Кіріспе

13 ғасыр исландиялық сағасы

Вөлсунга сагасы (көбінесе ағылшын тілінде Вөлсунга сагасы немесе Вөлсунгтар сағасы деп аталады) – Вөлсунг руының пайда болуы мен құлдырауы туралы 13 ғасырдың соңында көне скандинав тілінде жазылған аңыз сағасы (Сигурд пен Бринхильд және бургундтардың қырылуы туралы оқиғаны қоса алғанда). Бұл ең танымал аңыз сағаларының бірі және германдық батырлық аңыздарды қамтитын "батырлық сағаның" үлгісі. Сағада Сиги мен Скади арасындағы жанжал, ұлы патшалар мен күшті жаулап алушылардың кеңінен таралған туыстық ағашы, Сигмунд пен Синфьетлидің ханшайым Сигниді зұлым патша Сиггейрден құтқаруға жасаған тырысы және, ең белгілісі, Сигурдтың жылан/айдаһар Фафнирді өлтіріп, Фафнир сақтаған қарғыс атқан Андваранут сақинасын алуы туралы айтылады.

Контекст және жалпы түсінік

Сага көбінесе тарихи Үлкен Эдданың эпикалық поэзиясына негізделген. Бұл дәстүрдің ең ерте белгілі бейнелеуі – Швециядағы Рамсунд мүсіні, ол шамамен 1000 жылға дейін жасалған. Дегенмен, материалдың бастауы әлдеқайда ертерек, және ол көші-қон дәуіріндегі Орталық Еуропадағы нақты оқиғаларды, әсіресе V ғасырда гундардың Бургундия патшалығын қиратуын қайталайды. Үлкен Эддадағы кейбір өлеңдер Вёльсунг жырларындағы эпизодтарды баяндайды. Екінші жағынан, саганың сақталған жалғыз ортағасырлық қолжазбасы – Дания Корольдік кітапханасындағы Ny kgl. Saml. 1824 b 4to, шамамен 1400 жылға жатады. Осы қолжазбада сага тікелей Рагнардың Лодброк сагасына көшеді.

Мазмұны

Саганы бес кезеңге бөлуге болады: бастапқы буын, Сигурд пен оның тәрбиеленген отбасы, Сигурд пен Гюкингарлар, Гудрун мен Будлингарлар және Гудрунның соңғы некесі.

Волсунгтың ата-бабалары

Велсунга сагасы Велсунг әулетінің атасы Сиги мен Скадиден басталады. Сиги бай және күшті болғандықтан маңыздырақ болды, және ол Одиннің ұлы екені айтылды. Сагада Скадидің Брейди есімді құлы бар, оны Сиги күні бойы және кешкі уақытта аң аулауға алып шығады. Олар шеберліктерін салыстырғанда, Брейдидің шеберлігі Сигидікін басып кетеді. Ашуға булыққан Сиги Брейдиді өлтіріп, денесін қардың ішіне жасырады. Сиги оралғанда, Скадиге Брейди орманға қашып кеткенін өтірік айтады. Бірақ Скади бір нәрседен күдіктеніп, адамдарымен бірге Брейдиді іздеп, оның денесін қардың ішінде табады. Скади сол қарды "Брейдидің қарлы белі" деп жариялайды, және көп ұзамай әрбір үлкен қарлы бел оның құрметіне "Брейдидің қарлы белі" деп аталады. Скади Сигиді қуып шығарып, оны "қасиетті жерлерде қасқыр" қалпында қалдырады. Көптеген саяхаттардан кейін Один Сигиді бірнеше ұзын кемелер тұрған жерге жетеледі. Ол және оның әскері (атасы берген) қарақшылықпен айналысады. Сиги табысты қарақшы және соғыс басшысы болады, содан кейін Хуналанд деп аталатын патшалықты иеленеді. Оның әйелінің бауырлары Сигидің билігі мен байлығына қызғанып, оған қарсы әскер жинап алады. Келесі шайқаста Сиги қаза табады, ал оның жаулары патшалықты басып алады. Кейін Сигидің ұлы Рерир әкесінің өлімінен кек алады, оның бауырларын өлтіріп, әкесінің тағына отырады. Алайда, ол әйелімен бірге мұрагерге ие бола алмайды, сондықтан олар Один мен Фригге дұға етеді. Жауап ретінде Один мен Фригг өз тілектерін орындайтын қыздарының біреуін қарғаның кейпінде жіберіп, Рерирдің құшағына сиқырлы алманы қояды. Рерир оны патшайыммен бөліскенде, ол жүкті болады және өте ұзақ жүктілікке шыдайды. Мұрагердің тууын күтіп, Рерир елді бейбіттендіру үшін жорыққа шығады, бірақ ол ауырып, қайтып келмей қайтыс болады. Патшайым жүктіліктің өмірін алып кететінін білген соң, баласын кесіп алуға бұйырады. Ол осы процесте қайтыс болады, бірақ ер бала аман қалады және оған Велсунг деп ат қояды.

Патша Вёльсунгтың өмірі

Вёльсунг бір жөтүндің қызы және ханшайымға алтын алманы сыйлаған бойжеткен Хлёдқа үйленеді. Вёльсунг пен Хлёдтың он ұлы мен бір қызы болады. Екеуінің ең үлкені және ең күштісі – егіз ұл мен қыз, Сигмунд пен Сигни. Патша Вёльсунг өзі үшін зәулім сарай салдырады, оның үлкен залы Барнстоккр деп аталатын алып ағаш төңірегінде орналасқан, ол Вёльсунгтың қонақтарының үстінен мақтанышпен көрінеді. Бір күні Гаутландтың патшасы Сиггейр Вёльсунгқа келіп, Сигнидің қолын сұрайды. Вёльсунг Сигнидің Сиггейрге үйленуіне қуанса, Сигни оны жек көреді. Патша Вёльсунг бәрібір некені ұйымдастырады. Той күні, баршасы тойлап жатқанда, бір көзі бар, бетін жапқан адам залга кіріп, қылышын тартып, Барнстоккрға шаншып жібереді. Ол құпия адам Барнстоккрдан қылышты шығара алатын болса, оны сыйлық ретінде алатынын айтып, дереу кетеді. Салада оның кім екені нақты айтылмаса да, оның капюшоны мен жоғалған көзі оның Один екенін көрсетеді. Шындығында, салада кейіннен осындай адам ешкім демес, тек Барлық Әке ғана бола алатыны анық көрінеді, өйткені ол кейіпкер одан да қиын сынақтар қою үшін қайта оралады, ал қылыш кейіннен құдайлық күштерін көрсетеді. Көптеген адамдар ағаштан қылышты шығаруға тырысады, бірақ Сигмунд Вёльсунгсон келгенше ешкім оны жылжыта алмайды, ол қылышты оңай шығарып алады. Патша Сиггейр қылышты сатып алуға ұсыныс жасайды, бірақ Сигмунд бас тартады. Сол түні Сиггейр мен Сигни бірге ұйықтайды, ал ертесі күні ол король Вёльсунгтан ажырасуға рұқсат беруді талап етеді. Қызының қайғыға ұшырағанын білсе де, ол Гаутландпен одақ сақтау үшін неге келіспеуі керек? Бірақ Сигни Гаутландияға барғанда, Сиггейр Вёльсунгты құлатып, Хуналанды өзінің империясына қосуды жоспарлап отырғанын біледі. Сигни Хуналандқа оралып, Вёльсунг, Сигмунд және олардың ең күшті адамын жинап, Хуналандтың құлауын қаламаса, олар әскер жинап, Гаутландияға шабуылдауы керек екенін айтады. Вёльсунг шабуылға келісіп, әскерін Гаутландия жағалауына жіберіп, Сиггейрді құлатып, өлтіреді. Ұзақ, қатал және қанды шайқастан кейін Вёльсунгтар патша мен оның бір ұлының қазасына байланысты жеңіліске ұшырайды.

Сиггейрге қарсы соғыс

Сигни патша Сиггейрдің әйелі ретінде оның ағаларын өлтірудің орнына байлап қоюын сұрап, онымен сөйлеседі. Зиггер оларға баяу өлімді ұнайды деп ойлап, келіседі, сондықтан бауырластар аяқ-қолдарынан байланып, өлімге тоғыту үшін орманға лақтырылады. Синья осыны үміт етіп, өзінің ең сенімді адамдарының бірін ағаларын табуға жібереді. Ол оларды тапқанда, олар оған бірін қасқырдың өлтіріп, жегенін айтады. Алайда, қандай да бір себептермен, ол оларды босата алмайды, ал қасқыр әйел әр түн сайын келіп тұрады, сонда ғана Зигмунд тірі қалады. Өлер алдындағы күні Сигнидің тыңшысы орманға оралып, оған бал береді, Сигмундқа аузына бал салып, бетін мазалауға нұсқау береді. Қасқыр келгенде, ол Зигмундтің бетін жамап, оның тәттілігіне қызығады, ол тілін оның аузына салып, балды жамап алады. Ол солай істеген кезде, Зигмунд оның тілін тістеп, жыртқыш аң күрескен кезде оны жұлып алады және осылайша қасқырды өлтіреді. Даналық бұл қасқырдың "шаһаршылық пен сиқыршылық" арқылы қасқырдың түрін алған Сиггейрдің анасы болуы мүмкін екенін айтады. Сигмунд өзінің тұрған жерінде қалады, сонда Сигнийдің барлаушылары оны қайтадан таба алады. Олар Сигниге болған оқиға туралы айтып береді. Ол оған келіп, жер асты базасын қазуға көмектеседі, олар Сиггейрге кек алуды жоспарлаған кезде оған жасырын өмір сүру үшін жеткілікті заттарды әкеледі. Бір күні түнде Синья бөлмесінде отырғанда, оған бір толғау келіп, онымен құжат алмасуды сұрайды. Олар оны жасады, ал көрнекі әйел патшаның хабарсыз Сиггейрмен ұйықтады. Осы арада Сигни Вулва түрінде Сигмундтің базасына барып, оған орманға адасып кеткенін айтады. Зигмунд оны қабылдап, олар жыныстық қатынасқа түседі. Сигни қайтадан өзгергеннен кейін жүкті екенін біледі. Ол Синфьетлиді дүниеге әкеледі. Синфьетли он жасқа толғанда, Сигни оны және басқа ұлдарын ауыр сынақтан өткізеді. Басқалар қайғыдан айқайласа да, Синфьетли үрейленбейді. Бірге Зигмунд пен Синфьетли патша Зиггейрге кек алуды жоспарлайды. Бір күні түнде олар Зиггейрдің үйіне кіріп, оны өлтірмекші болады, бірақ Зиггейрдің бір баласы оларды ұстап алады. Екеуі үйіндіге лақтырылады, бірақ Сигмундтің семсерінің күшімен құтылып, Сигний оған қайтарады. Олар Зиггейрді отқа кіргізіп өлтіреді. Сөйтіп, ол күйеуіне еріп өлгісі келеді. Сигмунд таққа отырды, ол ұлы әрі күшті билеуші болды. Ол Боргильдаға үйленеді, оның Хельги есімді ұлы бар. Ересекте Хельги король Хогненің қызы Сигрунды кездестіреді және оған үйленгісі келеді. Ол оған әкесі оны Хотбродтқа уәде еткенін айтады, сондықтан Хельги мен Синфьетли әскер жинап, Хотбродттың патшалығын жаулап алады. Хельги Хотбродтты өлтіріп, Сигрунға үйленеді және Хотбродттың патшалығын тартып алады. Сынфьетли де өзі үйленгісі келетін әйелмен кездеседі, оны жеңу үшін ол Боргильдтің ағасы болып табылатын басқа еркекпен күресіп, өлтіреді. Ол үшін Боргильд Синфьетлиді умен өлтіреді. Асыққан Зигмунд Боргильданы қабылдамай, патшалықтан қуып шығады. Қартайған кезінде Зигмунд Ейлими патшаның қызы Хьордиске үйленеді. Ол Сигмундке қарсы әскерді алып келеді, ал Сигмунд соғыста өлімге ұшырайды. Хьордис күйеуін табады, ол оған семсерінің сынықтарын тапсырады, олар бір күні әлі тумаған ұлына қайтадан жасалатын болады деп пайғамбарлық етеді. Ол қайтыс болады, ал Хьордисті Дания патшасы Хьяльпректің ұлы Альф қабылдайды. Көп ұзамай ол Зигмундтен туған ұлы Сигурдті дүниеге әкеледі. Сигурдті Хьяльпрек сотында Реджинн, оның тәрбиешісі, асырап алады және ерлікке дейін өседі.

Сигурд пен оның асырап алған отбасы

Сигурд мықты, батыл және өте танымал болып өседі. Бір күні ол орманға ат іздеп кіреді және Одинмен кездеседі, ол оған Одиннің өз Sleipnir-інен шыққан және басқа аттардан жақсы Граниді береді. Гранимен бірге Реджинн Сигурдтың ерлікпен күресуге қабілетті екеніне сеніп, оған айдаһар Фафнирдің тарихын айтуды шешеді. Регинннің әкесі Грейдмардың үш ұлы болды: өзі, Отр және Фафнир. Отр балықшы сияқты саңырауқұлаққа айналды, Фафнир үлкен және қатал, ал Регин темірмен жұмыс істеуге дағдыланды. Бір күні Один, Локи және Хонир балық аулап жүріп, Отрды содыр пішінде өлтіріп, терісін алып, жеп қояды. Патша Грейдмар бұл туралы біліп, терісін алтынмен толтырып, қаптап тастауды талап етті. Локи жұлдызшы Анваридің алтынын алып, қарызын төледі. Бірақ Андвари қазынасынан ол Андваранаут ("Андвари сыйлығы") деп аталатын сақинаны қарғады, ол оған ие болған кез келген адамға өлім әкелетінін ескертті. Кейін Фафнир әкесі Адуранаутты өлтіріп, денесін жасырып, бүкіл қазынаны, соның ішінде Адуранаутты да алып кетеді. Сол жерде ол зұлым айдаһарға айналды. Осы уақыт аралығында Реджинн патша Хьяльпректің теміршісі болды. Реджинн Сигурдті Фафнирді өлтіріп, қазынаны алуға көндіреді. Дайындық ретінде ол Сигурдке бірінен кейін бірі екі семсер жасайды, бірақ оларды сынағанда олар сынған. Сигурдтің анасы оған әкесінің сынған семсерінің бөлшектерін береді, ал Реджин оларды Грам деп аталатын аңыздық семсерге қайта қалыптастырады. Сигурд сынап көргенде, темір қақпақты оның түбінен бөліп алады. Фафнирді өлтірер алдында ол өзінің тағдыры туралы білу үшін күрәбашы Грипирге барады. Гриппер оған біраз ойланғалы, Сигурд Реджиннға қайта оралып, айдаһарды өлтіруден бұрын әкесі Сигмундті өш алуы керектігін айтады. Сигурд Хундинг патшалығына жүзіп барып, көптеген адамдарды өлтіріп, елді мекендерді өртеп жібереді. Ол патша Лингви мен Хундингтің ұлдарымен қатыгез шайқасқа түседі, бірақ Сигурд оларды Граммен бірге өлтіреді. Ол Реджинге Фафнирмен кездесуге дайындалуға оралады. Сигурд Фафнирдің аумағына барып, жыланды өлтіру үшін ор қазып, жасырынып қалады. Один келіп, қан ағып кету үшін бірнеше арық қазуды кеңес береді, ол солай істейді. Фафнир арық үстінен жүзіп келе жатқанда, Сигурд оның жүрегін тесіп өлтіреді. Аждаһа өлім аузында жатқанда, ол Сигурдтен өзінің ұрпағы туралы сұрайды және оның алтын мен Реджиннің Сигурдтің өліміне себепші болатынын айтады. Сигурд Фафнирді өлтірген кезде шөпте жасырынған Реджиннге қайта оралады. Реджинн Фафнирдің қанын ішіп, Сигурдтен Фафнирдің жүрегін қуырып, жеуге рұқсат етуін сұрайды. Сигурд жүректің толық піскенін тексеріп, саусағын жалап көргенде, ол кенеттен құстардың тілін түсінеді. Ол Региннің өзін өлтіру жоспары туралы әңгімелесіп жатқан ақымақтарды естіп алады. Олар жүректі өзі жеп, Реджинді өлтіріп, алтынды алып, Бринхильдті табу керек дейді. Сигурд Реджинді өлтіріп, жүректің бір бөлігін жеп, террордың шлемін және андваранаутты қоса алғанда, көтере алатын қазынаны алып, Граниге аттанды. Сигурд франк жеріне барып, ұйықтап жатқан жауынгерді табады. Ол қалқанды алып тастайды, ол әйел екенін біледі және оның тізбекті майысын кесіп ашады. Ол оянып, Один оны ұйықтап жатқан тікенмен ұрып тастағанын және оған үйленуге міндетті екенін айтады, бірақ ол қорқыныш білетін кез-келген еркекке үйленуден бас тартады. Бринхильд оған сыра береді және түрлі сиқырлы руналарды қалай қолдану керектігі туралы өлең айтады. Осыдан кейін Брингильд Сигурдқа қоғамды қалай басқару және өмір сүру туралы бірнеше кеңес береді, олар бір-бірімен некеге тұруға келіседі.

Сигурд пен гюкингарлар

Сигурд Бринхильдтің әпкесі Бекхильдтің күйеуі Хеймердің қонысына аттанды. Сигурд қамал ішінде Бринхильдтің алтын тоқыма тоқуын көреді. Алсвид оған әйелдер туралы ойламауға кеңес береді, бірақ Бринхильд олардың бірге болуы тағдырмен белгіленбегенін айтқаннан кейін, олар анттарын жаңартады. Осы уақытта Гримхильд атты шебер колдовщик Гюки патшаға үйленеді, және олардың Гуннар, Хёгни және Гутормр деген үш ұлы болады. Олардың қызы Гудрун алтын қаршыға туралы арман көреді, ал Бринхильд оны болашақ күйеуі деп жорайды. Олар Сигурдтің қасиеттері және оның дүниеге келмей тұрып айтылған болжамдары туралы әңгімелейді. Содан кейін Гудрун сұлу елік туралы арман көреді, Бринхильд оны Сигурд деп түсіндіреді. Бринхильд Сигурдке үйленеді, одан айырылады, кейін Атлиға үйленеді, бауырларынан айырылады, сосын Атлиді өлтіреді дейді. Сигурд Гюкиге аты Гранимен және аждаһа Фафнирден алған қазынасымен келеді. Гримхильд оған Гудрунға үйленуі үшін Бринхильдті ұмыттыратын сусын береді. Гуннар мен басқалары Сигурдпен бауырластық ант етеді, ал ол Гудрунға үйленеді. Ол аждаһаның жүрегінен жеп, Сигурдке ұл табады, оның аты Сигмунд. Осы арада Гримхильд Гуннарды Бринхильдке үйленуге итермелейді. Сигурд пен үш бауыр Будли патшаға Гуннардың Бринхильдтің қолын сұрауы үшін барады. Бринхильд отпен қоршалған зал ішінде отыр, және тек Сигурд ғана оттың ішінде мініп өте алады деп сеніп, оттан өте білген адамға үйленуге ант береді. Гуннар бұл міндетті орындай алмайды, сондықтан ол және Сигурд кейпін ауыстырады, және Сигурд оттан өтіп, Бринхильдтен Гуннар ретінде үйленуге сұрайды. Бринхильд ант бергендіктен, қызы Аслагты Сигурдке Хеймермен бірге өсіруге қалдырады. Бірнеше жыл өткен соң, Бринхильд пен Гудрун қай күйеуі жақсырақ екені туралы дауласады, және Гудрун оған Бринхильд Сигурдке берген сақинаны көрсетеді. Бринхильд сақинаны таниды және өзін алдағандарын түсінеді. Ол Гуннарға оның өзін алдағанын білетінін және оны өлтіріп, Гримхильдтен кек алатынын айтады. Бринхильд өз бөлмесіне шегінеді, ал Сигурд онымен келісуге тырысып, үйленуге ұсыныс жасайды, бірақ ол оның ұсынысын қабылдамайды, өліп, барлық қатысушыларды құртуды қалайды. Гуннар ағаларымен кеңесіп, Бринхильдті сақтап қалу үшін Сигурдты өлтіру керек пе, жоқ па деген сұрақ қояды. Олар жылан мен қасқырдың етін Гутормрға беріп, оны ашуландырып, Сигурдты өлтіруді шешеді. Ол Сигурдтің бөлмесіне кіріп, ұйықтап жатқанда пышақтап жаралайды. Сигурд оянып, өлер алдында Грамын артына лақтырады, ол Гутормрды екіге бөліп өлтіреді. Бринхильд Гудрунның жоқтауын естігенде күледі, ал Гудрун Гуннарға Сигурдты өлтіру қателік болғанын айтады. Бринхильд те Гуннарға қателік жасағанын айтады және өзін пышақтап өлітіреді. Бірақ ол өлер алдында Гуннар мен Гудрунның болашағын болжайды. Гуннар Бринхильдтің соңғы тілегін орындайды, оны Сигурд, Гутормр және Сигурдтің үш жасар ұлымен бірге өртке салады.

Гудрун мен Будлингтер

Бәрі Сигурдтың өліміне күйінеді, Гудрун қашып кетеді және Данияда Хальф патшамен бірге қоныстанады. Гримхильд Гудрунды тауып, оған өз еркіне қарсы Атли патшаға үйленуді бұйырады, ол оны ренжіген күйде жасайды. Бір түні Атли өзінің балаларына тамақтандырылып жатқанын түсінде көреді, Гудрун мұны оның ұлдарының өлімі деп жорайды. Ол ағаларына Атли туралы ескерту жібереді, бірақ елші Винги оны өңдеп, ағаларын Атлидің сарайына шақырады. Хёгнидің әйелі Костбера хабардың жалған екенін сезіп, оған айтады. Ол Хёгниге түсін айтады, онда ол Атлидің сатқындығы мен Хёгнидің өлімін болжайды, бірақ ол оған сенбейді. Гуннардың әйелі Глаумвор да Гуннардың Атлидің сатқындығы мен өлімі туралы символдық түстер көреді, бірақ ол оларды басқаша түсіндіруге тырысып, шаршап, қысқа ғұмыр сүретінін мойындайды. Гуннар мен Хёгни Вингимен Атлиге барады. Винги оларды сатып кеткенін мойындайды, ал Гуннар мен Хёгни оны балта саптарымен өлтіреді. Олар келгенде Атли Сигурдтың алтынын талап етеді және оның қайын туыстарын өлтіріп, кек аламын дейді. Гудрун төбелес тоқтатуға тырысады, бірақ содан кейін қару-жарақ киіп, қылыш алып, ағаларымен бірге шайқасады. Атлидің көптеген жауынгерлері қаза табады. Олардың әскерінен тек Гуннар мен Хёгни ғана аман қалып, тұтқынға алынады. Хёгнидің жүрегі кесіліп, Гуннарға көрсетіледі. Гуннарды жылан орнағына тастайды, бірақ Гудрун оған арфа әкеледі, ол оны есік саусаларымен шертеді. Барлық жылан ұйықтап қалады, бірақ біреуі оның жүрегін шағып, өлтіреді. Гудрун мен Атли аза тұру тойын өткізеді. Кейін Гудрун Атлидің екі ұлын өлтіріп, олардың қанын және жүректерін Атлиге жеп-ішуге береді. Атли оның өлтірілуге лайық екенін айтады. Хёгнидің ұлы Нифлунг әкесінің кекін алуды қалайды, сондықтан ол Гудрунмен бірге Атлиді ұйықтағанда пышақтап өлтіреді. Ол өлгеннен кейін Гудрун сарайды өртеп жібереді және Атлидің барлық қызметшілері үрейлене шайқасып, қаза табады.

Гудрунның соңғы үйлену тойы

Гудрун мен Сигурдтың қызы – Сванхильда, керемет сұлу. Гудрун Атлиді өлтіргеннен кейін өзін-өзі өлтіру үшін теңізге барады, бірақ оны король Йонакрдың сарайына айдап әкетеді, ол оған үйленеді. Олардың үш ұлы бар: Хамдир, Сорли және Эрп. Сванхильда олармен бірге өседі. Патша Йормунрек Сванхильдаға үйленгісі келеді, бірақ Бикки Йормунректің ұлы Рандверді әкесінен гөрі оған лайықтырақ деп сендіреді, сондықтан ол Сванхильдамен үйленеді. Биккидің кеңесімен Йормунрек Рандверді дарға асып, Сванхильданы жылқылармен таптап өлтіреді. Гудрун ұлдарын Йормунректі өлтіріп, Сванхильданың қанына кенелуге шақырады. Ұлдары Эрптен Йормунректі өлтіруге көмектесе ме деп сұрайды, бірақ ол екіұшты жауап береді, олар оны мақтандығы деп қате түсініп, оны өлтіреді, кейін өкінеді. Олар Йормунрекпен кездесіп, оның қолы мен аяқтарын кесіп алады, бірақ Эрп Йормунректің басын кесіп тастағанда, ол Йормунректің үйшіктерін шақыруына жол бермес еді. Үйшіктер Гудрунның ұлдарын өткір қарумен өлтіре алмайды. Содан кейін Один бір көзі бар қарт кісі түрінде пайда болып, Йормунректің үйшіктеріне кекшілерді таспен өлтіруді кеңес береді, олар да солай істейді.

Один және табиғаттан тыс нәрселер

Саганың барлық барысында, мистикалық элементтер оқиғаға тоқылған. Бір қайта-қайта кездесетін тақырып – "соғыс, даналық, шабыт және поэзиямен" байланыстырылатын, ежелгі скандинав құдайларының арасындағы ең білгіш Одиннің мерзімді пайда болуы. Ол көбінесе бір көзі бар, сырлы, капюшон киген қарт кісі ретінде бейнеленеді. Один кейіпкерлерге өзінің сиқыры мен күшімен көмектесу үшін бірнеше рет пайда болады. Саганың басында ол ұлы Сигиді әлемнен тыс жерден шығарады. Ол сондай-ақ Сигидің ұлы Рерирге бір тілек айтатын қызбен бірге сиқырлы алма жібереді, соның арқасында Рерир мен оның әйелі бала сүюге ие болады. Кейін ол қарт, бір көзі бар бейтаныс адам түрінде пайда болып, патша Вельсунгтың сарайындағы той кезінде Barnstokkr ағашына қылышын қадап, "Осы қылышты ағаштан суырып алатын адам оны менен сыйлық ретінде алады, және ол өзі ешқашан осыдан жақсы қылыш ұстамағанын дәлелдейді" деп жариялайды, осыны патша Вельсунгтың ұлы Зигмунд істейді. Один оқиғаның маңызды сәттеріне тікелей араласады. Бір шайқаста, тағы да бір көзі бар қарт адам кейпінде, Один Зигмундтың қылышын сындырып, шайқастың бағытын өзгертеді және нәтижесінде оның өліміне себеп болады. Ол сондай-ақ Брингильдті ұйықтату тікенімен жаралайды және Один жеңіс уәде еткен қарсылас патша Хьялмгуннарды өлтіргені үшін кек ретінде оны ешқашан тағы бір шайқаста жеңіске жете алмайтындай қарғыс айтады.

Алқасы Андваранаут

Саганың соңғы жартысында Андваранаут сақинасы кейіпкерлердің басына келген қиындықтардың себебі ретінде және олардың арасындағы байланыс ретінде қызмет етеді. Локи Грейдмардың ұлы Отрді өлтірді. Отрдың өлімі үшін өтемақы ретінде Локи Андвари есімді эльфті алтынмен қарызын төлеуге мәжбүрледі. Андвари бір алтын сақинаны өздерінде қалдыруға тырысты, бірақ Локи оны беруге күштегенде, Андвари сақинаны қарғыс арқалап: «Бұл сақина, тіпті бүкіл қазына да, иесіне өлім әкеледі» деді. Осыдан кейін сақинаны алған әрбір кейіпкер одан кейін көп ұзамай қаза табады. Отрдың бауыры Фафнир сақинаны алу үшін әкесін өлтіріп, оны қорғау үшін айдаһарға айналды. Сосын Сигурд Фафнирді өлтіріп, сақинаны алып, Бринхильдке сыйлайды. Бұл сақина Гримхильдтің балалары Сигурд пен Бринхильдке үйленгеннен кейін Гримхильдтің отбасына келіп қосылады. Андваранаут туралы әңгіме Ж.Р.Р. Толкиннің «Сақиналардың Иесі» романына шабыттандырған мәтіндердің бірі саналады.

Өзгерістер және байланысты жұмыстар

Орта неміс эпосы "Нибелунгн әнінің" мазмұны осымен байланысты. Екі туындының салыстырмалы тарихи дәлдігі және шығу тегі академиялық зерттеулердің нысаны болып табылады. Дегенмен, бұрынғыда "Поэтикалық Эдда" мен "Вёльсунга сагасы" ертерек немесе "түпнұсқа" нұсқаны қамтиды деп есептелсе, нақты даму жолы әртүрлі мәтіндер үшін күрделірек. Толық мәліметтер үшін "Нибелунгн әні" § Тегі бөлімін қараңыз. Осы мәтіннің ең белгілі бейімделулерінің қатарында Рихард Вагнердің "Нибелунг сақинасы" атты музыкалық драмалар тетралогиясы, Эрнест Рейердің "Сигурд" операсы, Хенрик Ибсеннің "Хельгеландтағы викингтер" және Уильям Морристің "Сигурд Волсунгтың хикаясы және Нибелунгтардың құлауы" эпикалық поэмасы бар. Дж. Р. Р. Толкиннің "Сигурд пен Гудрун туралы аңыз" шығармасы Ескі Эддадағы "Вёльсунг" жырларынан алынған, себебі Толкин сага авторы мәліметтерді шатастырған деп ойлады. Сага сондай-ақ Þráinn Bertelsson-ның сатирикалық қылмыс романы "Valkyrjur" (Рейкьявик: JPV, 2005) үшін де шабыт көзі болды. Мелвин Берджесс де "Қанды су тасқыны" (1999) және оның жалғасы "Қанды ән" (2007) романдарының жазылуына сагадан шабыттанды.

Басқа аудармалар

, Норвеж тіліндегі мәтін: А. Бугге (норвегиялық, 1910); Винкель Хорн (даниялық, 1876), Нильс Фредрик Сандер (швед, 1893) аудармаларымен