Соққысыз көшпелілер: Екінші дүниежүзілік соғыстағы Польшаның құпия жасағы
Silent Unseen
Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Cichociemni" – Ұлыбританияда жасырын оқудан өткен, Польша әскерінің элиталық парашютші-диверсанттары. 316 сарбаз Польшаға жіберілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тыныш көрінбейтіндер (Польша: Cichociemni, ) – Польша армиясының эмиграциядағы элиталық арнайы операциялар десантшылары, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда оккупацияланған Польшада (Армия Крайоваяның Тыныш көрінбейтін десантшылары) жұмыс істеу үшін құрылған. Барлығы 2613 поляк армиясының әскері поляк және британдық SOE оперативтігімен оқуға ерікті түрде түсті. Оқуды тек 606 адам аяқтады, ал соңында олардың 316-сы жасырын түрде оккупацияланған Польшаға парашютпен жіберілді. Бірінші операция ("әуе көпірі", деп аталды) 1941 жылдың 15 ақпанында өтті. Бұл операцияны капитан Йозеф Забиельский, майор Станислав Кжымовский және саяси курьер Чеслав Рацковский жүргізді. 1944 жылдың 27 желтоқсанынан кейін, Польшаның көп бөлігі Қызыл Армия басып алғандықтан, басқа операциялар тоқтатылды. 316 Тыныш көрінбейтіннің 103-і соғыс кезінде қаза тапты: немістермен шайқаста, гестапомен атылып немесе апатқа ұшырады. Тағы тоғызы соғыстан кейін Польша Халық Республикасы тарапынан атылды; коммунистік режим Тыныш көрінбейтіндерге жаулы болды, оларды ағылшын/британдық идеологиялық жеңілгендер деп есептеді. 1944 жылғы Варшава көтерілісіне 91 Тыныш көрінбейтін оперативтігі қатысты.
The Silent Unseen (Polish: Cichociemni, ) were elite special operations paratroopers of the Polish Army in exile, created in Great Britain during World War II to operate in occupied Poland (Cichociemni Spadochroniarze Armii Krajowej). A total of 2,613 Polish Army soldiers volunteered for training by Polish and British SOE operatives. Only 606 people completed the training, and eventually 316 of them were secretly parachuted into occupied Poland. The first operation ("air bridge", as it was called) took place on 15 February 1941. This operation was conducted by Captain Józef Zabielski, Major Stanisław Krzymowski and political courier Czesław Raczkowski. After 27 December 1944 further operations were discontinued, as by then most of Poland had been occupied by the Red Army. Of 316 Cichociemni, 103 perished during the war: in combat with the Germans, executed by the Gestapo, or in crashes. A further nine were executed after the war by the Polish People's Republic; the communist regime was hostile to the Cichociemni, considered to be English/British ideologised infiltrators. Ninety one Cichociemni operatives took part in the Warsaw Uprising of 1944.
Атауы
Атаудың шығу тегі белгісіз және оны ешқашан толық анықтау мүмкін болмайды. "Үнсіз, көрінбейтіндер" деген ат, әлдебір сарбаздардың түнде арнайы операцияларға ерікті түрде қатысу үшін өз бөлімдерінен түсіп қалған жағдайларымен байланысты болуы мүмкін, сондай-ақ ол "күтпеген жерде үнсіз пайда болып, жауды ойран етіп, қайдан келгеніне ешкім байқамайтын, көрінбейтін" адамдарды сипаттайды. "Үнсіз, көрінбейтіндер" алғашқыда Польшаның оккупацияланған Польшадағы жер асты қозғалысы үшін миссияларға дайындық мақсатында Шотландияда оқытылды, мысалы, ғимараттарды тазалау және көпірлерді қирату. 1944 жылы одақтастар бақылауына өткен Италияның Бриндизи қаласында да оқу шаралары жүргізілді. Бастапқыда бұл атау ресми емес еді және көбінесе Польшаға парашютпен түсуге ерікті болған сарбаздар қолданды. Дегенмен, 1941 жылдың қыркүйегінен бастап бұл атау ресми мәртебе алды және барлық құжаттарда пайдаланыла бастады. Ол агенттерге қажетті білім, қаржы және жабдықтармен қамтамасыз ету үшін құрылған Польша штабының құпия оқу бөліміне, сондай-ақ Польшаға және басқа неміс оккупациясы астындағы елдерге жіберілген агенттерге қолданылды.
The origins of the name are obscure and may never be known with certainty. "Silent Unseen" probably related to how some soldiers seemingly disappeared from their line units overnight to volunteer for special operations service, and it also describes those "who appear silently where they are least expected, play havoc with the enemy and disappear whence they came, unnoticed, unseen." The Silent Unseen were trained initially in Scotland in preparation for missions for the Polish underground in occupied Poland, such as building clearance and bridge demolition. In 1944, training was also carried out in Brindisi, Italy, which had fallen to the Allies. Initially, the name was informal and was used mainly by soldiers who volunteered to parachute into Poland. However, from September 1941 the name became official and was used in all documents. It was applied to the secret Polish Headquarters training unit created to provide agents with necessary knowledge, money and equipment and to agents who were transported to Poland and other German occupied countries.
Тарих
1939 жылғы 30 желтоқсанда Польшаға жасалған шабуылдан кейін Францияға қашқан поляк армиясының офицері капитан Ян Горский, поляк штабының бастығына есеп дайындады. Горский, жақсы дайындалған елшілер тобы арқылы жер астындағы ЗВЗ (ZWZ) ұйымымен байланыс орнату үшін құпия бөлімше құруды ұсынды. Оның есебі назарға алынбағаннан кейін, Горский оны бірнеше рет қайта ұсынды. Соңында Польша әуе күштерінің қолбасшысы генерал Зайц, мұндай бөлім құрудың дұрыс қадам екенін, бірақ Польша әуе күштерінің мұндай бөлімге қажетті көлік құралдары мен оқу орындары жоқ екенін мәлімдеді. Горский және оның әріптесі Мацей Каленкевич десантшылар мен арнайы күштердің мүмкіндіктерін зерттеуді жалғастырды. Франция капитуляциялағаннан кейін, олар Ұлыбританияға жетті. Олар неміс десанттық әскерлері туралы құжаттарды зерттеп, жасырын қолдау операцияларында қолданылатын польшалық әуе десанттық күштерін құру жоспарын жасады. Бұл күштер тек оккупацияланған Польшада болашақ көтеріліске көмек көрсету үшін ғана пайдаланылуы тиіс еді. Олардың жоспары қабылданбады, бірақ 1940 жылғы 20 қыркүйекте поляк бас қолбасшысы генерал Владислав Сикорский, Бас қолбасшы штабының III бөлімін (Oddział III Sztabu Naczelnego Wodza) құруға бұйрық берді. III бөлімнің мақсаты – Польшадағы жасырын операцияларды жоспарлау, қару-жарақ пен жабдықты әуе арқылы жеткізу және десантшыларды даярлау болды.
On 30 December 1939 Captain Jan Górski, a Polish Army officer who had escaped to France after the invasion of Poland, drew up a report for the Polish Chief of Staff. Górski proposed creating a secret unit to maintain contact with the underground ZWZ, using a group of well trained envoys. After his report was ignored, Górski resubmitted it several times. Finally the commander of the Polish Air Force, General Zając, replied that, while creation of such a unit would be a good move, the Polish Air Force had no means of transport and no training facilities for such a unit. Górski and his colleague Maciej Kalenkiewicz continued studying the possibility of paratroops and special forces. After the capitulation of France, they managed to reach the United Kingdom. They studied documents on German paratroops and drafted a plan to create in exile a Polish airborne force to be used in covert support operations. The force was to be employed solely in aid of a future uprising in occupied Poland. Their plan was never adopted, but on 20 September 1940 the Polish commander in chief, General Władysław Sikorski, ordered the creation of Section III of the Commander in Chief's Staff (Oddział III Sztabu Naczelnego Wodza). Section III's purpose was contingency planning for covert operations in Poland, air delivery of arms and supplies, and training of paratroops.
Соғыстан кейінгі
"Сырттан көрінбейтін үнсіздер" атты алғашқы кітап 1954 жылы Англияда жарық көрді. Польшалық басылым, Drogi cichociemnych: opowiadania zebrane i opracowane przez koło spadochroniarzy Armii Krajowej, Veritas баспасынан жарық көрді; ал ағылшын тіліндегі басылым, The Unseen and Silent: Adventures from the Underground Movement, Narrated by Paratroops of the Polish Home Army, Sheed and Ward баспасынан жарық көрді. Польша тіліндегі басылым Англияда бірнеше рет қайта басылды, соңғысы 1973 жылы. "Дроги цихоцеминых" кітабының қысқартылған нұсқасы 1985 жылы коммунистік Польшада екі томдық болып жарық көрді. Генерал Стефан Балуктың "Мен – Чихоцеминый болдым" (Byłem Cichociemnym) атты естелік кітабы 2008 жылы жарық көрді. Ол кітап дүкендерде алғаш рет пайда болғанда 94 жаста еді. 2009 жылы ол ағылшын тіліне "Үнсіз және көрінбейтін: Мен екінші дүниежүзілік соғыстағы арнайы операциялар жасаған коммандо болдым" (Silent and Unseen: I was a WW II Special Ops Commando) деп аударылды. 1995 жылдың 4 тамызында поляк арнайы күштерінің GROM бөлімі Cichociemni атауын және дәстүрлерін қабылдады. Польша телеарнасы "Құрмет уақыты" (Czas honoru) атты "Сырттан көрінбейтін үнсіздер" туралы сериал шығарды.
The first book on the Silent Unseen was published in England in 1954. The Polish edition, Drogi cichociemnych: opowiadania zebrane i opracowane przez koło spadochroniarzy Armii Krajowej, was published by Veritas; and an English edition, The Unseen and Silent: Adventures from the Underground Movement, Narrated by Paratroops of the Polish Home Army, was published by Sheed and Ward. The Polish edition was republished in England several times, last in 1973. A miniature version of Drogi cichociemnych was published in two volumes in communist Poland in 1985 by Kurs. General Stefan Bałuk's memoir, Byłem Cichociemnym (I was a Cichociemny), was published in 2008. He was 94 years old when it first appeared in bookstores. In 2009 it was translated into English as Silent and Unseen: I was a WW II Special Ops Commando. On 4 August 1995, the Polish special forces unit GROM adopted the name and traditions of the Cichociemni. Polish TV has produced a series, Czas honoru (Time of Honour), about the Silent Unseen.