Кіріспе
Глодиолус (HMS Gladiolus) - Корольдік флоттың гүл класындағы корвет, өз класының алғашқы кемесі. Ол 1939 жылғы 19 қазанда Тис өзеніндегі Смитс док компаниясында салынды, 1940 жылғы 24 қаңтарда суға түсірілді және 1940 жылғы 6 сәуірде комиссияға қабылданды. Гладиолус Екінші дүниежүзілік соғыста Атлантика шайқасына қатысты және қызметінің көп бөлігін Солтүстік Атлантикада конвойлерді сүйемелдеуге жұмсады. 1941 жылғы 16 қазанда жаумен шайқаста жоғалып кетті.
HMS Gladiolus was a of the Royal Navy, the first ship of her class. She was laid down at Smiths Dock Company on the River Tees on 19 October 1939, launched on 24 January 1940, and commissioned on 6 April 1940. Gladiolus was active in the Battle of the Atlantic in World War II and spent most of her service career on convoy escort duty in the North Atlantic. She was lost in action on 16 October 1941.
Қызмет тарихы
"Гладиолус" кемесі іске қосылып, сынақтан өткеннен кейін, Батыс жағалауындағы эскорттық күштерге бекітілді. 18 айлық қызметі барысында ол 40-тан астам конвойды сүйемелдеді, олардың оннан астамы шабуылға ұшырады; "Гладиолус" төрт ірі конвой шайқасына қатысып, үш U- қайығын жоюға көмектесті. Ол корветтерге тән барлық міндеттерді орындады: конвойларды сүйемелдеу, конвойдағы кемелерге шабуыл жасаған U- қайықтарын іздеу және оларға шабуыл жасау, сондай-ақ аман қалғандарды құтқару. 1940 жылдың 28 маусымында ол Фриц Юлиус Лемптің U 30 қайығымен торпедаланып, батқан кемеден 35 адамды құтқарып алды. U 26 1936 жылы суға түсірілді. "Гладиолус" кемесінен жасалған сегіз тереңдік зарядының және "Шорт Сандерленд" ұшағынан түскен бомбалардың салдарынан U 26 қайығы ауыр зақымдар алды, содан кейін ол өздігінен батырылды. 1941 жылдың маусым айында HX 133 конвойы шабуылға ұшырады; "Гладиолус" OB 335 конвойын сүйемелдеуден бөлініп, күштерді нығайту үшін қосылды. 24-25 маусымда, түн ортасынан кейін, ол 1940 жылы суға түсірілген U 71 қайығын байқады және оған шабуыл жасады. Тарап кетуге тырысып, үлкен зақымдардан сақтану үшін жылдамдығын азайтты, ал U 71 суға батып кетті. Содан кейін "Гладиолус" барлығы 30 тереңдік зарядын қолдана отырып, бес шабуыл жасады, ал тағы алты шабуылды жасаған кеме де қосылды. U 71 қайығы ауыр зақымдар алды және су бетіне шығып, қашуға тырысты; "Гладиолус" және "Nasturtium" атып, U 71 қайығының бастиондық мұнарасына тиді. "Гладиолус" осы үшін жеңіс алғанын мәлімдеді және U 71 қайығын батырғаны үшін марапатталды, бірақ қайық базаға қашып кетті. 26-27 маусымда таңертең, 1941 жылы суға түсірілген U 556 конвойға шабуыл жасады және "Nasturtium" кемесімен байқалды. Ол шабуылға түсті, ал "Гладиолус" та оған қосылды. Барлығы үш корвет 50 тереңдік зарядын атты; U 556 қайығы "Гладиолус" тағы үш тереңдік зарядын тастағаннан кейін су бетіне шығуға мәжбүр болды; корветтер содан кейін жақын аралықтан атып, U 556 қайығының бастиондық мұнарасына тиді. Капитаны Вольфарт және экипаж кемені тастап кетті, ал кеме қауіпсіздігін қамтамасыз етуге үлкермей тұрып батып кетті. 1941 жылдың қыркүйек айында "Гладиолус" SC 42 үшін шайқасқа қатысты. Ауыр шабуыл кезінде SC 42 екі күн ішінде 15 кемені жоғалтты, бір U қайығын жою үшін. Көптеген эскорттық кемелер күштерді нығайту үшін шақырылды; 11 қыркүйекте "Гладиолус" Дуглас басқарған EG 2 тобымен келді. SC 42 тағы бес күн бойы аңдылып, тағы екі кемеден айырылды, бірақ EG 2 эсминецтері тағы бір U қайығын батыра алды. Бұл, SC-7-ден кейін, соғыс кезінде Солтүстік Атлантикадағы конвойдың ең үлкен жоғалуы болды. Содан кейін "Гладиолус" Ньюфаундлендтік жергілікті эскорт тобына қайта бекітілді, оны басқарды. 1941 жылдың қазан айында ол SC 48 конвойын сүйемелдеді, сол шайқаста "Гладиолус" батып кетті.
Gladiolus was involved in the sinking of the Type I U boat U 26 was launched in 1936. on 1 July 1940. U 26 had been heavily damaged by eight depth charges from Gladiolus, as well as bombs from a Short Sunderland aircraft, and subsequently scuttled herself. In June 1941 HX 133 came under attack; Gladiolus was detached from escorting OB 335 to join as reinforcement. On 24/25 June, after midnight, she sighted U 71 was launched in 1940., and attacked. She attempted to ram, but slowed to avoid major damage, and U 71 dived away. Gladiolus then launched five attacks, using 30 depth charges altogether, and was joined by , which launched another six. U 71 was severely damaged, and surfaced to try to escape on the surface; Gladiolus and Nasturtium opened fire, scoring hits on U 71s conning tower. Gladiolus claimed a kill for this, and was credited with sinking U 71, but the boat escaped to base. On 26/27 June in early hours, U 556 was launched in attacked the convoy, and was sighted by Nasturtium. She attacked and was joined by and Gladiolus. Altogether the three corvettes launched 50 depth charges; U 556 was forced to the surface as Gladiolus dropped a further three depth charges; the corvettes then opened fire at point blank range, hitting U 556s conning tower. Her captain, Wohlfarth and the crew abandoned ship, and the boat sank before she could be secured. In September 1941 Gladiolus was involved in the battle for SC 42. Under major attack, SC 42 lost 15 ships in two days, for the destruction of one U boat. Numerous escorts were drafted in as reinforcement; on 11 September Gladiolus arrived with EG 2, led by Douglas. SC 42 was stalked for a further five days, losing two more ships, though the destroyers of EG 2 were able to sink another U boat. This was, after SC 7, the worst convoy loss in the North Atlantic during the war. Following this, Gladiolus was reassigned to the Newfoundland Local Escort Group, led by In October 1941 she was part of the escort for SC 48, during which battle Gladiolus was lost.
Тағдыр
Гладиолус 1941 жылдың қазан айында SC 48 конвоіне сүйемелдеу кезінде жоғалып кетті. Ол кезде ол лейтенант-командир Х. М. С. Сандерстің басқаруында болды. Британдық дереккөздерде Гладиолус 15-16 қазан түнінде SC 48 конвоінен бөлінгендігі айтылады. 21:30-да «Империя Герон» кемесіне соққы берілді, содан кейін Гладиолус шабуылдаушыны қууға және аман қалғандарды іздеуге жіберілді. 22:00-де ол бір адамды құтқарып алғанын және іздеуді жалғастырып жатқанын хабарлады. Бұл оның соңғы хабарламасы болды; одан кейін оның тағдыры белгісіз, және екі кемеден де аман қалғандар жоқ. Немесе теңіз апатынан жоғалып кеткен болуы мүмкін. Алайда, неміс деректері Гладиолус өзінің позициясында болған деп есептейді, оның жоғалуын U 558 немесе U 432 кемелері 16-17 қазан түніндегі шайқаста хабарлаған болуы мүмкін деп санайды. Бір дереккөз U 553 кемесінен 00:07-де ұшырылған торпедоның себеп болғанын нақты айтады. Дегенмен, тарихшы Бернард Эдвардс Гладиолустың конвойге қайта қосылмай жоғалып кеткенін мәлімдейді. Ол 17-сінің таңертеңгі сағаттарында жоғалғаны туралы хабарларды мойындаса да, одан бұрын құлаған болуы ықтимал деп санайды. Би-Би-Сиге берген сұхбатында бұрынғы экипаж мүшесі Дик Тернер Гладиолус кемесі жөндеуден кейін тұрақсыз болғандықтан, күшті маневр кезінде аударылып кеткен болуы мүмкін деп болжады. Нақты себебі анықталмағандықтан, оның жоғалуының нақты себебі белгісіз.