1952 жылғы американдық термоядролық сынақ

Кіріспе

1952 жылғы американдық ядролық сынақ

Айви Майк – термоядролық құрылғының алғашқы толық көлемді сынағына берілген шартты атау, онда жарылыс қуатының бір бөлігі ядролық синтезден туындайды. Айви Майк 1952 жылдың 1 қарашасында АҚШ-тың «Айви» операциясы аясында Маршалл аралдарындағы, қазір тәуелсіз арал мемлекеті Эневетак атолындағы Элугелаб аралында жарылды. Бұл Теллер-Улам конструкциясының алғашқы толық сынағы болды. Физикалық өлшемдері мен синтез отынының түрі (криогенді сұйық дейтерий) «Майк» құрылғысын қару ретінде қолдануға жарамсыз етті. Бұл эксперимент «техникалық тұрғыдан консервативті» тұжырымды растау мақсатымен жүргізілді, көп мегатонналық жарылыстарды жүзеге асыру мүмкіндігін тексеру үшін жасалған еді. 1952 жылғы мерзім іске асырылатын сияқты көрінді. Хабарламаларға сәйкес, совет инженерлері «Майк» құрылғысын «термоядролық орналым» деп қынжырлап айтқан. Оның салмағы шамамен алғанда ... құрады. Криогенді дейтерий жарылыстың «екінші» (синтез) кезеңі үшін отын қызметін атқарды. Жарылыстан кейін бірнеше секунд өткен соң, ең үлкен радиусқа жетілді, осы кезде ыстық от шарлары жоғары көтерілді. Жерге салыстырмалы түрде жақын болғанымен, от шарлары әлі ең үлкен өлшемдеріне жете қоймағандықтан, шамамен ... ені болды. Саңырауқұлақ бұлты 90 секундтан кем уақытта ... биіктікке көтерілді. Бір минуттан кейін ол ... биіктікке жетті, содан кейін ... биіктігінде тұрақталды, шыңы ... диаметрге дейін кеңейді, ал сабағы ... ені болды. Жарылыс Элугелаб аралының орнында ... диаметрі және ... тереңдігі бар кратер жасады; жарылыстан және су толқындарынан (кейбір толқындардың биіктігі ... дейін жетті) сынақ аралдарының өсімдік жабыны толығымен жойылды, бұл сынақтан кейін 60 минут ішінде тікұшақпен жүргізілген зерттеуде байқалды, осы уақытқа дейін саңырауқұлақ бұлты мен бу тарап кеткен еді. Радиоактивті коралл сынықтары ... қашықтықтағы кемелерге түсті, ал атоллдың айналасындағы аумақ қатты ластанды. От шарларының жанында мол шырағдан жарылыстар орын алды. Түсірілімнің барлық кезеңдері Lookout Mountain студиясының операторларымен тіркелді. Камераға көрінетін жарылыс мүлдем үнсіз болғандықтан, пост-өндірісте жарылыс дыбысы қосылды, ал жарылыс толқынының дыбысы бірнеше секундтан кейін ғана естілді, бұл күннің күркіреуіне ұқсас, нақты уақыт оның қашықтығына байланысты болды. Фильм сонымен қатар сол кезеңдегі көптеген сынақ фильмдерінде пайда болған күшті, Вагнер музыкасымен сүйемелденді және актер Рид Хэдли жүргізді. 1953 жылдың қаңтарында президент Гарри С. Трумэннің орнын басып алған президент Дуайт Д. Эйзенхауэрге жеке көрсетілім ұйымдастырылды. 1954 жылы фильм цензурадан өткеннен кейін көпшілік назарына ұсынылып, коммерциялық телеарналарда көрсетілді. Ол сынақтың сәтті аяқталғанын сейсмометр арқылы бірінші болып білді, ол Тынық мұхиты сынақ алаңынан келген соққы толқынын тіркеді. Әдебиеттерінде Теллер түсірілім кезінде Лос-Аламоста қалған «Рамп» жобасының басшысы доктор Элизабет «Диз» Грейвске дереу құпия емес телеграмма жібергенін жазды. Телеграммада тек «Ұл туды» деген сөздер болды, ол Эневетактан келген басқа хабарлардан бірнеше сағат бұрын жетті.

Ivy Mike was the codename given to the first full scale test of a thermonuclear device, in which part of the explosive yield comes from nuclear fusion. Ivy Mike was detonated on November 1, 1952, by the United States on the island of Elugelab in Enewetak Atoll, in the now independent island nation of the Marshall Islands, as part of Operation Ivy. It was the first full test of the Teller–Ulam design, a staged fusion device. Due to its physical size and fusion fuel type (cryogenic liquid deuterium), the "Mike" device was not suitable for use as a deliverable weapon. It was intended as a "technically conservative" proof of concept experiment to validate the concepts used for multi megaton detonations. A date within 1952 seemed feasible. It has been reported that Soviet engineers derisively referred to "Mike" as a "thermonuclear installation". It weighed approximately The cryogenic deuterium provided the fuel for the "secondary" (fusion) stage of the explosion. The maximum radius was reached a number of seconds after the detonation, during which the hot fireball lifted up due to buoyancy. While still relatively close to the ground, the fireball had yet to reach its maximum dimensions and was thus approximately wide. The mushroom cloud rose to an altitude of in less than 90 seconds. One minute later it had reached , before stabilizing at with the top eventually spreading out to a diameter of with a stem wide. The blast created a crater in diameter and deep where Elugelab had once been; the blast and water waves from the explosion (some waves up to high) stripped the test islands clean of vegetation, as observed by a helicopter survey within 60 minutes after the test, by which time the mushroom cloud and steam were blown away. Radioactive coral debris fell upon ships positioned away, and the immediate area around the atoll was heavily contaminated. Close to the fireball, lightning discharges were rapidly triggered. The entire shot was documented by the filmmakers of Lookout Mountain studios. A post production explosion sound was overdubbed over what was a completely silent detonation from the vantage point of the camera, with the blast wave sound only arriving a number of seconds later, as akin to thunder, with the exact time depending on its distance. The film was also accompanied by powerful, Wagner esque music featured on many test films of that period and was hosted by actor Reed Hadley. A private screening was given to President Dwight D. Eisenhower who had succeeded President Harry S. Truman in January 1953. In 1954, the film was released to the public after censoring, and was shown on commercial television channels. He was able to receive first notice that the test was successful by observing a seismometer, which picked up the shock wave that traveled through the earth from the Pacific Proving Grounds. In his memoirs, Teller wrote that he immediately sent an unclassified telegram to Dr. Elizabeth "Diz" Graves, the head of the rump project remaining at Los Alamos during the shot. The telegram contained only the words "It's a boy," which came hours earlier than any other word from Enewetak.

Ғылыми жаңалықтар

Бомба жарылғаннан кейін бір сағат өткен соң, АҚШ Әуе күштерінің ұшқыштары Эневетак аралынан атомдық бұлтқа ұшып, сынамалар алу үшін көтерілді. Ұшқыштар "көрсеткіштер мен дисплейлерді қосымша бақылауға тиіс болды, сонымен қатар ыстық, радиация, болжамсыз желдер және ұшып жүрген қиындықтар сияқты қалыпты емес, қауіпті және қиын жағдайларда ұшу" кезінде. "Қызыл топ" жетекшісі Виргиль К. Мерони жарылыстың түйіршігіне бірінші болып кірді. Бес минут ішінде ол барлық мүмкін сынамаларды жинап, бұлттан шықты. Содан кейін Боб Хаган мен Джимми Робинсон бұлтқа енді. Робинсон қатты турбуленттік аймаққа тап болды, айналып, жартылай есінен айрылды. 20 000 фут биіктікте ол ұшақтың бақылауын қайта алды, бірақ электромагниттік дауыл оның құралдарын бұзды. Жаңбыр мен нашар көріну жағдайында, жұмыс істемейтін құралдарымен Хаган мен Робинсон КБ-29 жанармай құюшы ұшағын таба алмады. Ұшақтың қанаттарындағы жанармай бактерілері ұшып өтетін қалдықтарды жинап, сүзуге бейімделген. Аман қалған ұшақтардың сүзгілері қорғасынмен мөрленді және талдау үшін Нью-Мексико штатындағы Лос-Аламос қаласына жіберілді. Радиоактивті және кальций карбонатымен ластанған "Майк" сынамаларын өңдеу өте қиын болды. Лос-Аламос ғалымдары оларда плутоний-246 және плутоний-244 изотоптарының іздерін тапты.

Қатысушы сынақтар

Жеңілдетілген және салмағы азайтылған бомба нұсқасы (EC 16) дайындалды және «Касл Янки» операциясында сынаққа жоспарланған, «Шримп» криогендік емес термоядролық құрылғысының («Касл Браво» операциясында сынақтан өткізілген) жұмыс істемеуіне резервтік шара ретінде; «Браво» құрылғысы сәтті сынақтан өткен соң бұл сынақ тоқтатылды, криогендік жобалар қолданудан шықты.