Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
6-12 ғасырлардағы Шығыс славян тайпаларының конфедерациясы
6th 12th century East Slavic tribal confederation
Кривичтер немесе Крывичтер (; , ) – 6-12 ғасырлар аралығындағы ерте Шығыс славян тайпаларының одағы. Кривичтер бастапқыда Псков маңындағы аймақта туған деген болжам бар. Олар көбінесе фин тілдес халықтар мекендеген Волга, Днепр, Двина өзендерінің жоғарғы ағысына, Великая өзенінің төменгі ағысының оңтүстігіне және Неман алабының бір бөлігіне көшіп барды. Белоруссиялық анти-нормандық тарихтың кейбір түсіндірмелерінде, Киев Поляниямен байланысты болғандай, қала және кейін Полоцк княздығы Кривичтермен байланыстырылады. Алайда, қазіргі заманғы көптеген деректер олардың барлығының Рус халқымен байланысты екенін көрсетеді.
The Krivichs or Kryvichs (; , ) were a tribal union of Early East Slavs between the 6th and the 12th centuries. It is suggested that originally the Krivichi were native to the area around Pskov. They migrated to the mostly Finnic areas in the upper reaches of the Volga, Dnieper, Dvina, areas south of the lower reaches of river Velikaya and parts of the Neman basin. In some variants of Belarusiphile anti normanist history, the city, and later principality of Polotsk is linked to Krivichians, much like Kyiv is linked to Polianians, however, based on most modern evidence, these were all likely linked to Rus' people.
Этимология
Көптеген тарихшылар бұл тайпаның аты, әлдебір аңыз бойынша, князь немесе воевода болған Крив атты ата-бабасынан шыққан деп санайды. Макс Васмердің пікірінше, бұл лақап атау славян тіліндегі "кривой" ("қисық/бұрышталған") деген сөзінен туындаған, мүмкін, туа біткен кемшілікке байланысты. Ян Станкевич оны "кроў/крыви" ("қан") деген сөзден шыққан деп есептеді, сондықтан "крывич" сөзі "қандық байланыс" дегенді білдіреді.
Many historians suggest that the name of the tribe probably stems from that of their legendary forefather Kriv, possibly a kniaz or a voivode. According to Max Vasmer, this sobriquet was derived from the Slavic adjective krivoy ("crooked/twisted") due to some possible birth defect. Jan Stankievič believed it was derived from the adjective kroŭ/kryvi ("blood"), hence, kryvič would mean "blood relationship".
Тарих
Кривичтер көптеген археологиялық ескерткіштер қалдырды, мысалы, темір өңдеудің, зергерлік өнердің, ұсталық және басқа да қолөнерлердің іздері бар егіншілік қоныстарының қалдықтары; 6-9 ғасырлардағы кремацияланған денелермен ұзын обалар; қару-жарақтарымен бай жауынгерлердің обалары; ерекше әшекей бұйымдар (білезік тәрізді шақпарлар және созылған сымнан жасалған әйнек моншақтар). Бірінші мыңжылдықтың соңына қарай кривичтерде дамыған егіншілік пен мал шаруашылығы болды. Варягтардан Гректерге дейінгі сауда жолы бойында қоныстанған кривичтер варягтармен сауда жасады. Олардың негізгі тайпалық орталықтары Гнездово, Изборск және Полоцк қалалары болды. Кривичтер тайпасы ретінде Олег пен Игорьдың Византия империясына қарсы әскери жорықтарына қатысты. Олар «De Administrando Imperio» еңбегінде Krivitzoí (Κριβιτζοί) деп те аталады.
The Krivichs left many archaeological monuments, such as the remnants of agricultural settlements with traces of ironworks, jeweler's art, blacksmith's work and other handicrafts; long burial mounds of the 6th to 9th centuries with cremated bodies; burial mounds of rich warriors with weapons; sets of distinctive jewelry (bracelet like temporal rings and glass beads made out of stretched wire). By the end of the first millennium, the Krivichs had already had well developed farming and cattle breeding. Having settled around the Trade route from the Varangians to the Greeks, the Krivichs traded with the Varangians. Their chief tribal centres were Gnezdovo, Izborsk, and Polotsk. The Krivichs as a tribe took part in Oleg's and Igor's military campaigns against the Byzantine Empire. They are also mentioned in De Administrando Imperio as Krivitzoí (Κριβιτζοί).
Атаудың қазіргі қолданылуы
Бүгінде латыш тілінде "Кривс" – "орыс", ал "Кривия" – "Ресей". Балтық аймақтары арқылы бұл сөз Орталық Еуропаға танымал болды. Мысалы, 1314 жылы Дуйсбургтен шыққан неміс шежірешісі: "Frater Henricus Marschalcus venit ad terram Crivitae, et civitatem illam, quae parva Nogardia dicitur cepit" деп жазды. Ал поляк тіліндегі "Казанье на Погреб Марьянны Корсакивной" (Люблин, 1687. Б. II, 49) басылымында Полоцк әулиесі Параскева "Regina Krivitae" (Кривия патшайымы) деп аталды. Сондай-ақ латыш тілінде белорустарды "Балткриевс" деп атайды, ал Беларусьті "Балткривия" деп атайды. "Балт" префиксі латыш тіліндегі "balts" сөзінен шыққан, ол "ақ" дегенді білдіреді, сондықтан "Балткривия" сөзі "Ақ Ресей" және өзінің "Беларусь" сөзімен этимологиялық байланысты. "Крывич" (Крывіч) – 1923-1927 жылдары Каунаста белорус тарихшысы Вацлав Ластоуский жариялаған журналдың аты. "Криви" – белорус халықтық рок тобының аты. Қазіргі Беларусьтегі "Кривичы" деп аталатын жерлер, мүмкін, осы тайпаның атымен аталған, бірақ бұл Кривичтердің болжамды ареалына байланысты даулы мәселе.
Today, in Latvian, Krievs means "Russian" and Krievija is "Russia". Through Baltic territories, the word became known in Central Europe. For example, a German chronicler from Duisburg wrote in 1314: "Frater Henricus Marschalcus venit ad terram Crivitae, et civitatem illam, quae parva Nogardia dicitur cepit". And in a Polish publication Kazanie na Pogrzeb Maryanny Korsakywnej (Lublin, 1687. Б. II, 49) the Polotsk saint Paraxedis was called Regina Krivitae (the queen of the Kryvians). Also in Latvian, a Belarusian is known as Baltkrievs, and Belarus is named Baltkrievija. The prefix balt is from the Latvian word balts which means "white", thus Baltkrievija is cognate to "White Russia" and "Belarus" itself. Kryvich (Крывіч) was the name of a magazine that the Belarusian historian Vaclau Lastouski published in Kaunas from 1923 to 1927. Kriwi is the name of a Belarusian folk rock band. Places named Kryvičy in modern Belarus are possibly named after the tribe, however this is contested basing on the suggested areal of Krivichs.