Кіріспе
Электрондық кездесу жүйесі (ЭМС) – ұйымдар ішінде немесе арасындағы топтардың шығармашылық мәселелерді шешуіне және шешім қабылдауына көмектесетін компьютерлік бағдарламалық қамтамастың бір түрі. Бұл термин 1988 жылы Алан Р. Деннис және авторлар тобымен енгізілген. Бұл термин топтық қолдау жүйелерімен (GSS) және, негізінен, топтық шешімдерді қолдау жүйелерімен (GDSS) мағынасы жағынан бірдей. Электрондық кездесу жүйелері компьютерлік қолдаумен бірлескен жұмысқа арналған қосымшалардың бір класын құрайды. Көптеген жағымсыз және тежеуші топтық жұмыс ерекшеліктерін, негізінен, (қосымша) анонимділік пен бір уақытта берілген жауаптарды өңдеу арқылы электрондық кездесу жүйелері еңсеріп береді. Веб-конференция сияқты, үй иесі қатысушыларды электрондық пошта арқылы электрондық кездесуге шақырады. Кездесуге кіргеннен кейін қатысушылар негізінен пернетақта арқылы жауаптарды теріп, кездесу жүргізушісінің сұрақтарына және тапсырмаларына жауап береді.
Шекаралау
Электрондық жиналыс жүйелерін бір жағынан классикалық топтық бағдарламалардан, екінші жағынан веб-конференция жүйелерінен ажырату қажет. Шындығында, аталған санаттардағы өнімдердің шағын мүмкіндіктерінде белгілі бір дәрежеде үштас нәрселер кездеседі. Негізгі айырмашылық – ынтымақтастықтың қарқындылығы. Любихтің жіктелуіне сәйкес, топтық бағдарламалар жеке үлестерін анықтап көрінетін топтардағы ынтымақтастықты қолдайды. Ал электрондық жиналыс жүйелері (EMS) топқа олардың жауапкершілігінде болатын бірлескен нәтиже шығаруға мүмкіндік береді. Бизнес-процесте топтық бағдарламалар мен электрондық жиналыс жүйелері бір-бірін толықтырады: топтық бағдарламалар командаларға EMS сессиясына дейін немесе оның нәтижелерін іске асыру кезінде зерттеу және құжаттар жасауға көмектеседі. Веб-конференция жүйелері мен электрондық жиналыс жүйелері онлайн кездесулерде немесе семинарларда бір-бірін толықтырады: EMS веб-конференция жүйесін топтық нәтижелерді жасау және құжаттау үшін интерактивті құралдармен кеңейтеді. Екінші жағынан, веб-конференция жүйелері EMS-ті синхронды онлайн кездесулерде қажетті, бірақ EMS-те жоқ экранды бөлісу және дауыс конференциясы мүмкіндіктерімен толықтырады.
Бастауы
Нунмакер және тағы басқалар EMS технологиясының бастауын 1960-жылдардың ортасындағы CASE жобасы PSL/PSA деп көрсетеді. Қазіргі таңдағы көзқарас бойынша EMS ретінде танылатын алғашқы жүйелер 1980-жылдардың басында университеттер мен ғылыми-зерттеу жобалары ретінде дамыды. (1) Аризона университетінде PSL/PSA жобасының негізінде Plexsys прототипі жасалды. (2) Миннесота университетінде SAMM (Software Aided Meeting Management) жүйесі құрылды. (3) Xerox PARC-те Colab әзірленді. (4) Мичиган университетінің зерттеушілері MAC негізінде EMS құралдарын жасады. Бұл жұмыстардың мақсаттары әртүрлі болды: Xerox PARC-тегі жұмыс 2-6 адамнан тұратын шағын, өзара іс-қимыл жасайтын топтарға бағытталса, Аризона университетіндегі жұмыс 16-24 адамнан тұратын топтарға бағытталды. 1980-жылдардың соңында EMS үшін коммерциялық нарық қалыптаса бастады. 1989 жылы Аризона университеті Plexsys технологиясын зертханадан жұмыс ортасына көшіру үшін Ventana Corporation құрды. 1992 жылы Xerox PARC Colab жобасына негізделген LiveBoard өнімін жасаған Live Works Inc компаниясынан бөлінді.
1990 жылдар: LAN-ға негізделген алғашқы жүйелер
Ventana корпорациясы әзірлеген Group Systems қазіргі заманғы EMS-тің алғашқы нұсқасы деп есептеледі. Топтық жүйелер мидың шабуылы мен санаттау, дауыс беру және хронологиялық күн тәртібінде талқылау сияқты заманауи EMS-тің стандартты мүмкіндіктерін ұсынды. Ұсыныстар бір уақытта және анонимді түрде енгізілуі мүмкін. Кездесу процесінің бір кезегінің нәтижелері, мысалы, мидың шабуылы, келесі құралға, мысалы, дауыс беруге көшірілуі мүмкін. Бұл өнім Microsoft Windows жүйесінде жұмыс істейтін клиенттерге негізделген, олар жергілікті желіде (LAN) карталанған диск арқылы Paradox деректер базасын қолдайтын серверге қол жеткізді. Жергілікті ("бір орында") кездесулермен шектелуі, инфрақұрылымның үлкен талаптары және бағдарламалық жасақтаманы басқарудың қиындығы оның кеңінен таралуына кедергі келтірді. Осының салдарынан, Group Systems компьютерлік көмекпен өткізілетін кездесулерді ұйымдастырушыларға арналған құрал ретінде жасалды. Мұндай кездесулер көбінесе арнайы компьютермен жабдықталған конференц-залдарда немесе мамандандырылған кеңес беру компаниялары арқылы өткізілді. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында Inteam (Голландия) және Meetingworks (Америка) сияқты басқа EMS жүйелері пайда болды. LAN-ге негізделген клиент-сервер жүйелері ретінде олар осындай жүйелерге тән шектеулерді бөлісті. Ал facilitate.com HTML-ді пайдаланды, бұл технологияның (сол кездегі) функционалдық шектеулеріне қарамастан, Интернет арқылы жұмыс істеудің мүмкіндігін берді.
Веб-қосымшалар
2005 жылдан бері EMS әзірлемесі браузерлік жүйелерге және пайдалануға оңай GUI-ға бағытталды. EMS-тің осы буыны үшін Thinktank (Топтық жүйелерге негізделген), кейіннен MeetingSphere, анонимді электрондық идеялар жинағына арналған Monsoon және қарапайым HTML-дағы тағы бір Meeting – бұл өнімдер ерекшеленеді. Бұл өнімдердің бәрі EMS функционалдығын Интернет арқылы ұсынады, алайда олар өрістеу және функционалдық тереңдігі жағынан өзгеше. MeetingSphere және Spilter толыққанды, функционалды, пайдаланушыға ыңғайлы және кәсіби деңгейдегі өнімдер. ThinkTank кәсіби семинарларды өткізуге бағытталған, бай функционалдықты ұсынады және кеңейтеді. yaM және басқа да қарапайым HTML шешімдері өз өнімдерін күнделікті онлайн кездесулер мен семинарлар, сондай-ақ виртуалды командалардың асинхронды жұмысы үшін интеграцияланған құралдар жиынтығы ретінде ұсынады. nextModerator өнімі EMS жүйелерінде ерекше орын алады, ол арнайы шаралар үшін бір орында жиналған үлкен топтарға интерактивті құралдарды ұсынады. Соңғы жылдары посткеңестік елдер мен Батыс Еуропа аумағында EMS-ті тарату және дамытуда SW 6000, PATENTEM, GlavCom сияқты жергілікті жүйелер маңызды рөл атқарды.
Стандартты функционалдық
Электрондық кездесу жүйесі – бұл мақсатқа жету үшін жұмыс істейтін адамдар арасында болжамды, қайталанатын ынтымақтастық үлгілерін құруға арналған, конфигурацияланатын бірлескен бағдарламалық құралдар жиынтығы. Электрондық кездесу жүйесінде әр пайдаланушының жеке компьютері болады және әрбір пайдаланушы бір уақытта ортақ нысанға (сессияға) үлес қоса алады. Осылайша, ешкім сөйлеу кезегін күтуге міндетті емес және адамдар сөзді күтіп тұрғанда айтқысы келгенін ұмытпайды. Топ немесе топ жетекшісі қажет деп тапқан жағдайда, адамдар көптеген электрондық кездесу жүйелерінің құралдарына анонимді түрде үлес қоса алады: бұл топқа идеялардың авторларына емес, мазмұнына назар аударуға мүмкіндік береді. Көптеген ЭМС төменде сипатталған стандартты мүмкіндіктерді ұсынады, бірақ осы құралдарды қолдану және функционалдық тереңдігі жағынан айқын айырмашылықтар бар. Бұдан өзге, олар ұсынатын қосымша құралдар жинағымен және корпоративтік ақпараттық технологиялар ортасына енгізілу жолымен де ерекшеленеді. Сонымен қатар, экранды бөлісу және дауыс конференциясы үшін веб-конференция жүйелерімен өзара үйлесімділік деңгейі де әртүрлі болады.
Ой-өріс пен санаттастыру
Электрондық ми шабуылы кезінде топ идеялардың ортақ тізімін жасайды. Қағазға негізделген ми шабуылы немесе ой жазу әдістерінен өзгеше, қатысушылар өз үлестерін тікелей енгізеді және олар дереу барлық қатысушыларға, әдетте анонимді түрде көрінеді. Анонимділік арқылы әлеуметтік тосқауылдарды еңсеру және параллель енгізу арқылы процестің шектеулерін жою нәтижесінде, дәстүрлі ми шабуылы немесе ой жазу сессиясына қарағанда көбірек идеялар туындайды және олар аз сәйкестікпен бөліседі. Электрондық ми шабуылының тиімділігі топтың мөлшеріне байланысты артады. Көп жағдайда, ми шабуылынан немесе үлестерді жинаудан кейін идеяларды санатқа бөлу қажет болады. Осы үшін, қазіргі заманғы ЭМС жүйелерінде қатысушылар үлестерді ортақ тізімнен санаттарға немесе топтамаларға сүйреп тастайды.
Талқылау
EMS-дегі талқылау құралдары бір-бірімен қатар, көбінесе жоғары тұрған міндетке немесе сұраққа негізделген жеке тақырыптар бойынша жүргізілетін құрылымдалған чатқа ұқсайды. Параллельдік бірнеше деңгейде жүзеге асады: (1) Бір уақытта талқылауға ұсынылатын бірнеше тақырыптар деңгейінде. Қатысушылар кейбір тақырыптарға үлес қосуға, ал қалғандарын қарап шығуға мүмкіндік алады. (2) Сонымен қатар, параллельдік қатысушылардың бір-бірінен тәуелсіз түрде жасай алатын жазбалар деңгейінде болады. Талқылау анонимді немесе ашық түрде жүргізіледі. Көптеген EMS жүйелерінде топтық идентификация да қолжетімді (мысалы, "маркетинг бөлімі"). Ауызша талқылаумен салыстырғанда электрондық талқылау қысқа мерзім ішінде аргументтерді күштірек алмасуға мүмкіндік береді. Анонимділік қақтығыстарды азайтады және әріптестердің қысымын төмендетеді. Көп жағдайларда параллель электрондық талқылау уақыт жетіспеуіне байланысты дәстүрлі жағдайда қарастырылмаған тақырыптарды зерттеуге мүмкіндік береді.
Дауыс беру
Соңғы EMS жүйелері сандық шкала, реттік тізім, бюджет немесе көптеген таңдаулар сияқты әртүрлі дауыс беру әдістерін ұсынады. Күрделі жүйелерде, дауыс беру бюллетені бірнеше критерий бойынша бірнеше рет дауыс беруге мүмкіндік береді, сондай-ақ пайдалылығын немесе әсерін талдау үшін әртүрлі дауыс беру әдістерін қолдануға болады. Нәтижелер нақты уақыт режимінде, әдетте кестелер және графиктік түрде қолжетімді. Басқа мүмкіндіктерге әлеуметтік желілермен интеграция және сұрақ-жауап жүйесі кіреді. Дәстүрлі семинарларда қолданылатын қол көтеру немесе тақтаға жабыстыру сияқты дауыс беру әдістерінен өзгеше, электрондық дауыс беру анонимді және идеялардың, пікірлердің немесе фактілердің ерекше бағалануын қамтамасыз етеді. Кейбір EMS жүйелері топтық идентификациямен дауыс беруді ұсынады, бұл консенсус немесе келіспеушілік құрылымын түсінуге көмектеседі.
Күн тәртібі
Қазіргі заманғы ЭМС кездесу процесін күн тәртібі арқылы ұйымдастырады, ол кездесу немесе семинардың қызметтерін тақырып, уақыт ретімен және қолдау құралдарын пайдалану бойынша құрылымдайды. Күн тәртібінен кездесуді жүргізуші (фасилитатор) қатысушыларды түрлі қызметтерге үн қосуға шақырады ("қосады"). Кейбір ЭМС-те күн тәртібін бұрынғы кездесуден немесе кездесу үлгілерінен көшіруге болады.
Автоматты минут
EMS негізінде өткен жиналыстың нәтижелері деректер базасында мазмұн түрінде сақталады. Бұл мазмұнды файлға экспорттауға, сыртқы жүйеге интеграциялауға немесе қарапайым түрде басып шығаруға болады. EMS жүйелері арасында форматтау және қолжетімді файл пішімдері айқын ерекшеленеді, көбінесе HTML, Markdown және кеңсе документтері сияқты форматтар қолдау тапқан.
Синхронды және асинхронды кездесулер
Қазіргі заманғы ЭМС синхронды (қатысушылар бір уақытта кездеседі) және асинхронды (қатысушылар әр түрлі уақытта үлес қосады) кездесулерді қолдайды. Синхронды кездесулер қатысушылар арасында дереу, спонтанды өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді. Асинхронды кездесулер қатысушылардың қолжетімділігін арттырады, өйткені қатысушыларға өз уақытында үлес қосуға мүмкіндік беретін уақыт шеңбері белгіленеді. Асинхронды кездесулер жылдам, спонтанды өзара әрекеттесудің орнына, ойлап толғанған жауапты қажет ететін жағдайларда тиімді нұсқа болып табылады. Техникалық тұрғыдан алғанда, синхронды және асинхронды кездесулер қатысушыларға қолжетімді құралдардың уақытына қарай ерекшеленеді. Типик синхронды кездесуде барлық қатысушылар бір ортақ іс-әрекетке қатысады. Осы үшін синхронды кездесулерге топтағы ауызша өзара әрекеттесу үшін дауыс конференциясының және ЭМС емес мазмұнды көрсету үшін веб-конференция арқылы экранды бөлісудің қолдауы қажет. Керісінше, асинхронды сессияларда көбінесе бірнеше іс-шаралар қарастырылады. Нақты бір іс-әрекетте екі немесе одан көп қатысушылардың кездесуі мен тікелей өзара әрекеттесуі мүмкіндікке байланысты болады. Асинхронды сессиялар көбінесе пікір алу немесе ақпарат жинау үшін қолданылады. Асинхронды сессиялар синхронды кездесулерге тәуелсіз түрде немесе олардан бұрын немесе кейін өткізілуі мүмкін, мысалы, кездесуде шешілмеген мәселелерді талқылау үшін. ЭМС асинхронды кездесулерді қолдау тәсілі мен деңгейі жағынан айтарлықтай өзгеше. Айырмашылықтарға асинхронды кездесулердің ұзақтығы (24 сағат/күн/апта), асинхронды кездесулерді жоспарлау және жариялауға қолдау (күн тәртібі, шақырулар) және лицензиялық модель (жалпы мөлшерлеме, бір реттік төлем, бір мезгілдегі кездесулер, бір мезгілдегі пайдаланушылар және т.б.) жатады.