Кіріспе

Шабуылдаушы ұшақ жобасы

{|Жақтау ұшақ түрі
|түрі= Көп мақсатты истребитель
|шығу тегі= Ресей
|өндіруші= Микоян
|конструктор= Микоян
|алғашқы ұшу= МиГ-29 біріктірілген платформасы қазір МиГ-29М және МиГ-29К теңіздік авиациялық кемесінің нұсқасынан тұрады. МиГ-29М-нің тікелей алдыңғы үлгісі, кейде «МиГ-33» деп аталса, 1980-ші жылдардың ортасында Микоян конструкторлық бюросымен әзірленген.

Даму

1980 жылдардың ортасында, батыс май сапындағы қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін алғашқы МиГ-29 ұшағының жетілдірілген нұсқасы ұсынылды. Ол май сапының қорғаныс әскері үшін шабуылдық қабілеттерге ие, көп мақсатты ұшақ болуы тиіс еді. Бұл жетілдіру нәтижесінде бір орындық және екі орындық нұсқалар жасалды. Алайда, әскери стратегиядағы өзгерістерге байланысты бұл ұсыныс тоқтатылды. Модель "МиГ-33" деп аталды, ал кейін 1990 жылдардың ортасында экспорттық нарық үшін МиГ-29МЕ деген атау алды. Әдетте МиГ-29MRCA деп танылатын стандартты екі орындық үлгі, көптеген халықаралық истребительдер тендеріне MAPO МиГ-нің басты үміткері болды, кейіннен ол Микоян МиГ-35 ұшағына айналды. 1990 жылға дейін осы үлгінің алтауы салынды. Олар түрлі компоненттермен үнемі жаңартылып тұрды, ал біреуіне тәжірибелік векторлік соплолары орнатылды, ол ақырында МиГ-29ОVT ұшағына айналды. Қазіргі МиГ-29М моделі МиГ-29К-ның құрлықтағы нұсқасы ретінде жасалған, ол авионика және басқа да компоненттерін ортақ пайдаланады және енді "ескі нұсқаларды қамтитын" "МиГ-29 истребительдер отбасысынан" гөрі "жаңа бірыңғай отбасыға" жатады. МиГ-29М2 – МиГ-29М-нің екі орындық нұсқасы.

МиГ-33

1990 жылдардың басында "Сухой" және "Микоян" компаниялары жаңартылған модельдерге жаңа таңбалауыштар беру арқылы оларды "жаңа және жақсартылған" етіп көрсетуге ұмтылыс жасады, жай ғана "жақсартылған" деп атаудың орнына. Әскери-әуе күштері (VVS) бұл маркетингтік таңбалауыштарды қабылдамады және көпшілігі жақын арада қолданудан шығарылды. "Сухой" компаниясының бастамасымен, "Микоян" компаниясының алғашқы осындай ұсынысы 1994 жылғы Фарнборо авиашоуында "МиГ-33" деп таныстырылған "МиГ-29МЭ" болды. "МиГ-29МЭ" – "МиГ-29М" ("Өнім 9.15") "Супер Фулкрум" экспорттық нұсқасы, ол "МиГ-29" ұшағының толыққанды көп мақсатты, кең ауқымды жаңартылған нұсқасы еді. "МиГ-33" таңбалауынан тез бас тартылса да, "МиГ-29М" жаңа таңбалауға ие болуға лайық болуы мүмкін, себебі ол көп жағынан "МиГ-29" ұшағының түбегейлі қайта жасалған нұсқасы болып табылады. Сыртқы айырмашылықтар көп емес болғанымен, "МиГ-29М" – бұрынғы "МиГ-29" нұсқаларының мүмкіндіктерімен қатар, дәлдікпен басқарылатын қарулармен (PGM) жердегі нысандарға шабуылдай алатын толыққанды "көпфункционалды" истребитель болды. Сондай-ақ, пилоттық кабинадағы ұшқыш интерфейсі жақсартылды және жаңа буын жабдықтары кең ауқымда орнатылды. Ұшақтың ішкі жанармай сыйымдылығы да ұрыс радиусын арттыру мақсатында ұлғайтылды.

Сатып алу

2013 жылдың қарашасында Мысыр мен Ресей Мысыр Әуе күштері үшін 24 МиГ-29М/М2 ұшағын сатып алу мүмкіндігін талқылап жатқаны хабарланды. 2015 жылдың сәуірінде Мысыр 46 МиГ-29М/М2 көпүрлілік истребителін сатып алуға 2 миллиард долларлық келісімшартқа қол қойған бірінші экспорттық тапсырыс беруші болды. 26 қазанда Алжир Ресейден тыс МиГ-29М ұшағын сатып алған екінші ел болғаны туралы хабарланды. 2021 жылдың наурыз айында Аргентина мен Ресей МиГ-29М және МиГ-35 ұшақтарын сатып алу мәселесі бойынша келіссөздер жүргізді.

Дизайн

МиГ-29М/М2 ұшағы – негізгі МиГ-29 ұшағының жаңартылған нұсқасы. Ол әуеден әуеге және әуеден жерге атуға арналған жоғары дәлдікті қарулардың қолданылуы арқасында көп мақсатты қолдану мүмкіндігін арттырды. Суытылатын қанаттарында қолданылған заманауи материалдардың есебінен құрғақ салмағы 1145 килограммды (2520 фунт) құрайды, бұл базалық модельден асып түседі, бірақ ұшақтың ұзындығы мен максималды диаметрі бұрынғыдай сақталған. Инфрақызыл және оптикалық сипаттаманы азайту жүйесі орнатылған. Ұшақтың қызмет ету мерзімі 4000 сағатқа дейін ұзартылды.

Мысыр

Мысыр 2015 жылдың сәуірінде 46 МиГ-29М/М2 үшін келісімшартқа қол қойды, жеткізілім 2020 жылға дейін аяқталады. Мысырлық нұсқасы бір орындығы МиГ-29М (9.41SM) деп, екі орындығы МиГ-29М2 (9.47SM) деп белгіленді. Олар көптеген жағынан 2017 жылдың қаңтар айында Луховицыде алғаш рет көрсетілген МиГ-35 ұшағына ұқсас. Мысырдың МиГ-тері жаңартылған RD 33MK түтінсіз қозғалтқыштармен, Zhuk ME импульстік доплерлік радарымен, соңғы OLS UE электрооптикалық нысаналау станциясымен жабдықталған. Бұл станция пилот кабинасының дисплейіне TV және ИК бейнелерін жібереді, сондай-ақ лазерлік қашықтық өлшегішпен жабдықталады. Бұл МиГ-29-ға орнатылған бұрынғы IRST-лерден өзгеше, олар тек ИК бейнелерін ғана ұсынды. Сондай-ақ, T220/e нысаналау модулі дәлдікпен басқарылатын оқ-дәрілерді, сондай-ақ төмен дөңгелек қателік ықтималдығы бар басқарылмаған бомбаларды пайдалануға мүмкіндік береді. Электрондық соғыс мақсатында ұшақ РЛС-пен басқарылатын зымырандарды жаңылыстыру үшін DRFM технологиясын қолданатын MSP 418K белсенді кедергі таратқыш модулімен жабдықталады. Бұл модуль бұрын MAKS әуешоуларында көрсетілген, бірақ әлі Ресей Әуе күштерінде қолданысқа енбеген. 2020 жылы ұшақтағы радар, бағдарламалық қамтамасыз ету және басқа да авиациялық жүйелерді жетілдіру көзделетін жаңа жаңғырту ұсынылып отыр. Мысыр Әуе күштері МиГ-29М ұшақтарын 2060 жылға дейін пайдалануды жоспарлап отыр. 2018 жылдың 3 қарашасында Мысыр Әуе күштерінің МиГ-29М ұшағы жаттығу рейсі кезінде техникалық ақаулықтан ұшып түсті. Ұшқыш қауіпсіз жерге қонды. 2023 жылы Судандағы қақтығыстар басталғанда, Мерове әуе базасында бес МиГ-29 ұшағы болды, олар Жедел қолдау күштеріне түсті.

Сирия

Сирияның Әуе күштері 2012 жылы 24 МиГ-29М/М2 сатып алуға келісім жасаған. 2012 жылдың шілдесінде Фарнборо әуе көрмесінде Ресей Сириядағы азаматтық соғысқа байланысты Сирияға қару-жарақ, оның ішінде соғыс ұшақтарын жеткізбейтінін хабарлады. 2013 жылдың 31 мамырында RSK MiG компаниясының бас директоры Сергей Коротков компанияның Сириямен "оннан астам" МиГ-29М/М2 жеткізу бойынша келісімшартқа қол қоюды жоспарлап отырғанын, ал Сирия делегациясы Сирияға истребительдерді жеткізудің жаңа келісімшартының шарттары мен мерзімдерін талқылау үшін Мәскеуде екенін мәлімдеді. 2020 жылдың мамыр айының соңында белгісіз модификациядағы МиГ-29 ұшақтарының партиясы жеткізілді.

Сербия

Сербияның Әскери-әуе күштері ескірген МиГ-21 паркін жаңарту үшін бірнеше МиГ-29М/М2 ұшағын сатып алуды көздеген. 2013 жылы БАҚ-та Сербияның алты МиГ-29М/М2 истребителін сатып алу жоспарлап отырғаны туралы ақпарат тарады. Бірақ 2017 жылдың қазан айында МиГ-29М сатып алудың орнына Ресей Сербияның Әскери-әуе күштеріне қолданылған алты МиГ-29 ұшағын сыйға берді, ал Сербия оларды модернизациялауға төлем жасады.

Алжир

Алжир 2019 жылы MAKS халықаралық әскери көрмесінде қол қойылған келісім бойынша 14 МиГ-29М/М2 ұшағын сатып алды. Жеткізілімдер 2020 жылдың қазан айында басталды.