, this can lead to a racial caste system where colorism largely influences the mobility one has in their lifetime. Terminology shifted away from race conscious terms in South Asian antiquity, where Aryans had pre conceived social hierarchies built off of race, to a caste framework during Buddhism's rise in the third century BCE. Racial caste is embedded in the institutions that make up South Asia, particularly its governing bodies. When it comes to the electorate of India, voter preference is often based on race, caste, religion, alongside other attributing physical and political factors. This power imbalance alongside the rigid nature of caste can work against those of darker skin complexion to hold positions of power.

Социология мен энтомологиядағы касталар

Құмырсқалар колониясындағы еңбек бөлінісінің алғашқы зерттеулері құмырсқалардың қуыршақ сатысынан ересек сатыға өткен кезде олардың дене мөлшеріне ең сәйкес келетін жұмыстарға мамандануға тырысқандарын көрсетуге бағытталды. Эксперименттік жұмыстың көп бөлігі дене мөлшері бойынша айқын ерекшеліктері бар түрлерде жүргізілді. Ересек құмырсқаның мөлшері өмір бойына қалыптасқандықтан, белгілі бір мөлшердегі жұмысшылар "каста" деп аталды, бұл Үндістандағы дәстүрлі касталық жүйеге ұқсас, онда адамның қоғамдағы орны туғаннан бастап шешіледі. "Каста" ұғымы энтомология мен социология арасындағы байланысты күшейтті, өйткені ол еңбек бөлінісінің мысалы ретінде қызмет етті, онда қатысушылар ерекше функцияларға және кейде тіпті бірегей ортаға бейімделгендей көрінеді. Касталық ұғымды нығайту үшін энтомологтар мен социологтар әлеуметтік немесе табиғи параллельді толықтырып, осылайша ұғымды жалпылап, оған таныс сезім сыйрады. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Үнді касталық жүйесі мен жәндіктердегі касталық полиморфизм арасындағы ұқсастықтар адам қоғамындағы нәсілдік жіктелуді түсіндіру үшін қолданылды; түсіндірмелер әсіресе АҚШ-та кеңінен таралды. Мұрагерлік және табиғи іріктеу туралы идеялар кейбір әлеуметтанушыларға әсер етті, олар кейбір топтардың төменгі әлеуметтік немесе кәсіптік мәртебеге ие болуы алдын ала белгіленген деп сенді. Бастысы, Чикаго университетіндегі В. Ллойд Уорнердің жұмысы арқылы, 1930-1940 жылдары касталық сенімді ұстанатын принциптерді ортақтасқан әлеуметтанушылардың тобы қалыптасты. Экологиялық бағытталған социолог Роберт Э. Парк, биологиялық түсіндірмелерге қарағанда экологиялық түсіндірмелерге көбірек мән берсе де, афроамерикандықтардың американдық қоғамға сіңісуіне кедергілер бар және толық сіңісуден бұрын екі нәсілді ұйымдастырылған касталық жүйеде "бейімделу кезеңі" қажет деп сенді. Ол 1937 жылы бұл ұстанымынан бас тартты, афроамерикандықтар азшылық екенін және каста емес екенін мәлімдеді. Үндістандық әлеуметтанушы Радхакамал Мукерджи Роберт Э. Парктің ықпалына түсіп, АҚШ-тағы нәсілдік қатынастарды сипаттау үшін "каста" ұғымын қабылдады. Антрополог Диана Роджерстің сөзіне сүйенсек, Мукерджи "расалық қатынастарды жеңілдету үшін (АҚШ) оңтүстігінде касталық жүйе дұрыс орнатылуы керек деп ұсынды". Мукерджи касталық жүйелерді сипаттау үшін энтомологиялық және социологиялық деректерді жиі қолданды. Ол былай деп жазды: "Адамның негізгі салалары жәндіктер әлеміне таралған болса да, әлеуметтік жәндіктердің әртүрлі түрлерінде бірдей полиморфизм қайта-қайта пайда болады, олар адам сияқты, сол ортаның әсерінен тіршілік көзіне қол жеткізу үшін әрекет етеді". Үндістандағы касталық жүйені жәндіктердегі касталық полиморфизммен салыстырып, ол "әлеуметтік жәндіктердің ұйымдасуы кемелдікке жеткен жерде, адамдардың қауымдастықтарында функциялардың кішкене және тіпті қатаң мамандануы, құмырсқа мен ара сияқты қоғамдық тұтастығы мен біріктірілуі байқалады" деп атап өтті. Ол "жәндіктер мен касталық қоғамдар арасындағы ұқсастықтарды" "күлкілі" деп санады.

The initial observational studies of the division of labour in ant colonies attempted to demonstrate that ants specialized in tasks that were best suited to their size when they emerged from the pupae stage into the adult stage. A large proportion of the experimental work was done in species that showed strong variation in size. As the size of an adult was fixed for life, workers of a specific size range came to be called a "caste", calling up the traditional caste system in India in which a human's standing in society was decided at birth. The notion of caste encouraged a link between scholarship in entomology and sociology because it served as an example of a division of labour in which the participants seemed to be uncompromisingly adapted to special functions and sometimes even unique environments. To bolster the concept of caste, entomologists and sociologists referred to the complementary social or natural parallel and thereby appeared to generalize the concept and give it an appearance of familiarity. In the late 19th and early 20th centuries, the perceived similarities between the Indian caste system and caste polymorphism in insects were used to create a correspondence or parallelism for the purpose of explaining or clarifying racial stratification in human societies; the explanations came particularly to be employed in the United States. Ideas from heredity and natural selection influenced some sociologists who believed that some groups were predetermined to belong to a lower social or occupational status. Chiefly through the work of W. Lloyd Warner at the University of Chicago, a group of sociologists sharing similar principles came to evolve around the creed of caste in the 1930s and 1940s. The ecologically oriented sociologist Robert E. Park, although attributing more weight to environmental explanations than the biological nonetheless believed that there were obstacles to the assimilation of blacks into American society and that an "accommodation stage" in a biracially organized caste system was required before full assimilation. He did disavow his position in 1937, suggesting that blacks were a minority and not a caste. The Indian sociologist Radhakamal Mukerjee was influenced by Robert E. Park and adopted the concept of "caste" to describe race relations in the US. According to anthropologist Diane Rodgers, Mukerjee "proceeded to suggest that a caste system should be correctly instituted in the (US) South to ease race relations." Mukerjee often employed both entomological and sociological data and clues to describe caste systems. He wrote "while the fundamental industries of man are dispersed throughout the insect world, the same kind of polymorphism appears again and again in different species of social insects which have reacted in the same manner as man, under the influence of the same environment, to ensure the supply and provision of subsistence." Comparing the caste system in India to caste polymorphism in insects, he noted, "where we find the organization of social insects developed to perfection, there also has been seen among human associations a minute and even rigid specialization of functions, along with ant and bee like societal integrity and cohesiveness." He considered the "resemblances between insect associations and caste ridden societies" to be striking enough to be "amusing".