Кіріспе

Күрес спортының кең таралған түрі – дәстүрлі спорт. Әуесқой күрес – олимпиадалық, колледждік, мектептік немесе басқа да әуесқой деңгейдегі жарыстарда қолданылатын күрес түрі. Олимпиада ойындарында екі халықаралық күрес стилі бар: еркін күрес және грек-рим күресі. Екі стиль де Біріккен әлемдік күрес федерациясының (UWW) бақылауында. Орта және жоғары мектептерде күресшілер мектеп күресінен жарысады. Колледж күресінде кейбір мектеп күрес ережелерінде шағын айырмашылықтар кездеседі. Аралас жекпе-жек (MMA) спортының қарқынды дамуы әуесқой күреске деген қызығушылықты арттырды, себебі ол бұл спортта өте тиімді және негізгі машықтардың бірі саналады.

Нәрселеу

Грек-рим және еркін күрес қабылдауға рұқсат етілген ұстаулардың айырмашылығымен ерекшеленеді; Грек-римде күресшілерге тек белден жоғары ұстауға және шабуыл жасауға рұқсат етіледі. Грек-рим және еркін күрес екеуінде де ұпайлар келесідей жолдармен жинақталады:
Такедаун: Күресшінің бейтарап күйде қарсыласын бақылауға алуы. Кері бұру: Күресшінің қорғаныс күйде қарсыласын бақылауға алуы. Экспозиция немесе қауіпті жағдай: Күресшінің қарсыласының арқасын төсенішке тигізуі, сондай-ақ күресшінің арқасы төсенішке тиген жағдайда, бірақ күресші бекітілмеген болса да ұпай беріледі. Әрекеттерге қатысты жаза: Әртүрлі бұзушылықтар (мысалы, қарсыласты ұру, қатыгездікпен немесе жарақат келтіру ниетімен әрекет ету, заңсыз ұстауларды қолдану және т.б.). (2004–2005 жылдарғы халықаралық ережелерге енгізілген өзгерістерге сәйкес, егер жарақат алған күресші қан кетіп жатса, қарсыласы уақытты тоқтатса, бір ұпай алады). Егер күресші бейтарап күйде тұрғанда шектен шығып кетсе, қарсыласына ұпай беріледі. Бұл формат бұрынғы үш екі минуттық кезеңнен ең жақсы екі жеңіске дейін ойналатын форматты алмастырды. Ескі форматтың бір кемшілігі – жеңілген күресші жеңімпаздан көп ұпай жинауы мүмкін еді. Мысалы, кезеңдер 3–2, 0–4, 1–0 есебімен аяқталуы мүмкін, нәтижесінде жалпы есеп 4–6 болып шығып, алайда аз ұпай жинаған күресші жеңіске жетеді. Колледж күресінде кезеңдердің құрылымы өзгеше. Колледжтегі жекпе-жек бір үш минуттық кезеңнен, содан кейін екі екі минуттық кезеңнен тұрады, қажет болған жағдайда қосымша уақыт беріледі. Мектептегі жекпе-жек әдетте үш екі минуттық кезеңнен тұрады, қажет болған жағдайда қосымша уақыт беріледі. Колледж күресінің стандартты ережелері бойынша тең түсу мүмкін емес; бұл ереже кейде жас күресшілер үшін өзгертіледі.

Жабдық

Күрескердің киімі көп емес болғанымен, ол өте арнайы жасалған. Күрескердің синглеті – бір бөліктен тұратын, тығыз, түрлі түсті, ликрадан жасалған форма. Бұл форма қарсыласқа кездейсоқ ұсталуына жол бермеу үшін тығыз киіледі, сондай-ақ төрешіге ұпай немесе жеңіс беру кезінде әр күрескердің денесін анық көруге мүмкіндік береді. Әйел күрескерлер көбінесе спорттық бюстгальтермен бірге жоғары кесілген синглет киеді. Қазіргі ережелерге сәйкес, егер баулары болса, оларды жарыс барысында шешілмеуі үшін жабу керек. Американың орта және жоғары мектептерінде, сондай-ақ колледждерде құлақтың гүлдесуінен және басқа жарақаттардан қорғау үшін бас киім міндетті. Бас киім – энергияны сіңіретін полимерден немесе винилмен қапталған пластикалық көбіктен жасалған, қатты ішкі қаптамасы бар және басына тығыз бекітіледі. Халықаралық стильде бас киім міндетті емес. Күрестің өтетін жері – серпімді, жарылуға және қысымға төзімді, жақсы амортизациялық қасиеттері бар төселген кілемше болып табылады. Көптеген кілемшелер ПВХ резеңке нитрил көбігінен жасалады. Жаңа технологиялар жабық ұяшықты, байланысқан полиэтилен көбігінен жасалған, винилмен қапталған және тоқыма полиэстермен нығайтылған жаңа кілемшелерді пайда болуына әкелді.

Әлемдік қатысу

Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарындағы үздік күрескерлері бар елдер – Иран, АҚШ, Ресей (және бұрынғы Кеңес Одағының бірқатар республикалары, әсіресе Армения, Грузия, Украина, Өзбекстан, Әзірбайжан және Қазақстан), Болгария, Түркия, Венгрия, Куба, Үндістан, Канада, Жапония, Пәкістан, Оңтүстік және Солтүстік Корея, Германия, сондай-ақ тарихи тұрғыдан Швеция және Финляндия.

Жазғы Олимпиада ойындары

Әйелдер қатысуының табысты өсуіне байланысты Халықаралық Олимпиада комитеті 2004 жылғы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындары бағдарламасына әйелдер еркін күресін, жалпы төрт салмақ санаты бойынша қосатынын мәлімдеді.

АҚШ

1990 жылдардың басына дейін күрес спортымен айналысқан көптеген әйелдердің ерлер командаларына қосылудан басқа таңдауы болмады. Жоғары мектептерде күресшілердің санына байланысты бұл талап кейбір аймақтарда әлі де сақталуы мүмкін. Массачусетс штатының Бруклин қаласындағы Бруклин жоғары мектебі – Америкадағы қыздар күрес командасын құрған алғашқы мемлекеттік мектеп. Қыздар кейде ұлдармен де жарысқан. Миннесота Моррис университеті әйелдер күрес командасын құрған алғашқы университет болды. UMM бас жаттықтырышы Даг Риз Миссури Вэлли колледжі сияқты, әйелдер күрескерлері үшін жаңа бағдарламаларды бастаған басқа мектептердің дәстүрін жалғастырды. Камберленд университеті, Менло колледжі, Тынық мұхиты университеті және Неошо округі CC, сондай-ақ Cal State Bakersfield университеттерінде де әйелдер арасындағы жарыстар өткізілді, олар бір-бірімен немесе кейде Канадалық университеттер командаларымен ғана күш сынасты. Спорттың дамуымен әйелдер күресінің жаттықтырушылары Әйелдер аралық университет күресі қауымдастығын (WCWA) құрды. Бұл қауымдастық қатысу шарттары, жарғылары және басшыларын сайлау қағидаларын бекітті. Жыл сайын университеттер аралық бағдарламалардың саны артып, WCWA қазір 28 команданы мойындайды. Осы командалардың бірнешесі Ұлттық университет спорты қауымдастығына (NCAA) мүше, ал көпшілігі Ұлттық университет спорты қауымдастығының (NAIA) жарыстарына қатыса алады. Сонымен қатар, Ұлттық күрес жаттықтырушылар қауымдастығы ұйымдастырған әйелдер аралық университеттердің ұлттық жекпе-жек чемпионаттары соңғы 6 жылдан бері өткізіліп келеді, онда әлемнің ең үздік 16 командасы бақталатын болады. 2004 жылы Миссури Вэлли колледжі төрт жеке чемпионды марапаттаған алғашқы әйелдер күресі чемпионатының ұйымдастырушысы болды. Кейіннен 2006 жылы бұл шара Камберленд университетінде өткізілді.