Кіріспе

Жака (арагон тілінде: Chaca немесе Xaca) – Пиреней таулары мен Франция шекарасына жақын, Испанияның солтүстік-шығысындағы Уэска провинциясындағы қала. Жака – Арагон өзені жағасындағы ежелгі бекініс қаласы, ол ерте ортағасырдың екі маңызды сауда жолының тоғысқан жерінде орналасқан: біреуі Тулузадан Сантьяго-де-Компостелаға, екіншісі Паудан Сарагосаға дейін созылған. Жака – Арагон графтығы мен Корольдігінің қалыптасқан қаласы. 1096 жылға дейін ол Арагон Корольдігінің алғашқы астанасы және Жакетанияның астанасы болды.

Ауылдар

Жака қаласынан өзге, Жака муниципалитетінде Астун тау шаңғысы курорты сияқты бірнеше шалғайдағы ауылдар бар.

Тарих

Қаланың бастауы белгісіз, бірақ оның аты, көрінеу, Иацетания тайпасынан шыққан, Страбон оны Ебро алқабындағы көптеген кіші тайпалардың ең танымалдарының бірі деп атаған. Страбон олардың жері б.з.д. I ғасырда Серторий мен Помпей арасындағы соғыстардың ортасында болғанын айтады. Ежелгі грек және рим әлемінің атласына сәйкес, Яка қаласы б.з.д. II ғасырдың екінші жартысынан бастап монета соғып, қазір Британ мұражайында сақталған аз ғана монеталар шығарған. Монеталардың бір жағында белгісіз сақалды адамның оңға қараған бейнесі және сол жағында жазу, сондай-ақ дельфин суреті бейнеленген. Артындағы жағында оңға найза ұстаған атты адам бейнеленген, ал төменгі жағында иберия тілінде "iaka" деген жазу бар. Рим үкімдігінен кейін, Визигот ақсүйектері Иберияның көп бөлігін басып алды. Алайда, 720 жылы мұсылмандар Хуэсканы жаулап алып, Собрарбеге дейін жетті. Еуропадағы мұсылмандықтардың табыстары 732 жылғы Тур шайқасынан кейін өзгеріске ұшырады. Сол кезде Жакетания аймағы мұсылмандық билікке қарсы Каролинг империясының қорғаныш аймағы болып қала берді. 799 жылы Ауреоло тәуелсіз графтықты бекітті, ол Рамиро I (1035–1063) Арагон корольдігінің қаласы және астанасы мәртебесін бергенге дейін біртіндеп дамыды. 1063 жылы Яка синоды осы жерде өтті. Арагондықтар оңтүстікке қарай кеңейіп, Аль-Андалустан жерлерді жаулағанда, 1096 жылы астана Якадан Хуэскаға көшірілді. Астана мәртебесін жоғалту Яканың географиялық орнына байланысты басқа қалалық функцияларын жоғалтқандығын білдірмейді. Осылайша, ол өңірі үшін сауда орталығы және қызмет көрсету орталығы ретіндегі рөлін жалғастырды. Кейінгі орта ғасырлардағы оба және өрттер Яканы терең дағдарысқа ұшыратты, одан ол Фердинанд Католиктің жергілікті үкімет құруға араласуына дейін шыға алмады. Бұл жағдай буржуазияға қолайлы болды және көптегендер суретшілердің демеушілеріне айналды, олардың еңбегін әсіресе кафедральда көруге болады. Қала пиренейлік патшалықтарды француз басқыншылығынан қорғау үшін әскери бекініс ретінде нығайтылды. Осыған байланысты Филипп II Пиреней тауларында бірнеше бекіністер салуға бұйрық берді, соның ішінде 1592 жылы итальяндық инженер Тибурсио Спаннокки жобалаған бесбұрышты Яка бекінісі, ол қала қабырғаларының сыртындағы Бурго-Ньюво ауданында салынды. 1930 жылдың 12-13 желтоқсанында монархияны жоюды талап еткен көтеріліс, Яка көтерілісі қиындықпен басылды. Бұл испан Азамат соғысының алдындағы оқиға болды.

Климат

Жака субмедитерраниялық климатқа (Köppen: Cfb) ие, және субмедитерраниялық климатқа (Köppen: Cfa) жақын орналасқан, қаланың жоғары биіктігінен туындаған күшті континенттік әсерге тап болады. Қыстары салқын, ал жаздары жылы, күндіз ыстық температуралармен, бірақ салыстырмалы түрде салқын түндермен сипатталады. Нақты құрғақ маусым жоқ, бірақ ең жаңбырлы маусымдар - күз және көктем. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері құрайды. Мұз және қар жиі түседі, қар қарашаның соңынан наурыздың басына дейін түсуі мүмкін. Ауыр қар жаууы сирек кездеседі және әдетте суық ауа толқындары кезінде болады. Жаканың орташа жылдық температурасы 12,2 °C (54 °F) құрайды.

Негізгі көрікті жерлер

Жака 11 ғасырдағы роман стиліндегі Жака соборының төңірегінде салынған бірнеше ортағасырлық қабырғалар мен мұнараларға ие. 16 ғасырдың соңында салынған Жака бекінісі тас торғайлардың мекені болып табылады. Жаканың діни мұражайы (Ортағасырлық қасиетті өнер мұражайы) романдық және готикалық фрескаларды сақтайды, олардың кейбіреулері Жака ауданының ең қиын қол жетімді жерлерінде табылған.

Туризм және спорт

Жака – жазғы демалыс пен қысқы спорт түрлері үшін аймақтағы танымал туристік орын. 1970 жылдардың басынан бастап, қала шағын провинциялық және гарнизондық қаладан орта деңгейдегі тау спорт аймағына айналды, қаланың жанында екі ірі қысқы курорт (Валле-де-Астун және Канданчу) орналасқан. 1970-ші және 1980-ші жылдардағы қалалық және инфрақұрылымдық даму көп дау тудырды, көптеген адамдар қаланың бастапқы сүйкімділігі мен нағыздығын дамытушылардың мүддесі үшін жоғалтқанын айтты. Қаланың дамуы, ұлттық деңгейде танымал мұз айдынының (Писта де Иело дель Пиринео) салынуы, шағын конгресс орталығының (Паласио де Конгресос) және көптеген екінші үйлердің бой көтеруі Валле-дель-Арагон аймағының экономикасына зор әсер етті. Көптеген тұрғындар Жака мен айналасындағы ауылдардағы шағын шаруашылықтан кәсіп иелеріне айналды. Жака 1981 және 1995 жылғы Қысқы Универсиаданы қабылдады. Сондай-ақ, қала 2007 жылғы Еуропалық жастар қысқы Олимпиада фестиваліне де төңкерілді. Қысқы спорт түрлеріне деген танымалдылығы қаланың 1998, 2002 және 2010 жылғы Қысқы Олимпиадаға жасаған сәтсіз өтінімдеріне себеп болды, олар Нагано, Солтүстік Лейк-Сити және Ванкувер қалаларына берілді. 2014 жылғы Қысқы Олимпиадаға Испания атынан үміткер болғанмен, кандидат қала ретінде таңдалмағандықтан, өтінім тағы да сәтсіз аяқталды, ал ойындар Сочиге тапсырылды.