Кіріспе
Индуистік варна жүйесінің билеуші және жауынгер сыныбы, сондай-ақ сол аттас Болливуд фильмі. Кшатрия (санскрит тілінен аударғанда кшатра, "билеу, билік"; сондай-ақ Раджания деп те аталады) – индуистік қоғамның төрт варнасының (әлеуметтік рет) бірі және жауынгер аристократиясымен байланысты. Санскрит тіліндегі кшатриях термині кейінгі Ведалық қоғамда қолданылды, онда мүшелер төрт топқа бөлінді: брахман, кшатрия, вайшья және шудра.
the Bollywood film of the same name
Kshatriya (from Sanskrit kṣatra, "rule, authority"; also called Rajanya) is one of the four varnas (social orders) of Hindu society and is associated with the warrior aristocracy. The Sanskrit term kṣatriyaḥ is used in the context of later Vedic society wherein members were organised into four classes: brahmin, kshatriya, vaishya, and shudra.
Ертедегі ригведалық тайпалық монархия
Ведалық Үндістандағы әкімшілік жүйені Раджан деп аталатын тайпалық патша басқарды, оның лауазымы мұрагерлікпен берілген болуы да, болмауы да мүмкін. Патша тайпалық кеңесте (Самити деп аталатын) сайланған болуы мүмкін, және оның құрамында әйелдер де болды.
Кейінгі Веда дәуірі
Ригведаға арналған Пурша Сукта әнұраны төрт варнаның ғаламдық құрбандық (яжна) арқылы символдық жаратылуын сипаттайды. Кейбір ғалымдар Пурша Суктаны композицияның неологиялық сипатына байланысты Ригведаға кейінірек қосылған деп санайды, оның стилі Веда әдебиетінің көне стильінен өзгеше. Веда қоғамында барлық үндістер толыққанды варна жүйесімен реттелмегендіктен, Пурша Сукта тұқым қуалаушылық касталық схемаға Ведалық қолдау беру мақсатымен жазылған деп есептеледі. Пурша Суктада кшатрия емес, раджания термині қолданылса да, ол төрт әлеуметтік топтың бірге есімдерінің алғашқы кездесуі болып саналады. Раджания терминінің қолданылуы «ражанның (билеушінің) туыстары» сол кезде ерекше әлеуметтік топ ретінде қалыптасқандығын көрсетеді. Джайсвал «Брахман» термині Ригведада сирек кездесетінін, және ол дін қызметкерлеріне қатысты қолданылмаған болуы мүмкін екенін айтады. Мысалы, Андахка және Врсни раджаниялары сайланған билеушілер жүйесін қолданған. Кшатрия термині кшатрадан шыққан және уақытша билік пен құдіретті білдіреді, бұл шайқастағы сәтті көшбасшы болудан гөрі, аумаққа үстемдік етуді талап етудің және кландық жерлерге меншік құқығын бейнелеудің нақты күшіне негізделген. Бұл кейінірек патшалық идеясының пайда болуына әкелді. Брахмана дәуірінде (б.з.д. 800-700 жж.) варнаның орнындағы түсініксіздік болды. Панчавимша Брахманада (13.4.7) раджания бірінші орында, одан кейін Брахмана, содан кейін Вайшья тұрады. Шатпатха Брахмана 13.8.3.11-де раджания екінші орында. Шатпатха Брахмана 1.1.4.12-де Брахмана, Вайшья, Раджания, Шудра ретінде тізілген. Брахмандар дәстүріндегі тәртіп – Брахмана, Кшатрия, Вайшья, Шудра – дхармасутралар дәуірінде (б.з.д. 450-б.з.д. 100 жж.) қалыптасты. Кшатриялар буддистік ортада көбінесе жоғары саналды. Тіпті индуистік қоғамдарда да олар кейде брахмандармен бәсекелестікке түсетін, бірақ дін қызметкерлерінің басымдығын мойындады. Махаджанападалар патшалықтарында патшалар Веда діні арқылы кшатрия мәртебесін алды. Патшалар кшатрия екенін мәлімдегенмен, кейбіреулері кшатрия емес тегінен шыққан. Махаджанапада дәуірінен кейін Солтүстік Үндістандағы көптеген көрнекті патшалық әулеттер кшатриялар болған жоқ. Нанда империясы, оның билеушілері шудралар деп есептелді, көптеген кшатриялық әулеттерді жойды.
Jaiswal points out the term Brahman rarely occurs in the Rig veda with the exception of the Purusha Sukta and may not have been used for the priestly class. Some examples were the Andhaka and Vrsni Rajanyas who followed the system of elected rulers. The term kshatriya comes from kshatra and implies temporal authority and power which was based less on being a successful leader in battle and more on the tangible power of laying claim to sovereignty over a territory, and symbolising ownership over clan lands. This later gave rise to the idea of kingship. In the period of the Brahmanas (800 BCE to 700 BCE) there was ambiguity in the position of the varna. In the Panchavimsha Brahmana (13,4,7), the Rajanya are placed first, followed by Brahmana then Vaishya. In Shatapatha Brahmana 13.8.3.11, the Rajanya are placed second. In Shatapatha Brahmana 1.1.4.12 the order is—Brahmana, Vaishya, Rajanya, Shudra. The order of the Brahmanical tradition—Brahmana, Kshatriya, Vaishya, Shudra—became fixed from the time of dharmasutras (450 BCE to 100 BCE). The kshatriya were often considered pre eminent in Buddhist circles. Even among Hindu societies they were sometimes at rivalry with the Brahmins, but they generally acknowledged the superiority of the priestly class. In the kingdoms of the Mahajanapadas, the king claimed kshatriya status through the Vedic religion. While kings claimed to be kshatriya, some kings came from non kshatriya origins. After the Mahajanapada period, most of the prominent royal dynasties in northern India were not kshatriyas. The Nanda Empire, whose rulers were stated to be shudras, destroyed many kshatriya lineages.
Маурияннан кейінгі кшатриялар
Маурья империясы құлағаннан кейін, Пунджаб, Харьяна және Раджастхандағы көптеген рулық биліктер кшатрий мәртебесін талап етті. Брахман жазушылары шактар мен явандарды төмен дәрежелі кшатрийлер деп есептеді. Біздің эрамыздың 3-4 ғасырларында Кришна және Годавари өзендері бойындағы мемлекеттер кшатрий мәртебесін алды және өзін билеушілер ретінде бекіту үшін ведалық рәсімдер өткізді. 7 ғасырда Үндістанға келген Хиуэн Цан Кабул, Косала, Бхилламала, Махараштра және Валлабхи сияқты мемлекеттерді кшатрий билеушілері басқарып жатқанын байқады.
"Пураникалық" кшатриялардың пайда болуы
300-700 жылдары аралығында жаңа патшалық әулеттерге брахмандар кшатрия мәртебесін берді, оларды эпостар мен Пураналардағы кшатриялармен байланыстырып. Әулеттер Күн және Ай әулеттерімен байланыс жасауды бастады, бұл оларға билеуші ретінде заңдылық әкелді. Өз кезегінде, жаңадан кшатрия мәртебесін алғандар брахмандарды қолдап, оларға сыйлықтар берді. Осы кезеңдегі кшатриялардың санскрит мәдениеті кейінгі кезеңдерге зор әсер етіп, кейінгі кшатриялардың үлгісін қалыптастырды. Бұл процесс Солтүстік Үндістанда да, Декан аймағында да жүзеге асты.
Қазіргі заман
1960 жылдары жажмани жүйесінің қалай жұмыс істегенін қарастыра отырып, Паулин Коленда "кшатриялардың касталық міндеті – ауылды басқару және қорғау, ал жаулап алу арқылы өздерінің бағындырылған жерлерін басқару болып табылады. Кшатриялар осы міндеттерді мүмкіндігі шегінде бүгін де орындайды, каминдерге жалақы ретінде тағамды бөліп беру арқылы және басшылықты қамтамасыз етеді" деп атап өткен. Көптеген касталар қазіргі заманда кшатрия тегінен екенін мәлімдеуге бастады.
Таңбалар
Дін салт-дәстүрлерінде кшатрия кастасына ньягродха (Ficus indica немесе Үндістан өрік немесе банян ағашы) дандасы, яки таяғы, сонымен қатар физикалық күш-қуатты немесе 'ожас' сыйлауға арналған мантра беріледі.
Ұрпағы
Ведаларда ешқандай ваншаның (туыстың) кшатриясы (немесе варнасы) есімдері келтірілмейді. Итихаса-Пурана дәстүрі мен Нагаванши (жыланнан тараған) ұрпақтары, өздерін Нагалардан шыққан деп санайды, олардың сипаттамаларын Махабхарата сияқты кітаптарда табуға болады.