Кіріспе

1514-1515 жылдардағы Франция патшайымы Мэри Тюдор (; 18 наурыз 1496 - 25 маусым 1533) – король Людовик XII-нің үшінші әйелі ретінде Франция патшайымы болған ағылшын ханшайымы. Людовик одан 30 жылға жуық үлкен еді. Мэри Англияның Генрих VII мен Йорктан Елизаветаның бесінші баласы және нәресте шағында аман қалған ең кішкентай баласы. Людовик қайтыс болғаннан кейін Мэри Саффолк графы Чарльз Брэндонға үйленді. Бұл неке Францияда құпия өткізілді және Мэридің ағасы Генрих VIII-нің рұқсатынсыз болды. Некеге Томас Вулси араласуға мәжбүр болды; Генрих ақырында жұбайлар үлкен айып төлегеннен кейін кешірім берді. Мэридің Саффолкпен төрт баласы болды. Ол үлкен қызы Фрэнсис арқылы 1553 жылғы шілдеде тоғыз күн Англияның де-факто королевасы болған Леди Джейн Грейдің анасы болды.

Ерте өмір

Мэри Англияның Генри VII мен Йорк Елизаветасының бесінші баласы және нәресте кезінен аман қалған ең кішкентай баласы болды. Ол 1496 жылдың 18 наурызында Шиен сарайында дүниеге келді. 1496 жылдың жаз ортасындағы жеке мөрлік құжат оның күтімшісі Анне Скеронға 50 шиллинг төлеуге рұқсат берді. Эразм 1499–1500 жылдары патшалық балалар бағына барғанда оның төрт жаста болғанын айтты. Алты жасында оған "қызмет ететін қыздар", мектеп мұғалімі және дәрігер тағайындалды. Бала кезінде Мэри мен оның ағасы, болашақ король Генрих VIII, жақын дос болды. Ол өзінің алғашқы тірі қалған баласына, болашақ патшайым Мэри I-ге, оның құрметіне ат қойды. Олар анасынан айырылған кезде Мэри алты жаста еді және 1504 жылдан 1509 жылға дейін оның дәріханасына төленген шоттардың саны Мэридің денсаулығының нашар болғанын көрсетеді. 1506 жылы Кастилияның Филипп I келген кезде Мэри қонақтарды көңіл көтеріп, биледі және лютня мен клавикорд ойнады. 1506 жылдың қыркүйегінде Филипп қайтыс болды, ал 1507 жылдың 21 желтоқсанында Мэри оның ұлы Карлға, кейіннен Киелі Рим императорына, күйеуге берілді. Бірақ 1514 жылы олардың никесі бұзылды. Олардың одан балалары болған жоқ. Луи қайтыс болғаннан кейін, оның орнына келген Франция корольі Франциск I Мэриге екінші рет үйленуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Олар 1515 жылдың 3 наурызында Париждегі Клуни қонақ үйінде, бар болғаны 10 адамның куәлігінде, соның ішінде король Франциск I үйленді. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл мемлекетке қарсы қылмыс болды, өйткені Брэндон король Генридің рұқсатынсыз корольдік ханшайымға үйленді. Генрих ашуға келді, және құпия кеңес Карлді түрмеге қамауға немесе өлім жазасын беруге кеңес берді; Мэри, корольдік ханшайым және корольдің сүйікті қарындасы болғандықтан, өлім жазасынан аман қалды. Томас Уолсидің және Генрихтің қарындасы мен Карлға деген құрметінің арқасында, олар заң бойынша жазаланғанмен, тек ауыр айыппұл төледі. Мэри уақытының көп бөлігін герцогтің Саффолк графтығындағы Вестхорп Холл елдік үйінде өткізді. 1520 жылдардың соңында король Генрих VIII пен оның қарындасы Мэри арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды, себебі ол корольдің Арагондық Екатеринамен некесін бұзуға жасаған әрекетіне қарсы болды, ал Мэри оны көп жылдар бойы білген еді. Мэри Анн Болейнді (король Генрихтің болашақ әйелі) ұнатпады, ол алғаш рет Францияда кездескен еді. Бұл жеке даудың нәтижесі деп айтылғанмен, корольдің қарындасы, Суффолк герцогинясы, Франция королевасының жесірі Анна ханымға қарсы жағымсыз сөздер айтқаны анық болды. Қоштасу рәсімінде оның келінді қыздары Анна мен Мэри, табутты аббатхананың жер астына түсірмей тұрып, кортеждің алдына итеріліп шықты, бұл олардың жартылай бауырларын қатты таң қалдырды.

Басқа медиада

Тюдорлар (телесериал, 2007) сериалында Мэри Тюдор оның әпкесі Маргарет есімімен аталады (Генрих VIII-нің қызы Мэри I Англиямен шатастырудан сақтану үшін), және оның рөлін Габриэль Анвар ойнайды. Ол Франция емес, Португалия короліне үйленгендей бейнеленеді (сериалда Франция королі ретінде Франциск I таныстырылғандықтан, Мэри/Маргарет оның ізашары Людовик XII-ге үйленгенін көрсету мүмкін емес еді). Португалияның ойдан шығарылған королі бірнеше күн ғана өмір сүреді, содан кейін ол оны ұйықтатып өлтіреді. Одан кейін ол Чарльз Брэндонға үйленеді. The Spanish Princess (телесериал, 2019–2020) сериалында Мэри Тюдор басты рөлде. Исла Меррик Лоулесс 1-ші маусымда оның жас кезін, ал Сай Беннетт 2-ші маусымда ересек кезін бейнелейді. The Sword and the Rose (Уолт Дисней және Перс Пирс фильмі, 1953) фильмінде Мэри Тюдор (Глинис Джонс ойнады) текті емес Брэндонға (Ричард Тодд ойнады) ғашық болады және онымен Англиядан қашып кетуге тырысады, бірақ Генрих VIII оны Франция короліне үйленуге мәжбүрлейді. Ол өзінің досы, Букингем герцогіне көмектесуге сенеді, бұл жақында апатқа ұласуы мүмкін еді.