Кіріспе

Рауль Хилбергтің 1961 жылғы тарихи кітабы

Еуропалық еврейлердің жойылуы – тарихшы Рауль Хилбергтің 1961 жылғы кітабы. Хилберг өзінің еңбегін 1985 жылы қайта қарастырды, және ол үш томдық жаңа басылымда жарық көрді. Бұл кітап Холокост тарихы бойынша алғашқы толыққанды зерттеу деп есептеледі. Холокост тарихшысы Майкл Р. Маррустың (The Holocaust in History) сөзіне сәйкес, кітап жарыққа шыққанға дейін, нацистік Германияның еврейлерді геноцидке ұшыратқаны туралы ақпарат Батыс және Шығыс елдерінің кең жұртшылығына «жеткен жоқ», тіпті ғылыми еңбектерде де бұл оқиға «әсіресе қатыгез соғыстың тағы бір қырқыны ретінде көтерілмеді немесе тек қысқаша айтылды». Хилбергтің «неміс құжаттарын шеберлікпен зерделеп, жинақтаған» «маңызды синтезі» көп ұзамай Холокост тақырыбында көптеген ғылыми және қоғамдық жазбалар мен пікірталастарға әкелді. Хилбергтің кітабынан он жыл бұрын жарық көрген, бірақ сол кезде көп танылмаған екі еңбек – Леон Полиаковтың 1951 жылы жарық көрген «Бревиаре де ла хайн» (Жаудыз жинау) және Джеральд Райтлингердің 1953 жылы жарық көрген «Соңғы шешім» кітаптары. Хилберг өзінің өмірбаяндық еңбегінде «Жою» кітабын жазу туралы былай деп жазды: «Маған үлгі болатын әдебиет болған жоқ. Еврейлердің жойылуы – бұрын-соңды болмаған оқиға, одан бұрын көзге көрінбеген, алғашқы құбылыс болды. Немістердің осы ісіне ешқандай үлгі болған жоқ, менің баяндамам үшін де үлгі болған жоқ».

Қолдаумен жазылған, қиындықтармен жарық көрген

Хилберг 1948 жылы Мюнхенде АҚШ армиясының соғыс құжаттамалық жобасында қызмет етіп тұрғанда, "Жоқ қылуға" (The Destruction) әкелетін Холокостты зерттеуді бастады. Ол бұл жұмыстың идеясын докторлық диссертация ретінде ұсынды және оны докторлық кеңесшісі, Колумбия университетінің профессоры Франц Нойман қолдады. Диссертациясы жүлде алды, бірақ Колумбия университетінің баспасы, Принстон университетінің баспасы, Оклахома университетінің баспасы, сондай-ақ Яд Вашем оны жариялаудан бас тартты. Ақырында оны Quadrangle Books атты шағын баспа компаниясы шығарды. Бұл алғашқы басылым әдеттегіден кіші шрифтпен басылды. Кейінгі нұсқалардың беттер санының артуының көп бөлігі оны қалыпты шрифт өлшемімен шығаруға байланысты. Бұл Хилбергтің баспаға қатысты қиындықтарының соңы емес еді. Ол 1982 жылға дейін аударылмады, сол кезде Берлиндегі шағын солшыл баспаханалар Olle & Wolter-дің Ульф Вольтер неміс тіліне аудармасын шығарды. Осы мақсатта жұмыс шамамен 15%-ға кеңейтілді, сондықтан Хилберг оны "келесі ғасырға жеткілікті берік" "екінші басылым" деп атады.