Кіріспе
Саксония герцогы (1142–80) және Бавария герцогы (1156–80) Генрих Арыстан (Генрих дер Лёве; 1129/1131 – 6 тамыз 1195), сондай-ақ Генрих III, Саксония герцогы (1142–1180) және Генрих XII, Бавария герцогы (1156–1180) ретінде белгілі, Вельф әулетінің мүшесі. Генрих өз заманындағы ең қуатты неміс князьдерінің бірі болды, бірақ қарсыласы Гогенштауфен әулеті оны оқшаулап, император Фридрих Барбаросса мен оның ұлы және мұрагері Генрих VI билік еткен кезде Бавария және Саксония герцогтықтарынан айырды. Өзінің билігінің шарықталу кезеңінде Генрих Солтүстік және Балтық теңіздерінің жағалауынан Альп тауларына дейін, Вестфалиядан Померанияға дейін созылған кең аумақтарды басқарды. Генрих осы зор билікке өзінің саяси және әскери қабілетімен, сондай-ақ төрт ата-бабасының қалдырған мұрасы арқылы қол жеткізді.
Henry the Lion (Heinrich der Löwe; 1129/1131 – 6 August 1195), also known as Henry III, Duke of Saxony (ruled 1142 1180) and Henry XII, Duke of Bavaria (ruled 1156 1180), was a member of the Welf dynasty. Henry was one of the most powerful German princes of his time, until the rival Hohenstaufen dynasty succeeded in isolating him and eventually deprived him of his duchies of Bavaria and Saxony during the reign of Emperor Frederick Barbarossa and of Frederick's son and successor Henry VI. At the height of his reign, Henry ruled over a vast territory stretching from the coast of the North and Baltic seas to the Alps, and from Westphalia to Pomerania. Henry achieved this great power in part by his political and military acumen and in part through the legacies of his four grandparents.
Отбасылық негіздер
1129 немесе 1131 жылы Равенсбургте дүниеге келген ол Бавария және Саксония герцогы Генрих Мақтаныштың ұлы, ол бұрынғы саксон герцогтары Биллунгтердің мұрагері еді. Генрихтің анасы Гертруда, император Лотар II және императрица Рихензаның жалғыз қызы, Нортхаймнің саксондық жерлерінің және Брунсвик графтары Брунондардың иеліктерінің мұрагері болды. Генрихтің әкесі 1139 жылы 32 жасында қайтыс болды, ал Генрих әлі бала болатын. Король Конрад III 1138 және 1139 жылдары Генрих Мақтанышты оның герцогтықтарынан айырды, Саксонияны Альберт Аюға, ал Баварияны Австрияның Леопольдіна берді. Бұл Генрих Мақтаныш 1138 жылы оның тәжді таласқан қарсыласы болғандықтан болды.
Мұра
Генрих Арыстанның Киелі кітабы 1170 жылдан бері өте жақсы сақталған күйде келеді; ол Төменгі Саксониядағы Вольфенбюттель қаласындағы Герцог Август кітапханасында орналасқан. Генрих Арыстан бүгінгі күнге дейін танымал тұлға болып табылады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Брансвикте Генрих Арыстанның суреті салынған «Айзернер Генрих» деп аталатын мақамшы Германияның соғысқа қатысу үшін қаржы жинауға пайдаланылды. Кейіннен нацистер Генрихті өздерінің «Lebensraum» саясатының алдағысы деп жариялап, Брансвик соборын және Генрихтің қабірін «Ұлттық қасиетті орынға» айналдырды.
Фольклор және көркем әдебиет
Өлгеннен кейін көп ұзамай Генрих Арыстан халық аңызына айналды. Кейіннен бұл ертегі итальян композиторы Агостино Стеффанидің "Энрико Леоне" операсына айналдырылды. "Генрихсаж" Генрихтің Киелі жерге жасаған саяқаты туралы ойдан шығарылған оқиғаны баяндайды. Әңгіменің танымал бөлігі Брансвик арыстанымен байланысты. Аңыз бойынша, Генрих діни сапарда болғанда арыстан мен айдаһардың шайқасына куә болды. Ол арыстанға қосылып, олар айдаһарды өлтіреді. Сенімді арыстан Генрихті үйге оралғанда еріп жүреді. Иесі қайтыс болғаннан кейін арыстан барлық тамақтан бас тартып, Генрихтің қабірінде қайғыдан өледі. Содан кейін Брансвик халқы арыстанның құрметіне ескерткіш орнатады. Генрих Арыстан туралы аңыз, сондай-ақ, Прагадағы Карл көпіріндегі бағанада бейнеленген Брунчвик рыцары туралы чех ертегісіне де әсер етті. Лоренс Норфолктың "Папаның мүйізқорыны" (1996) кітабы Генридің әскері қазына сақталған деп есептелетін Узедомдағы монастырды тонау жоспары туралы аллегориямен басталады. Бірақ шабуылдан бір күн бұрын, нашар күтім көрген монастырь мен оның қазыналары дауылдың салдарынан теңізге құлап, әскери экспедицияға зиян келтіреді.