1966 жылғы «Инез» дауылының құрбандары мен зардаптары

Кіріспе

1966 жылғы Атлантика мұхитының 5 категориялы дауылы

1966 жылы «Инез» дауылы Кариб теңізі, Багама аралдары, Флорида және Мексикаға әсер еткен күшті 5 категориялы дауыл болды, оның салдарынан 1000-нан астам адам қаза тапты. Бұл аймақтардың бәріне әсер еткен алғашқы дауыл. Ол Африка үстіндегі тропикалық толқыннан пайда болып, 21 қыркүйекте тропикалық депрессияға айналды. Батысқа қарай баяу жылжып, бастапқыда күшеюге ұмтылмады. 24 қыркүйекте «Инез» тропикалық дауылға дейін күшейді. 27 қыркүйекте Гваделупаның француз аймағына соққан кезде дауылға айналып, қарқынды күшейді. «Инез» аралдағы банан және қант егістеріне ауыр зиян келтірді, мыңдаған үйлер қирады, 10 000 адам үйсіз қалды. Гваделупадағы зиян 50 миллион долларға бағаланды, ал 40 адам қаза тапты. Кариб теңізіне енгеннен кейін «Инез» қысқа ғана уақытқа әлсіреді, бірақ қайта күшейіп, 28 қыркүйекте максималды жел жылдамдығына жетті, соңынан сол қарқынмен Доминикан Республикасына құрлыққа соқты. Сол күні дауылды зерттеуші ұшқыштар сол кездегі ең жоғары жел жылдамдығын тіркеді. Батысқа қарай жылжумен «Инез» Доминикан Республикасының Барахона түбегіне шағын дауыл ретінде құрлыққа соқты. Мұнда дауыл көптеген өзендерді су басып, 800-ден астам үйді қиратты. Елі бойынша шамамен 100 адам қаза тауып, 12 миллион долларлық зиян келтірілді. Елге әсер еткеннен кейін «Инез» Гаитидің оңтүстік-батысына соқты, онда ол 1920 жылдардан бергі ең қатты дауыл деп есептелді. 1000-ға жуық адам қаза тауып, 60 000 адам баспанасыз қалды. Гаитидегі жалпы зиян 20,35 миллион долларды құрады, бұл АҚШ үкіметін бұрынғы қаражатты дұрыс пайдаланбағандықтан, шамамен он жылдан бері алғаш рет көмек жіберуге мәжбүр етті. «Инез» Испаньола аралында жылдам әлсіреді, бірақ 30 қыркүйекте Кубаның оңтүстік-шығысына соққанға дейін қайтадан күшті дауылға айналды. Елде 125 000 адам эвакуацияланды, үш адам қаза тауып, 20 миллион долларлық зиян келтірілді. Дауыл екі күн бойы Куба үстінен баяу жылжыды, содан кейін Багама аралдарының жанында Атлант мұхитына шықты. Ол теңізге қарай жалғасады деп күтілді, бірақ тоқтап, бұрынғы батыс бағытына қайта оралды. Багама аралдарында қатты жаңбыр мен толқындар су тасқынына әкелді, салдарынан бес адам қаза тауып, 15,5 миллион долларлық зиян келтірілді. Флорида-Кейс аралдарында дауылдық жел соқты, 160 үй мен 190 тіркеме зақымдалды. Тұзды су шашырауы аймақтағы егістерге зиян келтірді, 5 миллион долларлық зиян және төрт адамның қазасы тіркелді. Флорида бұғазында «Инез» кубалық босқындарды тасыған қайықты құлатып, 45 адамның өмірін қиды. Мексика шығанағының солтүстігінде мұнай платформасынан эвакуацияланғандарды тасып бара жатқан тікұшақ апатқа ұшырап, 11 адам қаза тапты. Дауыл Солтүстік Юкатан түбегіне қауіп төндірді, бірақ жағалаудан алыс қалғандықтан, «Инез» су тасқынына және кейбір қуат үзілістеріне әкелді. Соңғы рет құрлыққа соққанда «Инез» Тамаулипас аймағының бір бөлігін су басып, Тампикоға баратын жолдарды жапты. 84 000-ға жуық адам үйсіз қалды, ал дауыл кем дегенде 2500 үйді қиратты. Зиян 104 миллион долларға бағаланды, ал Мексикада 74 адам қаза тапты.

Hurricane Inez was a powerful Category 5 major hurricane that affected the Caribbean, Bahamas, Florida, and Mexico, killing over 1,000 people in 1966. It was the first storm on record to affect all of those areas. It originated from a tropical wave over Africa, and became a tropical depression by September 21. It moved slowly westward, initially failing to intensify much; it was upgraded to Tropical Storm Inez on September 24. The storm strengthened into a hurricane and was quickly intensifying when it struck the French overseas region of Guadeloupe on September 27. Inez severely damaged the island's banana and sugar crops, and thousands of homes were damaged, leaving 10,000 people homeless. Damage on Guadeloupe was estimated at $50 million, and there were 40 deaths. After entering the Caribbean, Inez briefly weakened before restrengthening, attaining peak sustained winds of on September 28, eventually making landfall at that intensity in the Dominican Republic. That day a hurricane hunters flight reported a gust of , which was the highest recorded at the time. Continuing westward, Inez made landfall as a small hurricane on the Barahona Peninsula of the Dominican Republic. There, the storm flooded many rivers and destroyed over 800 houses. Nationwide, there were about 100 deaths and $12 million in damage. After affecting the country, Inez struck southwestern Haiti, where it was considered the worst hurricane since the 1920s. As many as 1,000 people were killed, and 60,000 people were left homeless. Damage totaled $20.35 million in Haiti, prompting the United States government to send aid for the first time in nearly ten years due to previous mishandling of funds. Inez weakened quickly over Hispaniola, although it reintensified into a major hurricane before striking southeastern Cuba on September 30. In the country, 125,000 people were forced to evacuate, and there were three deaths and $20 million in damage. The hurricane moved slowly over Cuba for two days before emerging into the Atlantic Ocean near the Bahamas. It was expected to continue out to sea, although it stalled and resumed its previous westward path. In the Bahamas, heavy rainfall and high tides caused flooding, which killed five people and left $15.5 million in damage. Hurricane force winds occurred throughout the Florida Keys, where 160 homes and 190 trailers were damaged. Salt spray damaged crops in the region, and there was $5 million in damage and four deaths. In the Straits of Florida, Inez capsized a boat of Cuban refugees, killing 45 people. In the northern Gulf of Mexico, a helicopter crashed after carrying evacuees from an oil rig, killing 11 people. The hurricane threatened the northern Yucatán Peninsula, and although it remained offshore, Inez produced flooding and caused some power outages. At its final landfall, Inez flooded portions of Tamaulipas and cut off roads to Tampico. About 84,000 people were left homeless, and the hurricane destroyed at least 2,500 houses. Damage was estimated at $104 million, and there were 74 deaths in Mexico.

Метеорологиялық тарих

Инез 15 қыркүйекте Африканың орталық бөлігіндегі Сахарадан пайда болған тропикалық толқыннан пайда болды. 18 қыркүйекте Африканың батыс жағалауынан шығып, батысқа қарай жылжыды. Инездің алға куәгері толқынның солтүстік бөлігіндегі бұзылыс болды, ол 18 қыркүйектегі жылдық тропикалық циклонның қорытындысында тропикалық депрессия деп есептелді. Спутниктер арқылы қадағаланған жүйе батыс-оңтүстік-батысқа қарай жылжи бастады. Су температурасы жоғары болғандықтан, дауыл өзінің ортасында дөңгелек конвекция аймағын қалыптастырды. Бұл қайта талдау ресми түрде қабылданды және HURDAT-қа қосылды. Инез ең жоғары қарқындылығына жақын болғанда, Пуэрто-Рикодағы Сан-Хуаннан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 160 миль (257 км) жерде болды және аралдан радар арқылы дауылдың ортасы қадағаланды. Оның күшейіп бара жатқан шығаруы Атлант мұхитының орталық бөлігіндегі шығысқа қарай "Джудит" тропикалық дауылдың таралуына себеп болды. 29 қыркүйекте кішкентай, бірақ қуатты дауыл Барахона түбегіне соқты және құрлықта жылдам әлсіреп қалды. Ол қысқа уақытқа теңізге шығып, Гаитидің оңтүстік түбегіне Жакемель маңындағы жерге соқты. Дауылдың ортасы Леоганеге жақын жердегі жел өткеліне шықты, бірақ қатты әлсіреген күйде. Қысым көтерілді, .

Дайындықтар

Гваделупа, дауылдың алғашқы зардап шеккен аймағында, тұрғындар баспана ретінде құрылған мектептерге эвакуацияланды. Pan American World Airways компаниясы аймаққа рейстерін тоқтатты. Инез дауылдың ең жоғары қарқынына жақын келгенде, NHC Оңтүстік Гаити мен Доминикан Республикасының тұрғындарына дауылдың қаупі туралы ескертті. Агенттік радардағы көзге қарап, дауылдың күтпеген жол өзгертуіне байланысты туындаған жағдайдың шиеленісін азайтуға тырысты. Жалпы, дауыл туралы ескертулер 24 сағат бұрын берілді, бірақ Оңтүстік-Шығыс Флорида үшін дауылдың баяулауына байланысты бұл ереже сақталмады. Гуантанамодағы әскери базадағылар шұғыл түрде дауылға қарсы қорыққа эвакуацияланды. Порттағы үлкен кемелер дауыл келмес бұрын Ямайкаға көшірілді. Шығыс Кубада премьер-министр Фидель Кастро 125 мыңға жуық адамды, әсіресе Ориенте провинциясының төмен жатқан аймақтарынан эвакуациялауға бұйрық берді. Багам аралдарындағы АҚШ Әскери-әуе күштерінің бақылау станциялары қауіпсіз жерлерге көшірілді немесе нығайтылды. Флорида-Кейс аралдарының тұрғындары терезелер мен дүкендердің алдындағы есіктерді тақтаймен жапты, ал жүздеген адамдар Ки-Уэст қаласындағы баспанаға эвакуацияланды. Флориданың Оңтүстік-Шығысында мемлекеттік кеңселер мен мектептер жабылды. Юкатан түбегінде Progreso қаласынан шамамен 15 мың адам эвакуацияланды, бұл аймақ сирек дауылдарға тап болады. Инез соңғы құрлыққа жақындағанда, АҚШ Ауа райы бюросы Техас штатының Браунсвилл мен Порт-Изабель аралығында дауыл туралы ескертулер шығарды, ал Корпус-Кристиге қарай дауылдық ескертулер берілді. Порт-Изабельден ғана кем дегенде 2 мың адам эвакуацияланды, ал көптеген креветка балық аулау кемелері бекітілді. Инез соңғы рет құрлыққа жеткен Тампико аймағында 31 мыңнан астам адам жоғарырақ жерлерге эвакуацияланды. Жүздеген адамдар жарақат алды, бірақ зақымдалған ауруханалар мен ток тоқтағандықтан көптеген адамдар тек жедел жәрдем алды. Сонымен қатар, Барахона түбегіндегі кофе, қант қамысы және какао егістері де зардап шекті. Санто-Доминго қаласында қатты жаңбыр Озама өзенінің бойындағы жүздеген үйді су басып, мыңдаған адамды эвакуациялауға мәжбүр етті. Гаити үкіметі дауылдан кейінгі апталарда 1 мыңнан астам адамның қаза тапқанын хабарлады. АҚШ үкіметі Гаитиде дауыл "50-ден астам адамды өлтірмегенін" және "шынайы төтенше жағдай болмағанын" мәлімдеді, себебі президент Франсуа Дювалье бұрынғы көмекті дұрыс пайдаланбады. АҚШ-тың бағалауы дұрыс емес еді, өйткені 1966 жылғы айлық ауа райы шолуында Гаитиде 750 адамның қаза тапқаны, ал бүкіл Испаниолада 1500-ге жуық адам ауыр жарақат алғаны және көптеген адамдар 1963 жылғы Флора дауылдан әлі айығып жатқаны көрсетілді. Гуантанамо шығанағындағы станция Инез Кубаға келгенде желдің күшін және жаңбырдың көбінесе төмен жатқан аймақтарда жауғанын хабарлады. Гаванада бір ғимарат қирады. Жалпы, Инез кем дегенде 38 адамды жарақаттады, 45 адам қайық суға батып қаза тапты. Инез "құрғақ дауыл" деп есептелді, және жауын-шашынның көп бөлігі теңіз суының шашырауынан құралды. Инездің өтуі кезінде әдеттегіден жоғары толқындар пайда болды, Биг Пайн-Кейде нормадан 5 фут (2 метр) жоғары көтерілді. Инез күшейген кезде қатты жел соқты, Ки-Уэст қаласында ток тоқтағаны хабарланды, және ол 1985 жылы Кейт дауылына дейін Флорида-Кейс аралдарына соққан соңғы дауыл болды. Инез Мексикаға соңғы рет келгенде, оның сыртқы айналымы Техастың оңтүстігіне жетіп, жел мен жаңбырды әкелді. Корпус-Кристиде толқындар нормадан 1 метрге жоғары көтерілді.

In Guadeloupe, which was the first area the hurricane affected, residents evacuated to schools set up as shelters. Pan American World Airways canceled flights to the region. When Inez was near peak intensity, the NHC warned residents in southern Haiti and the Dominican Republic of the danger posed by the hurricane. The agency emphasized that the eye was visible on radar to calm tension of an unexpected change in track. In general, hurricane warnings were issued 24 hours in advance, with the exception of southeastern Florida due to the hurricane's slowing track. At Guantánamo Bay, officials ordered residents at the naval base to evacuate to storm shelters. Large ships at the port there were moved to Jamaica before the storm struck. Throughout eastern Cuba, Premier Fidel Castro ordered about 125,000 people to evacuate in low lying areas, mostly in Oriente Province. United States Air Force tracking stations in the Bahamas were secured or moved to safer locations. Residents in the Florida Keys boarded up windows and store fronts, and hundreds of people evacuated to a shelter in Key West. In southeastern Florida, government offices and schools closed. Along the Yucatán peninsula, about 15,000 people were evacuated from the coastal city of Progreso, in a region that seldom experiences hurricanes. When Inez was approaching its final landfall, the United States Weather Bureau issued hurricane warnings from Brownsville to Port Isabel, Texas, with gale warnings northward to Corpus Christi. At least 2,000 people evacuated from Port Isabel alone, and many shrimp boats were secured. In the Tampico area where Inez made its final landfall, over 31,000 people evacuated to higher grounds. Hundreds of people were injured, although because of damaged hospitals and the power outage, most only received makeshift treatment. as well as the coffee, sugar cane, and cocoa crops along the Barahona Peninsula. In the capital city of Santo Domingo, heavy rains flooded hundreds of homes along the Ozama River, forcing thousands to evacuate. The Haitian government reported over 1,000 deaths in the weeks after the storm. The United States government reported that the hurricane "killed no more than 50" in Haiti, and "nor was there a real emergency," due to president François Duvalier misusing previous aid. The U. S. assessment was incorrect, as the 1966 annual tropical cyclone summary in the Monthly Weather Review indicated 750 deaths in Haiti, Throughout Hispaniola, about 1,500 people were seriously injured, and many people were still recovering from Hurricane Flora in 1963. A station at Guantánamo Bay reported winds of when Inez moved ashore in Cuba, and rainfall reached mostly in low lying areas. One building was destroyed in Havana. Nationwide, Inez injured at least 38 people, 45 people died due to the boat capsizing. Inez was considered a "dry hurricane", and about of the precipitation that fell was largely in the form of sea water spray. During its passage, Inez produced above normal tides, reaching 5 feet (2 m) above normal on Big Pine Key. Inez produced strong winds while it was intensifying, Power outages were reported in Key West. and the last hurricane to strike the Florida Keys until Hurricane Kate in 1985. When Inez was making its final landfall in Mexico, its outer circulation reached southern Texas, producing winds of and trace rainfall. Tides reached 3.1 feet (1 m) above normal in Corpus Christi,

Мексика

Үрей Юкатан түбегінің солтүстік жағалауында болған кезде, Инес Меридада сағатына , шақырымдық желмен тұрақты жел шығарды, сонымен қатар желдің күркіреуі сағатына жетті. Дауылдың соңғы жерге тиген сәтінде Тампикодағы станция желдің тұрақты соғуын, желдің күркіреуін және байланыс үзілгенге дейін соғуын хабарлады. Инес жағалауға шыққанда қатты жаңбыр жауды, нәтижесінде су тасқыны болды. Тамаулипас штатының Сото-ла-Марина қаласында жаңбырдың жалпы мөлшері миллиметрді құрады. Тамаулипас штатында Тамеси өзенінің бойындағы тұрғындарға көмек жеткізуге тырысқан 15 адам қаза тапты. Дауылдың салдарынан бүкіл елде 84 мың адам үйсіз қалды, кем дегенде 2500 үй қирады. Ауыл шаруашылығына келген зиян 80 миллион доллардан асты, ал тек Тампико мен Сиуад Мадеродағы мүліктік зиян 24 миллион долларға бағаланды. Жалпы алғанда, Инес Мексикада 74 адамның өмірін қиды. 1966 жылдың қазан айының соңында Франция үкіметі Гваделупа үшін 34 миллион доллар (170 миллион франк) көлемінде жедел жәрдем қорын құрды. Үкімет аралды қайта құру жоспарларын бастады, оның мақсаты аралдың күшті дауылдарға төтеп беруге дайындығын арттыру болды. Хиспаниоладағы ауыр зақымдануға байланысты, АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің тікұшақ дивизиясы VMM 365 454 сағат бойы 740 рейс жасап, Гаити мен Доминикан Республикасына 186 676 тонна көмек жеткізді. Бөлім сонымен қатар 142 аурухана науқасын эвакуациялауға көмектесті. Доминикан әуе күштері де зардап шеккендерді шеткі аудандардан Санто-Домингоға тасымалдауға көмектесті. АҚШ вакциналар мен 4 360 фунт азық-түлік жіберді. Кубада USS America (CV 66) кемесінің теңізшілері Гуантанамо шығанағын қалпына келтіруге шамамен 1700 сағат жұмсады. Кубалық эмигранттарды тасымалдаған суға батқан қайықтың жалғыз аман қалған жолаушысы әскери трибуналда сотталды. Адам 44 адамның өліміне жауапты деп танылды және Куба үкіметі тарапынан тез арада өлім жазасына кесілді. АҚШ Жағалау күзеті Флорида бұғазында суға батқан қайықтың құрбандарын табу үшін қайықтарды, тікұшақтарды және ұшақтарды жөнелтті. Мексиканың әскерилері Мексиканың әуе күштеріне қосылу үшін тікұшақтар мен ұшақтарды жіберді. Дауылдан кейінгі апталарда көптеген тұрғындардың тамаққа қол жеткізуі шектеулі болды, ал кейбір аймақтарда су тасқыны сақталды. Дауылдың жағаға тиген жеріне жақын орналасқан Тампикодағы жағдай біртіндеп қалыпқа келді. Дауылдың апатты салдарынан Инес есімі зейнеткерлікке жіберілді және ол енді Атлант мұхитындағы басқа дауылдар үшін қолданылмайды. 1970 жылғы маусымда ол Изабельмен ауыстырылды.

While the hurricane was off the north coast of the Yucatán peninsula, Inez produced sustained winds of , with gusts to , in Mérida. At the hurricane's final landfall, a station in Tampico reported sustained winds of , with gusts to before communications were cut. Inez dropped heavy rainfall upon moving ashore, causing flooding. In Soto la Marina, Tamaulipas, rainfall totaled In Tamaulipas, 15 people died while trying to deliver supplies to residents along the Tamesi River. Throughout the country, the hurricane left about 84,000 people homeless, and destroyed at least 2,500 houses. Agricultural damage totaled over $80 million, and property damage was estimated at $24 million in Tampico and Ciudad Madero alone. Overall, Inez killed 74 people in Mexico. In late October 1966, the French government set up a relief fund for Guadeloupe totaling $34 million (₣170 million francs). The government initiated plans to rebuild the island to withstand the winds of strong hurricanes. Due to the heavy damage in Hispaniola, VMM 365, a United States Marine Corps helicopter division, spent 454 hours and flew 740 sorties to provide 186,676 tons of relief supplies to Haiti and the Dominican Republic. The division also helped evacuate 142 hospital patients. The Dominican Air Force also assisted in transporting injured people from outlying areas to Santo Domingo. The United States also sent vaccines and 4,360 pounds of food. In Cuba, sailors on the USS America (CV 66) spent about 1,700 hours to assist Guantánamo Bay in recovery. The sole survivor of the sinking boat carrying Cuban exiles was tried in a military tribunal. The man was held responsible for the 44 boat deaths and was quickly executed by the Cuban government. The United States Coast Guard deployed boats, helicopters, and airplanes to find victims of the boat capsized in the Straits of Florida. The country's military sent helicopters and planes to join the Mexican Air Force, In the weeks after the storm, many residents had minimal food access, and some areas remained flooded. Conditions in Tampico, located near where the storm moved ashore, gradually returned to normal. As a result of the storm's disastrous effects, the name Inez was retired, and it will never again be used for another Atlantic hurricane. It was replaced with Isabel for the 1970 season.