Кіріспе

Zündapp (а. к. а. Zuendapp) – 1917 жылы Нюрнберг қаласында Фриц Ноймейер, «Фридрих Крупп AG» және машина жасау құралдарын өндіруші «Тиль» компанияларымен бірлесіп «Zünder und Apparatebau G. m. b. H.» деген атпен құрылған ірі неміс мотоцикл өндірушісі. «Zünder und Apparatebau» неміс тілінде «қандауыр және аппараттар» деген мағынаны білдіреді, ал компания бастапқыда осы қандауырларды өндірген. 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қару-жараққа деген сұраныс азайғаннан кейін Ноймейер компанияның жалғыз иесіне айналды, ал екі жылдан соң ол мотоциклдерді құрастыру саласына көшті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Zündapp микроавтомобильдер, мопедтер мен скутерлер нарығына қадам басты. Компания 1984 жылы банкротқа ұшырады.

Ерте тарихы: 191945

Zündapp-тің алғашқы мотоциклі 1921 жылы шыққан Z22 моделі болды. Бұл "Әркімге арналған мотоцикл" (Motorrad für Jedermann) деп аталған, қарапайым және сенімді конструкциясы үлкен партиялармен өндірілді. Zündapp компаниясының ауыр мотоциклдер тарихы 1933 жылы K сериясымен басталды. "K" әрпесі осы модельдерде қолданылған жетектің түрін көрсетеді – Kardanantrieb, яғни екі универсалды буынға ие жабық кардандық жетекті білдіреді. Zündapp жабық картерді (сол кезде жаңалық) енгізді. Серия 200-ден 800 куб см көлемді модельдерді қамтыды және үлкен табысқа ие болды, нәтижесінде Zündapp-тің Германия нарығындағы үлесі 1931 жылы 5%-дан 1937 жылы 18%-ға дейін өсті. 1938 жылы тұңғыш рет ұсынылған Zündapp KS600 көлденең орналасқан екі цилиндрлі қозғалтқышымен және жоғары орналасқан клапандармен жабдықталған. KS600 көбінесе Steib sidecar, BW38 (Beiwagen 1938)мен жұптастырылды. BW38, B1 (No. 1) есімді шассимен 1938-1941 жылдар аралығында өндіріліп, эксклюзивті түрде Вермахтқа жеткізілді. KS600 өндірісі тоқтатылып, кейіннен арнайы жасалған KS750 модельімен алмастырылды, бірақ оның қозғалтқышы соғыстың салдарынан жойылмаған жалғыз бөлік болды. 1940-жылдардың соңында Zündapp мотоцикл өндірісіне қайта оралғанда, KS600 қозғалтқышын аз өзгерістермен KS601 моделін қуаттандыру үшін қайта пайдалануды шешті. Zündapp K800 бір құрылымды, жазық төрт цилиндрлі қозғалтқыштарымен және кардандық жетегімен (Honda компаниясы 1974 жылы Gold Wing үшін қабылдаған конструкция) жабдықталған және екінші дүниежүзілік соғыста неміс қарулы күштерінде қолданылған жалғыз төрт цилиндрлі машиналар болды. 1931 жылдан бастап Фердинанд Порше мен Zündapp "Әркімге арналған автомобиль" (Auto für Jedermann) деп аталған 12-ші типтегі прототипін жасады, осы атаумен Volkswagen алғаш рет қолданылды. Порше төрт цилиндрлі жазық қозғалтқышты ұсынса, Zündapp сумен салқындатылатын бес цилиндрлі радиалдық қозғалтқышты қолданды. 1932 жылы үш прототип сынақтан өтті. Соғыс кезінде үш автомобиль де жоғалып кетті, соңғысы 1945 жылы Штутгартқа жасалған бомбалау шабуылында қирады. 1936 жылдан 1938 жылға дейін Zündapp KKS500 моделін өндірді. Бұл аяқпен ауыстыруға ие алғашқы Zündapp моделі болды және 170 данасы жасалды. 1940 жылдан бастап Zündapp 18000-нан астам Zündapp KS 750 мотоциклін өндірді. Бұл Германия Вермахтына жеткізілген, жететілген бүйірлік дөңгелегі және дифференциалды құлыптағышы бар үш дөңгелекті көлік. Zündapp сонымен қатар 9 092 үлгісіндегі ұшақ қозғалтқыштарын жасады, олар жеңіл ұшақтарда, соның ішінде Braunschweig LF 1 Zaunkönig (1942) бастапқы жаттығу ұшағында қолданылды.

Соғыстан кейінгі кезең: 19451984

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін компания кішігірім машиналарға, әсіресе "Белла" мотороллеріне көшті, ол өз түрі үшін салыстырмалы түрде ауыр болды. 1951 жылы Zündapp өзінің ауыр мотоциклдерінің соңғы моделін – 598 куб.см екі цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған, ең танымал KS601 ("жасыл фил") моделін шығарды. 1957-1958 жылдары компания Zündapp Janus микроавтомобилін де өндірді. 1958 жылы компания Нюрнбергтен Мюнхенге көшірілді. Содан кейін компания бірнеше жаңа кіші модельдерді жасады, төрт тактілі қозғалтқыштарды дамытуды тоқтатты және тек екі тактілі модельдерді ғана өндірді. Zündapp жолдан тыс мотоспортта үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, мыңдаған алтын, күміс және қола медальдар мен көптеген чемпионаттарды жеңіп алды. 1967 жылы америкалық мотоспортшы Дейв Экинс 100 куб.см Zündapp мотоциклімен Greenhorn Enduro жарысында жалпы жеңіске ие болды, бұл ретте әлдеқайда үлкен мотоциклдерде бәсекелес атанғандарды жеңді. Бельгиялық мотоспортшы Андре Малербе 1973 және 1974 жылдары 125 куб.см мотокросс бойынша Еуропа чемпионатын жеңіп алды. Бастапқыда Zündapp скутерлері мен мопедтері жақсы сатылды, бірақ кейін сатылымдар төмендеді және 1984 жылы компания банкротқа ұшырап, жабылды. Жаңа заңнама Zündapp-тың жоғары жылдамдықты 50 куб.см "Kleinkrafträder" нарығын құртты: шуды азайту және, әсіресе, жас жүргізушілердің осы мотоциклдерде болған апаттарды азайту мақсатында жаңа "80 куб.см" класы енгізілді. Бұл жапондық өндірушілерге бұрын қорғалған нарыққа енуді жеңілдетті, себебі олар 125 куб.см қозғалтқыштардың көлемін оңай қысқарта алды. Kreidler Zündapp-тың тағдырын бөлісті және 1982 жылы төлемге қабілетсіз деп жарияланды.

Банкроттан кейінгі кезең

Банкроттықтан кейін өндіріс желісінің барлығы мен зияткерлік меншік Xunda Motor Co., Tianjin, China компаниясымен сатып алынды. Олар 1987 жылдан 1990-жылдардың басына дейін кішкентай Zündapp мотоциклдерін өндірді. Zündapp кейін 2010 жылдары Honda негізіндегі төрт тактілі мотоциклдер мен электр мопедтерін шығарды. Zündapp сондай-ақ мопедтер мен мотоциклдерді құру үшін Royal Enfield (Үндістан) компаниясымен техникалық ынтымақтастық жасады. 1980-жылдардың басында Мадрасқа (қазіргі Ченнаи) жақын Ранипетте кішкентай, жеңіл екі тактілі мотоциклдерді өндіру үшін арнайы зауыт салынды, олар Royal Enfield Bullet фирмалық мотоциклімен бірге ұсынылатын болды. Enfield алғашқыда екі 50 см³ мотоциклді шығарды: Step Thru Silver Plus және үш жылдамдықты Explorer. Кейін Enfield Fury 175 (Zündapp KS175 негізінде) жоғары өнімді мотоцикл ретінде ұсынылды. Онда бес жылдамдықты беріліс қорабы, гидравликалық Brembo дискілі тежегіші және гильзасыз, қатты хромдалған цилиндрлік блок болды – бұл елдегі мотоциклдер үшін бірінші жаңалық болды. Алайда, осы модельдердің сатылымы елде өте төмен болды. 2017 жылы Zündapp атауы компанияның негізін қалаушы Фриц Ноймейердің немересі Дитер Ноймейер сатып алғаннан кейін неміс қолына қайта оралды. Жаңадан иеленген компания кейіннен электрвелосипедтерді өндіріп, 2022 жылы Кельнде өткен Intermot көрмесінде ZXA 500 Adventure жаңа мотоцикл тұжырымдамасын таныстырды.