Кіріспе

Француз-итальяндық актер және әнші (1921–1991)

Иво Ливи (1921 жылдың 13 қазаны – 1991 жылдың 9 қарашасы), Ив Монтан (iv mɔ̃tɑ̃) атымен әйгілі, Италияда туған француз актері және әншісі. Ол Францияның 20 ғасырындағы ең ұлы суретшілерінің бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Монтан Италияның Монсуммано Терме қаласында сүре жасаушы Джованни Ливидің ұлы Иво Ливи болып дүниеге келді. Монтанның анасы Джузеппина Симони терең діншіл католик болған. Отбасы 1923 жылы Бенито Муссолинидің фашистік режимін орнатуынан кейін Италиядан Францияға көшті. Ол Марсельде өсті, жастық шағында әпкесінің шаштараздық салонында (Salon de Coiffure) және кейін портта жұмыс істеді. Ол шоу-бизнесте эстрада әншісі ретінде мансап бастады. 1944 жылы Парижде Эдит Пиаф оны байқап, өзінің қойылымдарына қатыстырды.

Мансап

Монтан әнші және актер ретінде халықаралық деңгейде танымал болды, көптеген фильмдерде түсті. Оның ерекше дауысымен орындалған әндері, әсіресе Париж туралы әндері, бірден классикаға айналды. Ол Бруно Кокватрикстің «Париж Олимпиа» музыка залындағы ең танымал орындаушылардың бірі болды және Диди Дюпрат сияқты музыканттармен бірге гастрольдік сапарлар жасады. 1947 жылдың қазан айында ол «Mais qu'est ce que j'ai ?» әнін орындады (музыкасы – Хенри Бетти, сөзі – Эдит Пиаф), бұл оқиға «Théâtre de l'Étoile» театрында болды. Бетти одан «C'est si bon» әнін орындауын сұрады, бірақ Монтан бас тартты. 1948 жылы «Sœurs Étienne» тобының осы әнді жазуы сәтті болғаннан кейін, ол өзі де оны жазуға бел буды. Монтан Кеңес Одағы мен Шығыс Еуропа елдерінде де өте танымал болды, онда ол 1956-1957 жылдары концерттік турне өткізді. Өмірінің барысында Монтан американдық фильмдерде де, Бродвей сахнасында да өнер көрсетті. 1980 жылы «I comme Icare» фильмі үшін, ал 1984 жылы «Garçon!» фильмі үшін «үздік актер» номинациясына ие болды. 1986 жылы, оның халықаралық кассалық табысы төмендеген кезде, 65 жастағы Монтан «Жан де Флоретте» (басты рөлдерде Жерар Депардье) және «Манон де Соурс» (басты рөлдерде Эммануэль Беар) фильмдеріндегі ең есте қаларлық рөлдерін сомдады (екеуі де 1986 жылғы). Фильм дүниежүзілік деңгейде сәтті болды және Монтанның АҚШ-тағы беделін қайта жандандырды, ол Дэвид Леттерменнің «Late Night» бағдарламасына қатысты.

Жеке өмір

1951 жылы ол Симон Синьоретке үйленді және олар мансаптары барысында бірнеше фильмде бірге ойнады. Неке 1985 жылы оның қайтыс болуына дейін сақталды, бірақ Монтанның көптеген танымал қарым-қатынастары болды, әсіресе Мэрилин Монромен, ол оның соңғы фильмдерінің бірінде – «Let’s Make Love» фильмінде ойнады. Монтан Синьореттің бұрынғы некесінен туған қызы Кэтрин Аллегреттің әкесі болды. Монтанның жалғыз баласы, Валентин, оның екінші әйелі Кароль Амиелден (1960 ж.т.) туған ұлы, 1988 жылы дүниеге келді. Францияны дүр сілкіндірген сот ісінде тағы бір әйел Монтанды қызының әкесі деп айыптап, одан ДНК сынамасын алу үшін сотқа жүгінді. Монтан бас тартты, бірақ әйел оның қайтыс болғаннан кейін де талабынан мойын алмады. Халықаралық жаңалықтарда кеңінен таралған сот шешімімен әйел Монтанның мәйітін эксгумациялауға және сынама алуға құқық алды. Салдарында, ол қыздың биологиялық әкесі емес екені анықталды. 1950-1960 жылдары ол солшыл идеяларды қолдады, коммунистік фестивальдар мен жиналыстарға қатысты. Кейінірек өмірінде оңшыл саясатты қолдады. Синьоре мен Монтан Нормандиядағы Отей-Отейльде үй сатып алды, ондағы басты көше оның құрметіне аталды. Өмірінің соңғы жылдарында ол 1991 жылдың қарашасында жүрек талмасынан қайтыс болғанға дейін Прованстағы Сен-Поль-де-Ванс қаласында тұрды. Жан-Жак Бейнекс берген сұхбатында: «Ол «IP5: Pachyderms аралы» фильмінің түсірілім алаңында, соңғы күні, соңғы кадрдан кейін қайтыс болды. Бұл соңғы түн еді, біз қайта түсірілімдер жасап жатқанбыз. Ол өз жұмысын аяқтап, содан кейін қайтыс болды. Ал фильмте жүрек талмасынан қайтыс болатын қарт адамның оқиғасы айтылады, дәл осылай болды!» Монтан өзінің бірінші әйелі Симон Синьоретке қатар Пэр-Лашез зиратында жерленген. 2004 жылы Синьореттің режиссер Ив Аллегреге тұрмысқа шыққаннан туған қызы Кэтрин Аллегрет өзінің «Un monde à l'envers» (Дүние кері қайып тұрғанда) атты автобиографиясында бес жасынан бастап өгей әкесінен сексуалдық зорлық көргенін мәлімдеді; оның осы мінез-құлқы көп жыл бойы жалғасқан. Ол өскен сайын оның оған «күмәнді көзқарасы» болғанын да айтты. Алайда, ол өмірінің соңғы жылдарында онымен келісіп алғанын да мәлімдеді.