Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Квена (кечуа тілінде қына деп жазылады, кейде ағылшын тілінде кена деп те жазылады) – Анд тауларының дәстүрлі флейтасы. Дәстүрлі түрде қамыс немесе ағаштан жасалған, 6 саусақ тесігі мен бір бас бармақ тесігі бар, екі жағынан ашық немесе төменгі жағы жартылай жабық (саңылаулы). Дыбыс шығару үшін музыкант түтіктің жоғарғы жағын еріннің төменгі жағы мен жақ сүйегінің арасына қойып, түтіктің осі бойымен төмен қарай ауа үрлейді, ал түтіктің ұшына қисайған ойық жасалған. Ол әдетте G тонында, G4 – ең төменгі нота болып табылады. Ұзындығының диаметріне қатынасы шамамен 16:20 болғандықтан (содан кейін жоғарғы регистрде ойнау қиындық тудырады), оның тембрі өте "текстуралы" және "қарқаралы", бұл батыс концерттік флейтасының ұзындығының диаметріне шамамен 38:20 қатынасынан мүлдем өзгеше. Квенахо (ағылшын тілінде "kenacho" деп те аталады) – квенаның үлкен, төменгі дыбысты нұсқасы, оны да сол тәсілмен жасайды. Ол D тонында, D4 – ең төменгі нота болып табылады, бұл квенадан бір октава төмен. Ұзындығының диаметріне қатынасы шамамен 25 болғандықтан, квенамен салыстырғанда парадоксальды түрде жарқырап дыбыс береді. Квена көбінесе анд музыкасында қолданылады. 1960-1970 жылдары бірнеше "нуэва каньон" (nueva canción) музыканттары квенаны пайдаланды. Көбінесе бұл қолдану белгілі бір әндер үшін болды, стандартты аспап ретінде емес, бірақ Illapu және виртуоз музыкант Facio Santillan сияқты топтар оны үнемі қолданды. 1980-1990 жылдары кейбір "нуэва каньоннан кейінгі" (post-nueva canción) рок топтары да өз әндеріне квенаны енгізді; атап айтқанда, Soda Stereo – "Cuando Pase el Temblor" және Los Enanitos Verdes – "Lamento Boliviano" әндерінде. Квена сонымен қатар әлемдік музыкада да жиі кездеседі.
The quena (hispanicized spelling of Quechua qina, sometimes also written kena in English) is the traditional flute of the Andes. Traditionally made of cane or wood, it has 6 finger holes and one thumb hole, and is open on both ends or the bottom is half closed (choked). To produce sound, the player closes the top end of the pipe with the flesh between the chin and lower lip, and blows a stream of air downward, along the axis of the pipe, over an elliptical notch cut into the end. It is normally in the key of G, with G4 being the lowest note. It produces a very "textured" and "dark" timbre because of the length to bore ratio of about 16 to 20 (subsequently causing difficulty in the upper register), which is very unlike the tone of the Western concert flute with a length to bore ratio of about 38 to 20. The quenacho (also "kenacho" in English) is a greater, lower toned version of the quena and made the same way. It is in the key of D, with D4 being the lowest note, a perfect fourth lower than the quena. It produces a very rich timbre because of the length to bore ratio of about 25, paradoxically brighter by comparison to the quena. The quena is mostly used in traditional Andean music. In the 1960s and 1970s the quena was used by several nueva canción musicians. This use was in most cases for particular songs and not as a standard instrument, but some groups such as Illapu and virtuoso player Facio Santillan have used it regularly. In the 1980s and 1990s some post nueva canción rock groups have also incorporated the quena in some of their songs; notably Soda Stereo in Cuando Pase el Temblor and Los Enanitos Verdes in Lamento Boliviano. The quena is also relatively common in world music.